قۆناغەکانی تیۆری گەشتی پاڵەوانی جۆزیف کامبڵ لە ئەفسانەی کوردیدا

توێژەران

  • Mozhda Salah Mohammed Department of Kurdish Language, College of Basic Education, Salahaddin University-Erbil, Kurdistan Region, Iraq
  • Mohammed Ahmed Hasan Department of Kurdish Language, College of Education/Shaqlawa, Salahaddin University-Erbil, Kurdistan Region, Iraq

##semicolon##

https://doi.org/10.21271/zjhs.30.SpB.2

پوختە

ئەفسانە بریتییە لەو چیرۆکە کۆنانەی پاش قۆناغی ئوستوورە، کە لەناو سەرجەم میللەتانی جیهاندا، بەر لە دەرکەوتنی شێوازە نوێیەکانی گێڕانەوە، باو بوون. خوێندنەوەی ئەفسانەکان ڕۆشنایی دەخاتە سەر زۆر باری ژیاری و کۆمەڵایەتی و فەرهەنگیی میللەتان. کورد، بەو پێیەی یەکێک لە دێرینترین نەتەوەکانی ناوچەکەیە، خاوەن میراتێکی لەبن نەهاتووی ئەفسانەیە. لە توێژینەوەی بەردەستدا، بە پێی تیۆری "گەشتی پاڵەوان"ی جۆزێف کامبڵ، کار لەسەر ئەفسانەی کوردی، بە پێناسە و تێگەیشتنێکی دروستتر لەوەی تا ئێستا لەنێو بەشێکی بەرچاوی توێژەرانی کورددا هەبووە، کراوە. لەم باسەدا، وێڕای بەکارهێنانی زاراوەی ئەفسانە بۆ واتا ڕاستەقینەکەی خۆی، کە چیرۆکەکانی سەردەمی پاش مێژوو دەگرێتەوە، هاوکات خستنەڕووی جیاوازییەکانی لەتەک "ئوستوورە"دا، کە هەرچەندە زادگەی ئەفسانەکانە بەڵام هیچ کات هەمبەری وشەکە نییە، ئەمەش لەو واتا و دەلالەتانەدا دەردەکەوێت کە هەریەک لە دوو زاراوەکە هەڵگرییەتی؛ قۆناغەکانی گەشتی پاڵەوان لە دوو نموونەی ئەفسانەدا پیشان دراوە، دەرکەوتووە ئەم مۆدێلە جیهانییە تا ڕادەیەکی بەرچاو لەگەڵ ئەفسانەی کوردیشدا هاوئاهەنگە.

سەرچاوەکان

قورئانی پیرۆز، وەرگێڕانی هەژار

- کوردی:

- کوردۆیێڤ، پرۆفیسۆر قەناتی کوردۆ (١٩٧٦)، کۆمەڵە تێکستێکی فۆلکلۆری کوردی "لە زاری کوردەکانی سۆڤێتەوە تۆمار کراوە"، چاپخانەی کۆڕی زانیاری کورد، بەغدا.

- جەوانشیر، بێهناز، شاناز و حوسێن (٢٠٢٢)، خولیاکانی کەوشەنی با، بەرگی یەکەم، چاپی یەکەم، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی.

- جەوانشیر، بێهناز، شاناز و حوسێن (٢٠٢٢)، خولیاکانی کەوشەنی با، بەرگی سێیەم، چاپی یەکەم، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی.

- حەسەن، مەولوود ئیبراهیم (٢٠٢٠)، گەڕان بەدوای نەمریدا: کتێبی دووەم، چاپی یەکەم، ماڵی سوهرەوەردی، سلێمانی.

- ڕۆحانی، ماجد مەردۆخ (١٣٩٨)، فەرهەنگی زانستگای کوردستان، بەرگی یەکەم، پەخشانگای زانستگای کوردستان، سنە.

- سیوەیلی، ڕێبوار (٢٠٢٥)، خەونەکەی لالە سەرحەد (بەیەک گەیشتنی مرۆڤ و خودا لە دەرەوەی کوفر و ئیمان) خوێندنەوەیەکی فرەمیتۆدی بۆ ڕەهەندە جیاوازەکانی خەونەکەی لالە سەرحەد، لە توێژینەوەکانی دیداری ئەدەبناسیی زارەکی و فۆلکلۆری کوردی، ئـ . شاخەوان سدیق، چاپی یەکەم، چاپخانەی پاندا، سلێمانی.

- سەجادی، بەختیار (٢٠٢٢)، فەرهەنگی زاراوەی ڕەخنەیی (ئینگلیزی_کوردی_فارسی)، چاپی سێیەم، ماڵی وەفایی_هەولێر.

- سەجادی، بەختیار و مەحموودی، محەمەد (٢٠٠٤)، فەرهەنگی شیکارانەی زاراوەی ئەدەبی؛ ئەدەب، ڕەخنەی ئەدەبی، تیۆری ئەدەبی؛ کوردی-ئینگلیزی: بەرگی یەکەم، چاپی یەکەم، بڵاوکراوەی ئاراس، هەولێر.

- محمد، شیلان یوسف (٢٠٢٤)، گەشتا قارەمانێ "مەندێ ترسنۆک" ل دویڤ مۆدێلا تاک ئەفسانەیا (جۆزێف کامبل)ی، پشکا زمانێ کوردی، کۆلێژا زانستێن مرۆڤایەتی، زانکۆیا زاخو، گۆڤاری ئەکادیمیای کوردی، ژمارە ٦١.

- یۆنگ، کارڵ گۆستاڤ (٢٠٠٥)، مرۆڤ و هێماکانی، و. ئاوات محەمەد، چاپی یەکەم، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی.

- عەرەبی:

- آرون، پول؛ سان-جاک، دینیس و ڤیالا، آلان (٢٠١٢)، معجم المصطلحات الأدبیة، ترجمة دکتور محمد حمود، طبعة الأولی، موسسة مجد، بیروت.

- ابن فارس، أبی الحسین أحمد بن زکریا (؟)، معجم مقاییس اللغة ج٣، دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع.

- عبود، حنا (٢٠٠٢)، من تاریخ الروایة، منشورات اتحاد الکتاب العرب، دمشق.

- علوش، سعید (٢٠١٩)، معجم مصطلحات النقد الأدبی المعاصر (فرنسی_عربی)، دار الکتاب الجدیدة المتحدة، بنغازی، لیبیا.

- مسعود، میخائیل (١٩٩٤)، الأساطیر والمعتقدات العربیة قبل الاسلام، میخائیل مسعود، الطبعة الأولی، دار العلم للملاین، بیروت، لبنان.

- فارسی:

- بختیاری، علیقلی محمودی (١٣٥٨) زمینەی فرهنگ و تمدن ایران؛ نگاهی بە عصر اساطیر، چاپ سوم، چاپ شرکت افست (سهامی عام)، تهران.

- بهار، مهرداد (١٣٧٦) از اسطورە تا تاریخ، چاپ اول، نشر چشمە، تهران.

- خانی، نرگس و کوکبی، مرتضی: بالاخرە افسانە چیست، مطالعات کتابداری و علم اطلاعات، سال ششم، شمارە ٢، پائیز و زمستان ١٣٩٣

- داد، سیما (١٣٨٥) فرهنگ اسطلاحات ادبی، چاپ سوم، انتشارات مروارید، تهران.

- رستگار فسایی، منصور (١٣٨٣)، پیکرگردانی در اساطیر، چاپ اول، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران.

- صدیقی، بهار: از "استارە"ی فارسی تا "اسطورە"ی عربی؛ واکاوی ریشەشناسی و نشانگری "اسطورە"، فصلنامە علمی زبان و ادبیات عربی، شمارە ٢، پیاپی ٢٥، تابستان ١٤٠٠

- ضمیران، محمد (١٣٧٩) گذار از جهان اسطورە بە فلسفە، چاپ اول، انتشارات هرمس، تهران.

- کمبل، جوزف (١٣٧٧) قدرت اسطورە، ترجمە: عباس مخبر، چاپ اول، نشر مرکز، تهران.

- کمپبل، جوزف (١٣٨٥) قهرمان هزار چهرە، برگردان: شادی خسروپناه، چاپ یکم، نشر گل آفتاب، مشهد.

- معرک‌نژاد، سید رسول (١٣٩٣) اسطورە و هنر، چاپ اول، انتشارات میر دشتی، تهران.

- هینلز، جان (١٣٦٨) شناخت اساطیر ایران، ترجمە ژالە آموزگار&احمد تفضلی، چاپ اول، کتابسرای بابل، نشر چشمە، تهران.

- English:

- Abrams, M.H. & Harpham, G.G., 2013. A Glossary of Literary Terms. 11th ed. Boston: Cengage Learning.

- Eliade, M., 1963. Myth and Reality. Translated from the French by Willard R. Trask. New York: Harper & Row

- G. & C. Merriam Co., 1916. Webster’s Collegiate Dictionary: Third Edition of the Merriam Series. Springfield, Mass.: G. & C. Merriam Co.

- Simpson, J. & Roud, S., 2000. A Dictionary of English Folklore. Oxford: Oxford University Press.

##submission.downloads##

بڵاو کرایەوە

2026-04-15

ژمارە

بەش

وەرگیراوە لە تێزی دکتۆرا/لە نامەی ماستەر