ڕۆڵی تیۆری سێتا لە زمانی کوردیدا

المؤلفون

  • Rzgar Othman Omer Department of Kurdish Languages, College of Basic Education, Salahaddin University-Erbil, Kurdistan Region, Iraq
  • Nareman Abdula Kareem Department of Kurdish Languages, College of Basic Education, Salahaddin University-Erbil, Kurdistan Region, Iraq

DOI:

https://doi.org/10.21271/zjhs.29.SpC.25

الكلمات المفتاحية:

Theta Theory، Roles، Argument، Agent، Patient

الملخص

دور نظرية المجموعات في اللغة الكردية

ملخص:

تبحث هذه الورقة البحثية في دور نظرية ثيتا، التي تُحلل العلاقة بين النحو والدلالة في اللغة الكردية. على المستوى النحوي، تُعنى هذه النظرية بمجال المعنى، أي أن المجموعة مزيج بين النحو والدلالة.. تُقدم نظرية ثيتا، وهي جزء مهم من قواعد العامة جومسكي، إطارًا منظمًا لدراسة العلاقة بين العمل وحججه. في اللغة الكردية، تلعب نظرية المجموعات دورًا هامًا في تحليل أدوار (الفاعل، المتأثر، الأداة، الهدف، المصدر، إلخ) وخصائص نحوية للفعل المتعدي (SOV) وحالة الأسماء. يُظهر في البحث أن أدوار المجموعة تظهر في اللغة الكردية بشكل خاص، لا سيما في العلاقة بين الأفعال والحجج. تکشف لنا هذه الدراسة العوائق التي تواجهها نظرية ثيتا في تحليل بعض الجمل. النتائج تکشف لنا في هذە النظرية السِتّة ينبغي أن تكون أكثر تحديدًا للغة الكردية لتحليل خصائصها النحوية والصرفية. کما يفتح هذا البحث آفاقًا جديدة في مجالٍات مهمٍّة من أبحاث اللغويات الكردية، کما ويساهم في إثراء النظرية اللغوية الكردية نظريًا وعمليًا.

 

المراجع

بە زمانی كوردی

-پەرتووك

- قادر، سباح رشید (2009)، هەندێک لايەنی ڕێزمانی دەسەڵات و بەستنەوەGB)) له زمانی کوریدا. له بلاوکراوەکانی ئەکادیمیای کوردی. چاپخانە‌ی ھاشم. هەو‌لێر.

- فەرهادی، ساجیدە عەبدوڵڵا (2008) ، ڕستە و پاش ڕستە ، چاپی یەكەم ، هەولێر .

- فەرهادی، ساجیدە عبداللە (2013)، هەندێ لایەنی رستەسازی زمانی كوردی ، چاپخانەی حاجی هاشم ، هەولێر.

- محەمەد، حاتەم ولیا (2009)، پەیوەندی ڕۆنانییەكانی نواندنە سینتاكسییەكان، دەزگای توێژینەوە و بڵاوكردنەوەی موكریانی ، چاپخانەی خانە، دهۆك .

- مارف، ئەوڕەحمانی حاجی ( 2000) ، ڕێزمانی كوردی ،بەرگی یەكەم (وشەسازی) بەشی پێنجەم (كردار) ، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم ، سلێمانی.

- دزەیی، عبدوالواحید مشیر (2013) رستەسازی رۆنانكاری و گواستنەوە، ناوەندی ئاوێر، هەولێر.

- حسەین، ئازاد ئەحمەد (2008)، سینتاكسی كرداری لێكدراو لە شێوەزاری هەورامیدا، چاپخانەی یاد، سلێمانی.

- سەعید، یوسف شەریف (2009)، دۆخەكانی ژێرەوە لای فیلمۆر و هەندێك ڕستەسازیی كوردی ، چاپی یەكەم ، هەولێر.

- ئەمین، وريا عومەر(2004)،چەند ئاسۆیەکی تری زمانەوانی، بەرگی يەکەم، چاپی یەکەم، بلاوکراوەی ئاراس، چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە. هه‌ولێر.

- خۆشناو، نەریمان عەبدوڵڵا ( 2014) ڕستەسازی چاپی دووەم زیادكراو چاپخانەی ڕۆژهەڵات ، هەولێر.

- مەعروف، عەبدولجەبار مستەفا ) 2010)، دروسته‌ی فرێز له زمانی کورییدا. لە بلاوکراوەکانی مەڵبەندی کوردۆڵۆجی، سلێمانی.

-نامە ئەكادیمیەكان

- عبداللە، عزیز خالد (2023)، هەژموونی كردار لە زمانی كوردیدا لە ڕوانگەی تیۆری دەسەڵات و بەستنەوە،نامەی ماستەر ،كولێژی زمان ، زانكۆی سلێمانی .

- احمد، سیروان سمین (2023)، لێكسیكۆ سینتاكسی دروستەی ئاڕگۆمێنت لە زمانی كوردیدا ، دكتۆرا نامە ، كۆلێژی زمان ، زانكۆی سلێمانی.

- فەرهادی، ساجیدە عەبدوڵڵا (1995)، ڕێزمانی بەندێتی، نامەی ماستەر ، كۆلیجی ئاداب ، زانكۆی سەلاحەدین.

- عبدالمناف، بەژدار سلێمان (2022)، ڕۆڵی سینتاكسی و سیمانتیكی ئامرازەكانی بەستنەوە بەپێی تێۆری دەسەڵات و بەستنەوە لە زمانی كوردیدا،ماستەرنامە ، فاكەڵتی پەروەدە ، زانكۆی كۆیە.

- عەبدولڕحمان، عومەر ئەحمەد( 2009)، فرێزی بەند لە زمانی كوردیدا، نامەی ماستەر ، زانكۆی سەلاحەدین ، كۆلێژی پەروەردە .

- محمد، ئەمیر مستۆ (2009 ، جێناوی لە كرمانجی ژووروودا ، نامەی ماستەر، كۆلێژی زمان، زانكۆی سەلاحەددین .

- مەجید، ئارام رشید (2016)،دروسته‌ی کرداری فەرھەنگيی له فرێزی کردارییدا، ماستەر نامە، سکولی زمان، زانکۆی سلێمانی.

- قادر، تارا محسین (2011)، زمانی كوردیی و مینیماڵ پرۆگرام، دكتۆرا نامە ، زانكۆی سلێمان

- والی، هەژار حسەین (2015)، بەبەرهەمی و هێزی كردار لە زمانی كوردیدا ، نامەی ماستەر، زانكۆی سلێمانی.

- عومەر، نەوزاد ئەنوەر (2008)، كۆزەتیڤ لە زمانی كوردیدا، نامەی ماستەر، كۆلیجی زمان ، زانكۆی كۆیە.

- محەمەد، فریدون عبدول (1998)، چەند لایەنێكی ڕستەسازی زاری هەورامی، نامەی دكتۆرا ، كۆلێژی ئاداب، زانكۆی سەلاحەدین.

- كەریم، عمر محمود (2004)، كاری تێپەر و تێنەپەڕ لە زمانی كوردیدا (كرمانجی خواروو) نامەی ماستەر، كۆلیژی پەروەردەی ئیبن روشد – زانكۆی بەغدا.

‎-‏ قادر، تارا محسین (2004)، جێناو لێکدانەوەیەکی نوێ له زمانی کوردیدا، نامه‌ی ماستەر، کۆلێژی زمان، زانکۆی سلێمانی.

-گۆڤارەكان

- حسەین، ئازاد ئەحمەد - عبداللە ،عزیز خالد (2024)، ڕۆڵی كردار لە ئاستی قوڵی رستەدا ، گۆڤاری زانكۆی راپەرین.

- ئەمین، وریا عومەر)2015)، دۆخ و ئەركی بەشەكانی ڕستە (34)گۆڤاری ئەكادیمیای كوردی .

- ئەمین، وریا عومەر (1985)، تێنەپەڕ فرمانێكی بكەر نادیارە ، گۆڤاری ڕۆشنبیری نوێ ، ژ - 107 ، بەغداد .

- بە زمانی عەرەبی

- كتێب

- الفهری ،عبدالقادر الفاسی (1990)، اللغة و التفاضل الاجتماعی ، الدار البیضاء المغریب.

- بە زمانی فارسی

- كتێب

- عمادی ،علی میر (1376(، نحو زبان فارسی (بر پایە نظریە حاكمیت و مرجع گزینی، انتشارات سازمان مطالعة و تدوین كتب علوم إنسانی دانشگاها .

- بە زمانی ئینگلیزی

Books

-Andreas kathol ,2003, Linear syntax,Cambridge Universty press.

- Chomsky ,Noam ,(1981) , Lectures on Government and Binding

- Chomsky,(1986) Barriers Gerdts .cambridge, Mass:MIT,press.

- Cowper, Elizabeth A. (1992), A Concise Introduction to Syntactic Theory . The university of Chicago .

- Crystal, David ,(1993) , a Linguistics and Phonetics reprinted, ed edition , black well , Oxford .

-Fillmore , Charles ,G. (1968) , the case for case : In universal in Linguistic theory , edited by Emmons Bach and Robert Harms , New York .

- Liliane Haegeman,(1994), Introduction to Government and Binding Theory,Blackwell Publishing, second edition..

- Todd, L. (1987). An Introduction To Linguistics. England. Longman York Press.

- Yule, G(2006). The Study of Language. 3rd Edition. Cambridge University

- Jackendoff,R(1983), Semantics and cognition. London. England.

- Cruse,D. Alan (2000) , meaning in language : An Introduction to Semantics and Pragmatics, Oxford university press

-Goldberg,A(1995), Construction: A construction Grammar Approach to Argument structure.

-Dowty, David. (1991). Thematic Proto-roles and Argument Selection,

-Grimshaw, J. (1979). "Complement Selection and the Lexicon". Linguistic Inquiry

-Jackendoff, R. (1972). Semantic Interpretation in Generative

-Jackendoff,R(2009), Semantic structure, MIT press, Cambirdge,

-Butt،M.& Hoiioway king T (1996) structural Topic and Focus without Movement ، CSLI publishers.

- Horrocks, Geoffrey (2014) . Generative Grammar, Routledge Taylor francis Group London and NewYork.

-Crystal ، (2008) ، A Dictionary of Linguistics and phonetics oxford: Blackwell

-Brown& Miller,(2013),Syntax :A Linguistic Iintroduction to Sentence Structure.

-Cook& Newson,Mark(1998) Chomskys Universal Grammar,An

منشور

2025-12-15

كيفية الاقتباس

Rzgar Othman Omer, & Nareman Abdula Kareem. (2025). ڕۆڵی تیۆری سێتا لە زمانی کوردیدا. مجلة زانكۆ للعلوم الإنسانية, 29(SpC), 512–542. https://doi.org/10.21271/zjhs.29.SpC.25

إصدار

القسم

مستل من أطروحة دكتوراه/رسالة ماجستير