ژینگه‌ی قوتابخانه و په‌یوەندی به دەستکه‌وتی زانستی

Sakar Anwar Muhammed; Aram Ibrahem Hussen

doi:10.21271/zjhs.29.SpC.28

توێژەران

Sakar Anwar Muhammed Department of Sociology, College of Arts, Salahaddin University -Erbil, Kurdistan Region, Iraq
Aram Ibrahem Hussen Department of Sociology, College of Arts, Salahaddin University -Erbil, Kurdistan Region, Iraq

##semicolon##

https://doi.org/10.21271/zjhs.29.SpC.28

##semicolon##

The school environment, Scientific achievements, school, public school, non-governmental schools

پوختە

ئامانج لەم توێژینەوە زانینی ئاستی ژینگەی قوتابخانەی و پەیوەندی بە دەستکەوتی زانستی لە قوتابخانە حکومی و ناحکومییەکانی قۆناغی ئامادەیی لە شاری هەولێر. توێژینەوەکە بە ئاڕاستەی جەندایەتی و بە میتۆدی وەسفی بە ڕێگای ڕووپێوی کۆمەڵایەتی بە ڕێگای نمونە وەرگرتن ئەنجام دراوە. کۆمەڵگای توێژینەوەکە قوتابخانە حکومی وناحکومییەکانی قۆناغی ئامادەیی بوو، کە بە گشتی (٧٢) قوتابخانەی حکومی و (٢١) قوتابخانەی ناحکومی بوون. بە ڕێگای نمونە وەرگرتنی هەڕەمەکی سادە نمونەیەکی (٤٥٠) کەسی لە قوتابیان وەرگیراوە کە (45.3) لەسەدى نموونەكە لە رەگەزى نێر و (54.7) لەسەد لە رەگەزى مێ بوون. دوای کۆکردنەوەی داتا و زانیارییەکان لە کۆمەلگای توێژینەوەکە و جێبەجێ کردنی ئامرازە ئامارییەکانی توێژینەوەکە، گرنگترین ئەنجامەکان بریتی بوون لەمانە: ئاستی ڕەزامەندی لە ژینگەی قوتابخانە لای بەشدارانی نمونەی توێژینەوەکە بەرزە، بەتایبەتی لە ڕەهەندی ژینگەی کۆمەڵایەتی و کوالێتی فێربوون ئاستی ڕەزامەندییەکە بەرزترە. هەروەها ئاستی دەستکەوتی زانستی بە هەردوو ڕەهەندی (دەستکەوتی زانەکی و دەستکەوتی ڕەفتاری) لای بەشدارانی نمونەی توێژینەوەکە بەەرزە. سەبارەت بە گۆڕاوی دیمۆگرافی لە گۆڕاوی دەستکەوتی زانستی بە پێی ولامی بەشدارانی نمونەی توێژینەوەکە، دەستکەوتی زانستی لای ڕەگەزی مێ بەرزترە بە بەراورد بە ڕەگەزی نێر. ئاستی خوێندەواری دایک و باوک کاریگەریەکی ئەوتۆی نیە لەسەر ژینگەی قوتابخانە و دەسکەوتی خوێندن. جیاوازی هەیە لە نێوان قوتابخانە حوکمی و ناحوکمیەکان لەروی ژینگەی قوتابخانە و دەسکەوتی زانەکی، بەڵام جگە لە دەسکەوتی رەفتاری کە بەڵگەدار نیە. ژینگە قوتابخانە کاریگەری بەرچاوی لە سەر دەستکەوتی زانستی هەیە و هەرچەندە ئاستی ژینگەی قوتابخانە بە سەرجەم رەهەندەکانی بەرز بیت، ئەوا ئاستی دەستکەوی زانستیش بەرزتر دەبێتەوە. بۆیە زۆر گرنگە ناوەندە پەروەردەییەکان بە مەبەستی بەرزکردنەوەی ئاستی زانستی قوتابیان و ئاستی قوتابخانەکانیان بە تایبەتی لە قوتابخانە حکومییەکان گرنگی بە ژینگەی قوتابخانەش بدەن.

سەرچاوەکان

- رضايي، مەحموود سەعید. (2021) 'گونجاندنی تیۆری گریگۆری لەگەڵ کولتووری خۆجێیی: توێژینەوەیەک لە قوتابخانەکانی ئێران'، گۆڤاری نێودەوڵەتی پەروەردەی بەراوردکاری، 15(3).

- عثمان , سه‌روين يوسن( 2022)په‌یوه‌ندی ژینگه‌ی فێركردن به‌ ده‌ستكه‌وتی قوتابیانی پۆلی هه‌شته‌می بنه‌ره‌تی له‌ قوتابخانه‌ حكومی و تایبه‌ته‌كان له‌ بابه‌تی مێژوو، ماسته‌ر نامه‌، زانكۆی صلاح الدین، هه‌ولێر، كانونی یه‌كه‌م.

- عەزیز، سامان ڕەحمان. (2022) 'پەرەپێدانی پیشەیی مامۆستایان و جێبەجێکردنی تیۆری گریگۆری: توێژینەوەیەک لە هەرێمی کوردستان'، گۆڤاری پەروەردەی مامۆستایان، 9(2).

- فه‌ره‌جی،نه‌سرین كه‌مال(2020) كاریگه‌ری به‌كارهینانی ته‌كنه‌لۆژیا له‌سه‌ر ژینگه‌ی فیربوون: شیكردنه‌وه‌یه‌ك به‌ پێی تیۆری گریگۆری، گۆڤاری ته‌كنۆلۆژیای په‌روه‌رده‌، 11(4)

- کریمی، فاتمە رضا. (2019) 'تێڕوانینە کۆمەڵایەتییەکان بۆ پەروەردەی تایبەت لە ئێران: لێکۆڵینەوەیەکی چۆنایەتی'، گۆڤاری کۆمەڵناسی پەروەردەی ئێرانی، 2(1).

- محەمەد، ڕێبوار سەلیم. (2023) 'بەشداری کۆمەڵایەتی و خۆبەخشی قوتابیان: توێژینەوەیەکی بەراوردکاری لە نێوان قوتابخانە حکومی و ناحکومییەکانی ئێران'، گۆڤاری کۆمەڵناسی پەروەردە، 14(2)

- الخطيب, محمد جلال (2004) ، المدخل الی التربیة الخاصة، ط عمان، دار الفكر.

- الخلیفه‌، مؤثر احمد عثمان (2009) ، البيئة المدرسية و علاقتها بالتحصيل الدراسي لطلاب المرحلة الاساسي بمحلية المتمة، رسالة ماجستير منشور، كلية دراسات العليا/ جامعة شذي – سودان.

- عابدين, محمد عبدالقادر (2001)الادارة المدرسیة الحدیثة، دار الشروق للنشر و التوزیع.

- قمرالدین، عبدالعظيم و خليفة، على أحمد ابراهيم( 2010)، واقع البيئة المدرسية بمرحلة تعليم الاساسي، دراسات التربوية(21)2/ 210-253.

- المطوري, أسماء (2016)، مؤسسات الاجتماعية و دورها في تنمية قيم التربية البيئة, اطروحة دكتورا, مقدمة جامعة بسكرة, كلية العلوم الانسانية و الاجتماعية, قيم العلوم الاجتماعية, الجزائر.

- یحیناوی, ففیلة، و دیب اللە ,محمد (2022) ، المناخ المدرسی و علاقته بالمردود الدراسی للمتعلم فی المؤسسات التربویة، بحث منشور فی مجلة الباحث، فی العلوم الانسانیة و الاجتماعیة، المجلد (3), الجزائر.

- Ahmad, A. S. and Saadi, A. S. . (2024) “Family Environment Related to Social Tolerance Among Students of Koya University”, Koya University Journal of Humanities and Social Sciences, 6(2), pp. 252-264. doi: https://doi.org/10.14500/kujhss.v6n2y2023.pp252-264

- Ahmed , A. S. . and Barzinchi , A. A. S. . (2024) “The Relationship of Education to Coexistence”, Zanco Journal of Human Sciences, 28(SpB), pp. 302–319. doi: 10.21271/zjhs.28.SpB.15.

- Ahmed , A. S. ., & Barzinchi , A. A. S. . (2024). The Relationship of Education to Coexistence. Zanco Journal of Human Sciences, 28(SpB), 302–319. https://doi.org/10.21271/zjhs.28.SpB.15

- Gregory, H. (2009) 'Learning environments and student achievement: A systematic review', Educational Psychology Review, 21(1)

- Hattie, J. (2009) Visible Learning: A Synthesis of Over 800 Meta-Analyses Relating to Achievement. Routledge, London.

- Kunwar, S. (2021). Academic Performance: A Comparative Study between Public and Private Secondary Schools in Nepal. Master's thesis, Oslo Metropolitan University.

- Mahmood, D. O. . and Anwar, B. H. . (2024) “The Relationship Between Frustration and Forms of Violence Among Young People: From the Perspective Frustration Theories "Albert Cohen" And "John Dollard"”, Koya University Journal of Humanities and Social Sciences, 7(2), pp. 58-72. doi: https://doi.org/10.14500/kujhss.v7n2y2024.pp58-72

- Martinez, E. and Chen, Y. (2022) 'Diversity in educational systems', International Review of Education, 68(2).

- Pekrun, R., Frenzel, A. C. and Goetz, T. (2007) 'The Control-Value Theory of Achievement Emotions: An Integrative Approach to Emotions in Education', Emotion in Education, pp. 13-36.

- Saeed, A.H.A. and Ahmed, A.S., 2018. The relationship of globalization to the social movement-field study in Erbil. Zanco Journal of Humanity Sciences, 22(2), pp.13-36.

- Wilson, A. (2017) Private schools: History and development. Oxford: Oxford University Press.

- York, T. T., Gibson, C. and Rankin, S. (2015) 'Defining and Measuring Academic Success', Practical Assessment, Research & Evaluation, 20(5), pp. 1-20.