Libial Harmony in Divan-ı Âşık Ömer

توێژەران

  • Murtadha Saifuldeen Najmuldeen Department of Turkish Language, College ofLanguages, Salahaddin University – Erbil, Kurdistan Region. Iraq
  • Goran Salahaddin Shokor Department of Turkish Language, College of Languages, Salahaddin University – Erbil, Kurdistan Region. Iraq

##semicolon##

https://doi.org/10.21271/zjhs.29.SpA.13

##semicolon##

عاشق عمر##common.commaListSeparator## تورکی عوسمانی##common.commaListSeparator## هاوئاهەنگی دەنگی##common.commaListSeparator## ڕەگی ووشە

پوختە

(عاشق عمر) یەکێکە لەو شاعیرانەی کە بە شیعری فۆلکلۆری ناسراوە، لە سەدەی حەڤدەدا ژیاوە. شاعیر جگە لە شیعری فۆلکلۆری، بەهەمان شێوەی شاعیرانی ئەو سەردەمەی کە تێیدا ژیاوە شیعری بە کێشی عەرووز نووسیوە، ئەمەش لە بەرهەمەکانیدا بە ڕوونی دەبینرێت. چەند وێنەیەک لە بەرهەمەکانی لەبەردەستدان، کە دواتر نووسەران وەکو ئۆرهان یاڤوز و یاکوپ قەرەسۆی کاریان لەسەر بەرهەمەکانی کردووە و بڵاویانکردوەتەوە، بەمەش گرنگیدان بەرهەمەکانی ئەم شاعیرە و کارکردن لەسەر شیعرەکانی شاعیر لە گۆڤارەکاندا هەم لە زمانی تورکی و هەم لە جیهانی ئەدەبی تورکیدا زیادیکردووە.

گرنگترین بابەتەکانی ناوەڕۆکی شعرەکانی ئایینی و خۆشەویستی لەخۆدەگرێت. سەرجەم شیعرەکانی بە کێشی عەروز (عروض) نووسراون. تایبەتمەندییە زمانەوانییەکانی ئەو سەردەمە بە ڕوونی لە شیعرەکانیدا دەبینرێت. بابەتی شیکاری ئەم توێژینەوەیە بریتییە لە هاوئاهەنگی دەنگە بزوێنەکان، ئەمەش تەنیا لەسەر بنەمای هارمۆنی فۆنێم لە کارەکاندا لە توێژینەوەکە باسکراوە. گرنگترین تەوەرەکانی ئەم توێژینەوەیە بریتییە لە پاشگری بزوێنە دەورییەکان لە وشەی بنەما تەختەکان(Düz Tabanlı Kelimelerde Yuvarlak Ünlülü Ekler)، پاشگری بزوێنە تەختەکان لە وشەی بنەمای دەورییەکادا(Yuvarlak Tabanlı Kelimelerde Düz Ünlülü Ekler)، پاشگری بزوێنە دەورییەکان لە وشەی بنەمای دەورییەکاندا(Yuvarlak Tabanlı Kelimelerde Yuvarlak Ünlülü Ekler)  و پاشگری بزوێنە تەختەکان لە وشەی بنەما تەختەکاندا(Düz Tabanlı Kelimelerde Düz Ünlülü Ekler).

ژیاننامەی توێژەر

Murtadha Saifuldeen Najmuldeen, Department of Turkish Language, College ofLanguages, Salahaddin University – Erbil, Kurdistan Region. Iraq

 

سەرچاوەکان

- Alanezi, Lana; Yalkın, Ali Osman. (2023). “Vasiyyetü’l-Arifin” Adlı Eserde Dudak Uyumu Süreçleri. Oğuzhan Sosyal Bilimler Dergisi, 2(5).

- Banguoğlu, T. (1959). Türkçesnin Grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

- Büyükeryılmaz, E. (2019). -sa Şart Kipinin Tarihsel Gelişimi. Büyükeryılm Kapadokya Sosyal Bilimler Öğrenci Kongresi Özel Sayısı, 2(1).

- Çavdar, Y. (2022). Âşık Ömer Üzerine Bir Bibliyografya Denemesi. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 9, 502.

- Çelepi, M. S. (2005). Âşık Ömer Divânı’nın Tahlîli. Isparta : Süleyman Demirel Üniversitesi (Yüksek Lisans Tezi).

- Çürük, Y.; Erkınay Tamtamış, H. K. (2022). Türkiye Türkçesinde Geniş Zaman Ekinin Kuralsızlığı Üzerine. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 7(2)., 1145.

- Demir, Nurettin; Yılmaz, Emine. (2002). Osmanlı Türkçesi. Ankara: Yeni Türkiye Yayınları.

- Develi, H. (1995). Evliya Çelebi Seyahatnamesine Göre 17. Yüzyıl Osmanlı Türkçesinde Ses Benzeşmeleri ve Uyumlar. Ankara: TDK Yayınları.

- Eker, Ü. (2010). Çağatay Türkçesinde Eklerde Görülen Yuvarlaklaşmalardaki Eski Anadolu Türkçesi Etkisi. Turkish Studies, 5/1., 380.

- Ergin, M. (2000). Türkçe Dil Bilgisi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi.

- Gülsevin, G. (1999). Eski Anadolu Türkçesinde Fiillerin Tasnifi. Afyon : Afyon Kocatepe Üniversitesi, (Yüksek lisnas tezi).

- Gülsevin, G. (2011). Eski Anadolu Türkçesinde Ekler. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

- Gülsevin, G. (2014). Eski Türkiye Türkçesinde "İstek Kipi" Üzerine. . İlmi Araştırmalar, 13.

- Karasoy, Y.; Yavuz, O. . (2003). 17. Yüzyıl Saz Şâiri Âşık Ömer Üzerine Bazı Mülâhazalar. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 179.

- Karasoy, Y.; Yavuz, O. (2010). Âşık Ömer Divanı. Konya: İnci Ofset.

- Kartallıoğlu, Y. (2011c). Klasik Osmanlı Türkçesinde Eklerin Ses Düzeni (16., 17. ve 18. Yüzyıllar). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

- Murad, S. (2017 ). Lügat-ı Müşkilât-ı Eczâ’da Düzlük-Yuvarlaklık Uyumu. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 6(2)., 690.

- Negiş, Z. (2017). “Tarihî ve Çağdaş Türk Dillerinde -gan (-an) Ekinin İşlevleri”. Journal of Turkish Language and Literature, 56(56).

- Özdarendeli, N. (2005). Türk Dilinde Geçmiş Zaman. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 7(2).

- Özdemir, E. (1968). Türkçede Fiillerin Çekimlenişine Toplu Bir Bakış. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten, 15.

- Şehin, H. (2003). Eski Anadolu Türkçesi. Ankara: Akçağ Yayınları.

- Sır Dündar, A. N. (2015). Hikâyet-i Meymûne Bânû-yı Aʿzam’da Dudak Uyumu. Researcher: Social Sciences Studies, 1(3), 103.

- Temizkan, M. (2007). Aşık Ömer’in Taşkent’te Basılmış Divanı Üzerine Bir İnceleme. İzmir : Ege Üniversitesi (Yüksek Lisans Tezi).

- Timurtaş, F. K. (1976). Küçük Eski Anadolu Türkçesi Grameri. Türkiyat Mecmuası, 18., 351.

- Türk, V. (1999). Türkçede Şimdiki Zaman Kavramı, Çekimleri ve Ekleri. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı, 1996(44).

- Uçar, M. (2015). Emretmeyen Gıl- Eki. International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 10/8.

- Yavi, F. (2020). Hikâyet-i Üveysü’l-Karanî’de dudak uyumu. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 61, 62.

- Yavuz, O.; Küçükballı, F. (2020). Âşık Ömer Divanı’na Katkılar VII. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 44., 287.

##submission.downloads##

بڵاو کرایەوە

2025-06-15

ژمارە

بەش

توێژینەوە ڕەسەنەكان