جیهانی نەست وەک بنەمایەکی سوریالیزمی لە دەقی شیعری (١٨/١١/١٩٦٥)ی سەباح ڕەنجدەردا
##semicolon##
https://doi.org/10.21271/zjhs.30.2.4##semicolon##
surrealism, sense, dream, Sabah Ranjdar, beyond reality.پوختە
پوخته
سوریالیزم، وەک بزووتنەوەیەک کە لەسەرەتای سەدەی بیستەمدا خۆی ناساند، ئامانجی ڕزگارکردنی بیرکردنەوە و زمان و ئەزموونی مرۆڤ بوو لە سنووری عهقڵگهراییدا. لە کاتێکدا کە لە ئەوروپا دەستی پێکردووە، کاریگەرییەکەی لە ئاستی جیهانیدا لە کولتوور و نەریتە ئەدەبییە جیاوازەکاندا پەرەی سەندووە، ئەدەبیاتی کوردیش، بەتایبەتی ژانرێکی وەک شیعر بە مێژووە دەوڵەمەندەکەی و شوناسە زمانەوانی و کولتوورییە جیاوازەکەیەوە، لە چوارچێوەی ئەم بزووتنەوەیە بێبەش نەبووە، بەڵکو تاڕادەیەکی باش پەیڕەویکردووە. ئەمە لەلایەک، لەلایەکی دیکەوە جیهانی نەست و خەونەکان دوو جیهانن، کە سوریالیزمەکان کردوویانە بە بنەمای ڕێبازەکەیان، چونکە بریتین لە کانگای وێنە و خەیاڵ، کە لە ڕێگەی کۆمەڵێک شێوازی نووسین و تەکنیکەوە دهریدهبڕن. هەروەها ئەو شوێنە فریادڕەس و ئارام بەخشەیە، کە دەتوانن مهبهستهكانیان تێدا دەرببڕن و داهێنانی هونەرییان تێدا ئەنجام بدەن و بەرەو جیهانی سەرووی واقیع بچن، بۆیە بە پێویستمان زانی ئەم بابەتە لەم توێژینەوەیەدا بەسەربکەینەوە بە ناونیشانی ( جیهانی نەست وەک بنەمایەکی سوریالیزمی لە دەقی شیعری ''١٨/١١/١٩٦٥'' ی سەباح ڕەنجدەر) بەو پێیەی، کە (سەباح ڕەنجدەر) وەک یەکێک لە شاعیرە سوریالیزمەکانی قۆناغی ئەمڕۆی شیعری کوردی، گرنگییەکی زۆری بە جیهانی نەست و خەون لە دەقە شیعرەکەییدا داوە و توانیوویەتی ئەدگارەکانی سوریالیزمیش لەو دەقەدا بەرجەستە بکات.
سەرچاوەکان
یەکەم/ سەرچاوە کوردییەکان:
١-کتێب:
- بەکر، د.محەمەد(٢٠٠٤)، پەخشانە شیعری کوردی، چاپی یەکەم، چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە: هەولێر.
- پرهام، سیروس(٢٠٠٤)، ریالیزم و دژە ریالیزم لە ئەدەبیاتدا، وەرگێڕانی: حەمە کەریم عارف، چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە: هەولێر.
- پیرباڵ،د.فەرهاد(٢٠٠٦)، ڕێبازە ئەدەبییەکان، چاپی دووەم، چاپخانەی منارە: هەولێر.
- جاسم، ثامر حسن(٢٠١٠)، توێژینەوەی سایکۆلۆژی لە داهێنانی شیعریدا، وەرگێڕانی: حەمەی ئەحمەد رەسوڵ، چاپخانەی دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم: سلێمانی.
- حسەینی، ڕەزا سەید.(٢٠٠٦) قوتابخانە ئەدەبییەکان، وەرگێڕانی: حەمەکەریم عارف، چاپی یەکەم، چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە، هەولێر.
- حسێن، هیمداد(٢٠٠٧)، ڕێبازە ئەدەبییەکان،چاپی یەکەم، چاپخانەی دەزگای موکریانی: هەولێر
- حەسەن، ناڵە (٢٠١٢)، چەمکە دەروونییەکان و دەقی ئەدەبی، چاپی یەکەم، چاپخانەی کەمال:سلێمانی.
- ڕەنجدەر، سەباح(٢٠٢٠)، سەرەتا وشەبوو، چاپی یەکەم، چاپخانەی تاران: تاران.
- ڕەنجدەر، سەباح (٢٠٢٤)، ئەزموون و شیعری بێگەرد، چاپی یەکەم، چاپخانەی خانی: دهۆک.
- ١شەمیسا، د.سیروس (٢٠١٨) ،ڕێبازە ئەدەبییەکان، وەرگێڕانی: هیمداد حوسین و سەنگەر نازم، چاپی یەکەم، چاپخانەی ئاوێر: هەولێر.
- شەوڕۆ، فازیل (٢٠١٤)، ڕەهەندەکانی خەون لە شیعری کوردیدا، خانەی چاپ و پەخشی ئەکادیمیا: هەولێر.
- عەبدوڵڵا، ئەحمەد مەحموود (٢٠١٣)، سوریالیزم لە ئەدەبی کوردیدا لە دوای ڕاپەڕینی ١٩٩١، چاپخانەی بینایی: سلێمانی.
- عومەر، د.موحسین ئەحمەد (٢٠١٢)، فەرهەنگی ئەدەبی، چاپخانەی حەمدی: سلێمانی.
- عەبولقەهاری شێخ (٢٠٠٢)، چاپی یەکەم، چاپخانەی پێشەوا: هەولێر.
- گارا (٢٠٠٥)، هونەری شێوەکاری مۆدێرن، چاپی یەکەم، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس: هەولێر.
- مەلا ساڵح، حەکیم (٢٠١٦)، زمان و بیرکردنەوەی شیعری، چاپخانەی ڕۆشنبیری: هەولێر.
- مەنتک، محەمەد (٢٠١١)، سوریالیزم لە ئەدەبی نوێی کوردیدا، چاپی یەکەم، چاپخانەی ئاراس: هەولێر.
- هەڵمەت، لەتیف (٢٠١٠)، لە دادایزمەوە تا سوریالیزم، چاپخانەی لەریا: سلێمانی.
٢- گۆڤار:
- دوین، ئادز، (١٩٩٧)، ''ئەدەبی سوریالیزم لە ڕوانگەی سایکۆلۆژییەوە''، وەرگێڕانی: ئامانج عوسمان حەمەد، وەرگێران، ژ (٢).
-ساڵەیی، معتصم ، (١٩٩٨)، ''سوریالیزم''، ڕۆشنبیری نوێ، ژ (١١٨).
٣- ڕۆژنامە:
-ساڵح، مەجید، (٢٠٠٣)، '' دادایزم و ڕێبازی یاخی بوون''، برایەتی، پاشکۆی ئەدەب و هونەر، ژمارە (٣٠١٧).
دووەم/ سەرچاوە عەرەبییەکان:
١-کتێب:
- بریتون، اندري (١٩٧٨)، بیانات السوریالیة، ت: صلاح برمدا، منشورات وزارة الثقافة و الأرشاد القومي: دمشق.
- شراد، د.شلتاغ عبود (١٩٩٨)، مدخل الی النقد الآدبي الحدیث، الطبعة/ الآولی، دار مجد للنشر و التوزیع، عمان: الآردن.
-فروید، سیجموند فروید(١٩٨١)، الهذیان و الأحلام في الفن، ت: جورج طرابلس، الطبعة/ الثانیة، الدار الطلبیة: بیروت.
- قاسم، د.عدنان حسین (ب.سنة) ،الابداع و مصادرة الثقافیة عند أدونیس، دار العربیة للنشر و التوزیع: مصر.
- کاروگ، میشال (١٩٧٣)، اندریة بریتون و المعطیات الأساسیة للحرکة السریالیة، ت: ألیاس بدوي، منشورات وزارة الثقافة: دمشق.
-محمد، سرور حسن ( ٢٠١٣)، ملامح سریالیة في أدونیس و صباح رنجدر،،مطبعة الحاج هاشم: أربیل.
٢-گۆڤار:
-مقدس و امیني، ابو الحسن امین و ادریس (٢٠١٣)، "ملامح السریالیة فی الشعر أدونیس''، مجلة جمعیة العلمیة الأیرانیة اللغة العربیة و آدابها، العدد ( ٢٨).
سێیەم/ سەرچاوەی ئینگلیزی:
- Caws, M., (2019), The Surrealist Look: An Erotics of Encounter, MIT Press.
- Fijalkowski, K. And Richardson, M., (2016). Surrealism: Key Concepts, 1st Edition, Routledge
##submission.downloads##
بڵاو کرایەوە
چۆنییەتی بەکارهێنانی سەرچاوە
ژمارە
بەش
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by4.footer##
