الأمل كعامل وسيط بين الضغوط النفسية والقلق الأكاديمي لدى الطلبة في المناطق المتنازع عليها في العراق
##semicolon##
https://doi.org/10.21271/zjhs.29.SpC.19پوختە
هیوا وەک فاکتەرێکی نێوەندگیری لەنێوان فشاری دەروونی و دڵەڕاوکێی ئەکادیمی لە نێو خوێندکارانی ناوچە جێناکۆکەکانی عێراقدا
پوختەی توێژینەوە
ئامانجی توێژینەوە بریتییه له دەستنیشانکردنی ڕۆڵی هیوا وەک فاکتەرێکی نێوەندگیر لەکەمکردنەوەی کاریگەرییەکانی فشاری دەروونی و دڵەڕاوکێی ئەکادیمی لەنێو خوێندکارانی زانکۆدا بەتایبەتی لەناوچە جێناکۆکەکانی عێراق. نمونەی توێژینەوەکە 306 قوتابی و خوێندکارێکی زانکۆ (120 کوڕ و 186 كج). دیاریکراو پارێزگای کەرکوک وسلێمانی ودیالە. ونەینەوا. سێ ئامراز توێژینەوەکە بەکارهاتووە كه بریتییه، پێوەری دڵەڕاوکێی ئەکادیمی لە 10 بڕگه پێکهاتووە، و پێوەری سترێسی دەروونی هەستپێکراو پێوەری 10 بڕگه و پێوانەى هیوا لە 8 بڕگه پێکهاتووە. ئەنجامەکانی توێژینەوەکە پەیوەندییەکی نەرێنی لەنێوان هیوا و هەریەک لە فشارەکان دەروونناسی و دڵەڕاوکێی ئەکادیمی لە نێو خوێندکارانی زانکۆ. هەروەها هیوا ڕۆڵی ناوبژیوانی دەگێڕێت لە پەیوەندییەکەدا. لە نێوان فشارەکاندا دڵەڕاوکێی دەروونی و ئەکادیمی. ئهنجامهكان ئهوهیان خسته ڕوو جیاوازی بهَلگهداری ئاماری ههیه بهپێی ڕهگهز و قوناغی خوێندن. ڕهگهزی مێ وقۆناغی چوارهم ئاستێكی بهرزییان له پاڵهپهستۆی دهروونی و دهڵهڕواكێی ئهكادیمیان تۆمار كرد به بهراورد به ڕهگهزی نێر و قۆناغی یهكهم. هیوا و پاڵهپهستۆی دهروونی هەروەها یارمەتیدەر بوون لە پێشبینیکردنی ئاستی دڵەڕاوکێی ئەکادیمی. لە ئەنجامەکانی توێژینەوەکە، توێژەران ژمارەیەک پێشنیاریان پێشکەش کرد و بۆ پەرەپێدانی توێژینەوەی ئێستا، توێژەران ژمارەیەک پێشنیاریان پێشکەش کرد.
وشە بنهڕتییهكان: هیوا، دڵەڕاوکێی ئەکادیمی، فشار، خوێندکاران، ناوچە ناکۆکەکان.
سەرچاوەکان
إبراهيم، عبد الرحمن. (2019). الأمل وعلاقته بجودة الحياة النفسية لدى طلبة الجامعة. مجلة العلوم التربوية والنفسية، 3(8)، 55-72.
العبد الله، محمد. (2020). القلق الأكاديمي وعلاقته ببعض المتغيرات النفسية لدى طلبة الجامعات السورية. المجلة العربية للعلوم التربوية والنفسية، 4(14)، 101-124.
البكري، هناء عبد الأمير. (2018). الضغوط النفسية وعلاقتها بالتكيف النفسي لدى طلبة الجامعة. مجلة كلية التربية الأساسية، 24(101)، 345-368.
العزاوي، أحمد عبد الله. (2021). الصدمات النفسية وتأثيرها على الصحة النفسية لدى الشباب في المناطق المتنازع عليها في العراق. مجلة دراسات إنسانية واجتماعية، 8(2)، 210-235.
كريم، سلوى حسين. (2017). الصحة النفسية لطلبة الجامعات في مناطق النزاعات المسلحة: دراسة ميدانية. مجلة العلوم الاجتماعية والإنسانية، 45(1)، 112-139.
لفتة، زينب حسن. (2022). الضغوط النفسية لدى طلبة عوائل النازحين. مجلة إشراقات تنموية، العدد 31، 846–891.
الجروشي، سماء محمد. (2021). قلق المستقبل وعلاقته بالضغوط النفسية لدى عينة من طلبة كلية الآداب جامعة مصراته. مجلة العلوم الإنسانية والطبيعية (HNSJ)، 2 (11)، 40.
عبد الله، أحمد. (2019). الضغوط الأكاديمية وعلاقتها بكل من القلق وفعالية الذات الأكاديمية بين طلبة الجامعة. مجلة العلوم النفسية، (1) 27 ، 169–192.
عبيد، عبد الرحمن، والزيات، عبد الحميد فتحي. (2004). تقويم المناهج والبرامج التربوية. مكتبة الأنجلو المصرية.
الكيكي، محسن محمود أحمد. (2007). الضغوط النفسية التي تواجه طلبة ثانويتي المتميزين والمتميزات في مركز محافظة نينوى. مجلة التربية والعلم، 4 (14)، 256–279. جامعة الموصل – كلية التربية.
الفقيه، عبد الله أحمد عبده (2016). الضغوط النفسية لدى طلبة كلية التربية النادرة. مجلة القلم للعلوم الإنسانية والتطبيقية، 2 (5)، 131–159. جامعة القلم للعلوم الإنسانية والتطبيقية.
عبد الحسين، بشرى، نغماش، وسام إبراهيم، & الجبوري، سيف محمد رديف. (2013). مصادر الضغوط النفسية لدى طلبة الأقسام الداخلية في جامعة بغداد. مجلة البحوث التربوية والنفسية، (37)، 182–208. جامعة بغداد – مركز البحوث التربوية والنفسية.
العناني، حنان عبد الحميد (2001) الصحة النفسية، دار الفكر للطباعة والنشر والتوزيع، ط1، عمان، الاردن.
عبدالله، احمد عمرو (2015) الضغوط الأكاديمية وعلاقتها بكل من القلق وفعالية الذات الأكاديمية بين طلبة الجامعة، مجلة دراسات نفسية، جامعة الدمام – المملكة العربية السعودية، المجلد 25 ، العدد 2 ، ص 187 – 211 .
-الموسوي، زهرة حيدر جاسم محمد (2021 ) علاقة القلق الاكاديمي بتوقعات النجاح والفشل وتنظيم الانفعال المعرفي لدى طلبة الدراسات العليا في جامعة واسط، أطروحة دكتوراه غير منشورة ، الجامعة المستنصرية - كلية التربية - قسم العلوم التربوية والنفسية ، بغداد، العراق.
Aziz, I. A., & Hassan, S. S. (2019). Investigating the association between psychological well-being and hope among the IDPs in Erbil. Zanco Journal of Humanity Sciences, 23(3), 539-548.
Bayram, N., & Bilgel, N. (2008). The prevalence and socio-demographic correlations of depression, anxiety and stress among a group of university students. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 43(8), 667–672. https://doi.org/10.1007/s00127-008-0345-x
Cassady, J. C., & Johnson, R. E. (2002). Cognitive test anxiety and academic performance. Contemporary Educational Psychology, 27(2), 270–295. https://doi.org/10.1006/ceps.2001.1094
Chapell, M. S., Blanding, Z. B., Silverstein, M. E., Takahashi, M., Newman, B., Gubi, A., & McCann, N. (2005). Test anxiety and academic performance in undergraduate and graduate students. Journal of Educational Psychology, 97(2), 268–274. https://doi.org/10.1037/0022-0663.97.2.268
Gallagher, M. W., & Lopez, S. J. (2009). Positive expectancies and mental health: Identifying the unique contributions of hope and optimism. The Journal of Positive Psychology, 4(6), 548–556. https://doi.org/10.1080/17439760903157166
https://doi.org/10.54133/ajms.v2i.56
Keller, A., Litzelman, K., Wisk, L. E., Maddox, T., Cheng, E. R., Creswell, P. D., & Witt, W. P. (2012). Does the perception that stress affects health matter? Health Psychology, 31(5), 677–684. https://doi.org/10.1037/a0026743
Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. Springer Publishing Company.
Lopez, S. J., Snyder, C. R., & Teramoto Pedrotti, J. (2018). Positive psychology: The scientific and practical explorations of human strengths (4th ed.). SAGE.
Marques, S. C., Lopez, S. J., & Mitchell, J. (2011). The role of hope, spirituality and religious practice in adolescents’ life satisfaction: Longitudinal findings. Journal of Happiness Studies, 14, 251–261.
Marques, S. C., Lopez, S. J., & Pais-Ribeiro, J. (2011). Building hope for the future: A program to foster strengths in middle-school students. Journal of Happiness Studies, 12(1), 139–152. https://doi.org/10.1007/s10902-009-9180-3
Misra, R., & Castillo, L. G. (2004). Academic stress among college students: Comparison of American and international students. International Journal of Stress Management, 11(2), 132–148.
Misra, R., & McKean, M. (2000). College students’ academic stress and its relation to their anxiety, time management, and leisure satisfaction. American Journal of Health Studies, 16(1), 41–51.
Pascoe, M. C., Hetrick, S. E., & Parker, A. G. (2020). The impact of stress on students in secondary school and higher education. International Journal of Adolescence and Youth, 25(1), 104–112. https://doi.org/10.1080/02673843.2019.1596823
Polit, D. F., & Beck, C. T. (2006). The content validity index: Are you sure you know what's being reported? Critique and recommendations. Research in Nursing & Health, 29(5), 489–497. https://doi.org/10.1002/nur.20147
Putwain, D. W. (2008). Do examinations stakes moderate the test anxiety–examination performance relationship? Educational Psychology, 28(2), 109–118.
Rand, K. L., Shanahan, M. L., Fischer, I. C., Fortney, S. K., & Wray, T. B. (2020). Hope and optimism as predictors of academic performance and subjective well-being in college students. Learning and Individual Differences, 81, 101906. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2020.101906
Salih, H.S., Ibrahim, S.A., Gaded, M.A.A. et al. Depression, stress and anxiety among Khartoum University students who stay in war-afflicted regions in Sudan 2024. BMC Psychiatry 25, 135 (2025). https://doi.org/10.1186/s12888-025-06591-z
Schmid, K. L., Phelps, E., & Lerner, R. M. (2021). Constructing hope: A process model of hopeful thinking in adolescence. Journal of Adolescence, 45, 60–70. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2021.07.004
Scioli, A., Ricci, M., Nyugen, T., & Scioli, E. R. (2011). Hope: Its nature and measurement. Psychology of Religion and Spirituality, 3(2), 78–97. https://doi.org/10.1037/a0020903
Shanshal, A. M., Hussain, S. A., Mahmood, A. M., Zukhair, F. A., Mahdi, A. S., & Hamed, N. M. (2022). Exam-related anxiety levels among Iraqi medical students in Baghdad city. Al-Rafidain Journal of Medical Sciences, 2, 16–20.
Snyder, C. R. (2002). Hope theory: Rainbows in the mind. Psychological Inquiry, 13(4), 249–275. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1304_01
Snyder, C. R., Harris, C., Anderson, J. R., Holleran, S. A., Irving, L. M., Sigmon, S. T., Yoshinobu, L., Gibb, J., Langelle, C., & Harney, P. (1991). The will and the ways: Development and validation of an individual-differences measure of hope. Journal of Personality and Social Psychology, 60(4), 570–585. https://doi.org/10.1037/0022-3514.60.4.570
Snyder, C. R., Rand, K. L., & Sigmon, D. R. (2021). Hope Theory: A Member of the Positive Psychology Family. Oxford University Press.
Sun Y, Yu H, Wu X and Ma C (2023) Sense of hope affects secondary school students’ mental health: A moderated mediation model. Front. Psychol. 14:1097894. doi: 10.3389/fpsyg.2023.1097894
Tong, E. M., Fredrickson, B. L., Chang, W., & Lim, Z. X. (2010). Re-examining hope: The roles of agency thinking and pathways thinking. Cognition and Emotion, 24(7), 1207–1215. https://doi.org/10.1080/02699930903138865
Yıldırım, M., Aziz, I. A., Vostanis, P., & Hassan, M. N. (2022). Associations among resilience, hope, social support, feeling belongingness, satisfaction with life, and flourishing among Syrian minority refugees. Journal of Ethnicity in Substance Abuse, 23(1), 166–181. https://doi.org/10.1080/15332640.2022.2078918
Yıldırım, M., Özaslan, A., Aksu, M.H. et al. Love of life and flourishing in Turkish youth: mediating effects of optimism and hope. BMC Psychol 12, 591 (2024). https://doi.org/10.1186/s40359-024-02000-4
Zeidner, M. (1998). Test anxiety: The state of the art. Plenum Press.
##submission.downloads##
بڵاو کرایەوە
چۆنییەتی بەکارهێنانی سەرچاوە
ژمارە
بەش
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by4.footer##

