ئاڵنگارییەکانی بەشداری سیاسی هەڵبژاردن لە هەرێمی کوردستان

يه‌كه‌م/ سه‌رچاوه‌ كورديیه‌كان:

أ‌- ده‌ستوور و ياساكان و بەڵگەنامە فەرمییەکان

- پرۆژەی دەستووری هەرێمی کوردستان-عێراق.پەرلەمانی کوردستان-عێراق، ٢٠٠٩، ماددە (٢١).

- یاسای ژمارە (١٨) ی ساڵی ١٩٩٣ تایبەت بە یاسای کۆمەڵە و رێکخراوەکانی هەرێمی کوردستانی عێراق.

- یاسای ژمارە (١٥) ی ساڵی ٢٠٠١ یاسای رێکخراوە کوردستانییە غەیرە حکومییەکانی هەرێمی کوردستانی عێراق.

- یاسای ژمارە (١) ی ساڵی ٢٠١١ یاسای رێکخراوە ناحکومیەکان لە هەرێمی کوردستان-عێراقدا.

- ماددەی (٦) ساڵی ١٩٩٢ لە یاسای ئەنجومەنی نیشتمانیی کوردستانی عێراق ژمارە (١)

- ماددەی (٤) بڕگەی (٥) لە یاسای ژمارە (٤) ی ساڵی (٢٠١٤) یاسای کۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردن و ڕاپرسی.

- حکومەتی هەرێمی کوردستان وەزارەتی پلاندانان، ٢٠١٦. دەستەی ئاماری هەرێمی کوردستان، دۆخی هێزی کار لە هەرێمی کوردستان:ئەنجامەکانی ڕووپێوی کار و بێکاری،

- یاسای ژمارە (٥) ی ساڵی ٢٠١٥ یاسای پاراستنی مافی پێکهاتەکان لە کوردستان-عێراق.

ب‌- كتێبه‌كان

- برادۆستی، ئارام نجم الدین، ٢٠٢١. بەڕێوەچوونی پرۆسەی هەڵبژاردن بە کردەیی(هەڵبژاردنی خولی پێنجەمی پەڕلەمانی کوردستان ٣٠/٩/٢٠١٨-بەنمونە)، چ١، هەولێر. چاپخانەی زانکۆی سەلاحەددین.

- تەلعەت، رابەر، گەنج و بەشداری سیاسی٢٠٠٦ . چ١، هەولێر. دەزگای توێژینەوە و بڵاوکردنەوەی موکریانی.

- عەلی ،عادل. ٢٠١١، بەشداری سیاسی پێناسە، چەمک، گرفتەکان. سلێمانی، دەزگای چاپ و پەخشی حەمدی.

- عەلائەددین، دلاوەر عبدالعزیز، ٢٠١٣، نیشتمانسازی و سیستەمی فەرمانڕەوایەتی خۆماڵی لە هەرێمی کوردستان، هەولێر، چاپخانەی ئاراس.

- شەریف، رۆزە عەبدوڵڵا. ٢٠٠٨. ڕەهەندە کۆمەڵایەتییەکانی ناسەقامگیریی سیاسی لە هەرێمی کوردستان، چ١، هەولێر، دەزگای ئاراس.

- شەعبان، مەروان حاجی، ٢٠٢٥. میکانیزمە یاساییەکان بۆ قەڵاچۆکردنی گەندەڵی لە هەرێمی کوردستان. چ١، هەولێر. چاپخانەی شەهاب.

- شاوەیس، بڵند دلێر، گەندەڵی و ئایندەی هەرێمی کوردستان توێژینەوەیەکی یاسایی سیاسی، چ١، چاپخانەی کارۆ، سلێمانی، ٢٠٢٣.

- ئیبراهیم، عەبدولخاڵق، ٢٠١٤. میدیای کوردی لەسەردەمی ئاسمانە کراوەکاندا. چ١، هەولێر. چاپخانەی موکریان.

- رەئوف، محەمەد. ٢٠١٨. هەڵبژاردن لە کوردستان ١٩٩٢-٢٠١٤ توێژینەوەیەکی شیکاریی-بەراوردکارییە، چ٢، سلێمانی، چاپخانەی ناوەندی سارا.

- فەرەج، ڤیان مەجید.٢٠١٠. سیستەمەکانی هەڵبژاردن و پرەنسیپەکانی دەنگدان، چ٢.سلێمانی. چاپخانەی بینایی.

- بەرزنجی، سەرهەنگ، ٢٠٢٥، شرۆڤەی چەند پرسێکی دەستوری لە ژێر رۆشنایی بنچینە دەستورییەکان و بنەماکانی یاسای نێو دەوڵەتی، چ١، أربیل، هاتریک للطباعة والنشر و التوزیع،

- دامەزراوەی میدیایی درەو، ٢٠٢٤، کلیلی هەڵبژاردنەکان: پێگەی پارتە سیاسییەکانی کوردستان لە هەڵبژاردنە گشتیەکاندا ١٩٩٢-٢٠٢٤، چ٢، هەولێر.

ت‌- پەرتوکی وەرگێڕدراو:

- هۆتۆن، داڤید پاتریک. ٢٠١٨.سایکۆلۆجیای سیاسی-هەڵوێستەکان،تاکەکان و دۆخەکان، و: حەمەڕەشید، سلێمانی. چاپخانەی سەردەم.

ث‌- چاپته‌ر له‌كتێب

- خەلیل، هیوا مجید. ٢٠٢٣. کاریگەریی پەروەردە لەسەر گەشەسەندنی سیاسیی و سەقامگیریی لە عێراق، لە کتێبی ئاییندەی سەقامگیری لە عێراقێکی ناڕووندا، سەنتەری توێژینەوەی سیاسی و ستراتیژی زانکۆی سەلاحەددین، هەولێر، چاپخانەی زانکۆی سەلاحەددین.

- ئیڕوانی، موسڵح. ٢٠٢٠. کۆمەڵگەی لێکترازاو: هاوبەندیی کۆمەڵایەتی و سیاسەتی شوناس، لە کتێبی سیاسەت و کۆمەڵگە لە باشووری کوردستان، ئامادەکاران: وەڵزی، ئیحسان و ئیڕوانی، موسڵح. هەولێر. ئینستیتووتی سیاسەتی گشتی.

- ئەحمەد، جەلال، ٢٠٢٠د، پاشخانی کۆمەڵایەتی و بەشداری سیاسی لە هەرێمی کوردستان، لە کتێبی سیاسەت و کۆمەڵگە لە باشووری کوردستان، ئامادەکاران: ئیحسان وەڵزی و موسڵح ئیڕوانی، هەولێر، ئینستیتووتی سیاسەتی گشتی.

ج‌- نامه‌ و تێزه‌كان

- صادق، بارزان جوهر.٢٠٢٠أ. متمانەی سیاسی بە سیستەمی سیاسی هەرێمی کوردستان-عێراق، تێزی دکتۆرا (بڵاونەکراوە)، بەشی سیستەمە سیاسییەکان و سیاسەتی گشتی، کۆلێژی زانستە سیاسییەکان، زانکۆی سەلاحەددین،هەولێر.

- رسول، عبدالکریم خدر. ٢٠٢٢، ئاستەنگەکانی بەردەم ئەرکی پەلەمان لە هەرێمی کوردستان-عێراق (توێژینەوەیەکی مەیدانییە لە کۆمەڵناسی سیاسیدا)، ماستەرنامە (بڵاونەکراوە)، بەشی کۆمەڵناسی، کۆلێژی زانستە مرۆڤایەتییەکان، زانکۆی سلێمانی.

- ئەحمەد، موحەمەد ڕەحمان. ٢٠٢٢ ب، ئاڵنگارییەکانی گەشەپێدانی سیاسی لە هەرێمی کوردستان (لێکۆڵینەوەیەکی شیکاری ڕەخنەییە)، ماستەرنامە (بڵاونەکراوە)، بەشی زانستە سیاسییەکان، کۆلێژی زانستە سیاسییەکان، زانکۆی سەلاحەددین-هەولێر.

- عزیز، لەیلا ئەمیر عاس. ٢٠٠٦. رۆڵی نوێبوونەوە لە گۆڕانکاری کولتووری لاوان-توێژینەوەیەکی مەیدانییە لە شاری هەولێر، ماستەرنامە (بڵاونەکراوە)، کۆلێژی ئاداب، زانکۆی سەلاحەددین-هەولێر.

- سلطان، شیرزاد ئازاد. ٢٠١٠. کاریگەری هۆکارە کۆمەڵایەتییەکان لەسەر ڕەفتاری سیاسی "لێکۆڵینەوەیەکی مەیدانییە لە شاری هەولێر"، ماستەرنامە (بڵاونەکراوە)، بەشی کۆمەڵناسی، کۆلێژی ئاداب، زانکۆی سەلاحەددین-هەولێر.

- عبداللە، جلال احمد ٢٠١٠أ. ڕەهەندەکانی نامۆبوونی کۆمەڵایەتی و سیاسی گەنجان-توێژینەوەیەکی مەیدانییە لەبارەی نموونەیەک لە قوتابیانی زانکۆی سەلاحەددین-هەولێر، ماستەرنامە (بڵاونەکراوە)، بەشی کۆمەڵناسی-کۆلێژی ئاداب، زانکۆی سەلاحەددین-هەولێر.

- عبداللە، جلال ئەحمەد ب. ٢٠١٩. پەیوەندی پاشخانی کۆمەڵایەتی بە بەشداریی سیاسییەوە توێژینەوەیەکی مەیدانییە لە هەرێمی کوردستان، تێزی دکتۆراە (بڵاونەکراوە)، کۆلێژی ئاداب، زانکۆی سەلاحەددین-هەولێر.

- محمد، عدنان مجید، ٢٠١٦. شیکردنەوەی یەکەکانی پرۆگرامی پەروەردەی مەدەنی و پەیوەندی بە پێگەیاندنی سیاسی لە هەرێمی کوردستان-عێراق"قۆناغی بنەڕەتی خوێندن وەک نموونە" توێژینەوەیەکی شیکاری مەیدانییە، ماستەرنامە (بڵاونەکراوە)، کۆڵێژی زانستە سیاسیەکان، زانکۆی سەلاحەددین-هەولێر.

- فقی علی، پاکستان عبدالقادر. ٢٠٢٣أ. ڕۆڵ و کاریگەری ڕاگەیاندنی کوردی لە دروستکردنی بڕێاری سیاسی (هەرێمی کوردستان-عێراق لەنێوان ساڵانی ٢٠١٠-٢٠٢١)، ماستەرنامە (بڵاونەکراوە)، کۆلێژی زانستە سیاسییەکان، زانکۆی سەلاحەددین،٢٠٢٣.

- کەریم، ئەحمەد ڕەفیق ٢٠١٩أ.جوگرافیای هەڵبژاردنی پەرلەمانی هەرێمی کوردستان لێکۆڵینەوەیەک لە جوگرافیای ڕامیاریدا، تێزی دکتۆراە (بڵاونەکراوە)، بەشی جوگرافیا، کۆلێژی زانستە مرۆڤایەتییەکان، زانکۆی سلێمانی.

ح‌- توێژينه‌وه‌ى گۆڤاره‌ زانستيیه‌كان

- مصطفی، جلال حسن. ٢٠٢٠. هەڵبژاردنە پەرلەمانیەکانی هەرێمی کوردستان لە ٢٠١٨: نادادپەروەریی لە نوێنەرایەتیکردن و چۆنیەتی چارەسەر، گۆڤاری ئایندەناسی، سەنتەری لێکۆڵینەوەی ئایندەیی، بەرگی:٣، ژمارە:٥، سلێمانی.

- عیسی ، صالح عمر و قادر، پەروێز رحیم. ٢٠٢١. شیکردنەوەی پرسەکانی ئاسایشی کۆمەڵگەیی و ژینگەیی هەرێمی کوردستان-عێراق لەروانگەی قوتابخانەی کۆپنهاگن لە دوای ٢٠١٧، گۆڤاری قەڵای زانست، بەرگی ٦، ژمارە ٣، هەولێر.

- تالیب، جزا تۆفیق و کریم، احمد رفیق ٢٠١٩ ب، کاریگەری هۆکارە مرۆییەکان لەسەر پرۆسەی هەڵبژاردنە پەرلەمانییەکان لە هەرێمی کوردستاندا (١٩٩٢-٢٠١٣)، گۆڤاری زانکۆی گەرمیان، بەرگی ٦، ژمارە ١، سلێمانی،٢٠١٩.

- صادق، بارزان جوهر و فقی علی، پاکستان عبدالقادر٢٠٢٤ ب. رۆڵی ڕاگەیاندن لە دروستکردنی بڕیاری سیاسی (هەرێمی کوردستان-عێراق لە نێوان ساڵانی ٢٠١٠-٢٠٢١)، گۆڤاری زانکۆی هەڵەبجە، بەرگی ٩، ژمارە ٣.

- جەهەر، یاسین ئاشوور.٢٠١٩، قوڵبوونەوەی شوناسە لۆکاڵیەکان و کاریگەریان لەسەر بونیادنانەوەی عێراقی نوێ لە دوای ساڵی ٢٠٠٣، گۆڤاری زانکۆی گەرمیان، کەلار، پێنجەمین کۆنفرانسی زمان و زانستە مرۆڤایەتییەکان، ژمارەی تایبەت.

- قادر، کاروان عەلی. ٢٠٢١. کاریگەری سۆشیال میدیا لەسەر ڕەفتاری دەنگدەرانی هەرێمی کوردستان لە هەڵبژاردنە گشتیەکاندا (خوێندکارانی زانکۆکان بە نموونە)، گۆڤاری زانکۆی ڕاپەڕین، بەرگی ٨، ژمارە ٣.

- احمد، جهانگیر صدیق. ٢٠٢١، چاکسازی ئابوری لە هەرێمی کوردستان، پاساو و بەربەستەکان لە (٢٠٠٥-٢٠١٩)، گۆڤاری لێکۆڵینەوە سیاسی و ئەمنییەکان، بەرگی ٤، ژمارە ٨.

- گوڵپی، جیهانگیر سدیق، ٢٠٢٠، گرفتەکانی داهاتی گشتی لە هەرێمی کوردستان و رێگەکانی چارەسەرکردنیان، گۆڤاری ئایندەناسی، سەنتەری لێکۆڵینەوەی ئایندەیی، ژمارە ٢.

- احمد، جبار قادر. ٢٠٢٤. لاوان و بەشدارییان لە پرۆسەی سیاسیدا: توێژینەوەیەکی شیکاریی-مەیدانییە، گۆڤاری زانکۆی ڕاپەڕین، بەرگی ١١، ژمارە ٢، سلێمانی.

- محەمەد، کارزان. ٢٠٢١ستراتیژی بەڕێوەبردنی میدیا لە هەرێمی کوردستان شرۆڤە و سیناریۆ ئایندەییەکانی، گۆڤاری سەنتەری ئایندەناسی سەنتەری لێکۆڵینەوەی ئایندەیی، ژمارە (٥).

- حەیدەر، سەباح سوبحی. ٢٠١٨. رەفتار و بڕیاری دەنگدەرانی هەرێمی کوردستان لە نێوان تیۆر و واقیعدا (هەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی کوردستان ٢٠١٨ وەک نموونە)، ناوەندی لێکۆلینەوەی ڕووداو، هەولێر.

- رۆژهەڵاتی، زریان و ئەوانی تر. ٢٠٢٣أ، گەنج و روانگەی سیاسی لە هەرێمی کوردستان. ناوەندی لێکۆڵینەوەی ڕووداو. هەولێر

- رۆژهەڵاتی، زریان و ئەوانی تر. ٢٠٢٣ب. ڕاپرسی هەڵبژاردن. ناوەندی لێکۆڵینەوەی ڕووداو.هەولێر.

- فەرەج، ئارام عەلی و ڕەئوف، مەریوان حەمە عەلی. ٢٠٢٣. ئەو هۆکارانەی کاردەکەنە سەر پرۆسەی هەڵبژاردن "هەڵبژاردنەکان لە هەرێمی کوردستان وەک نموونە"، گۆڤاری توێژەر، بەرگی ٦، ژمارە ٢، سۆران.

- کەریمخان، محەمەد. ٢٠١٨. سیاسەتی گەشەپێدانی ئابووری کوردستان، ناوەندی لێکۆڵینەوەی رووداو، هەولێر.

- حەکیم، هۆگر ئیبراهیم. ٢٠٢٢. سیستەمی هەڵبژاردن و هاوکێشەکانی دەسەڵات لە هەرێمی کوردستان شێواز و سیناریۆ ئایندەکانی، سەنتەری لێکۆڵینەوەی ئایندەیی،ژمارە ١٥.

- شوانی، محمد حوسێن شوانی و عبداللە، جلال احمد. ٢٠١٩ ج، مۆدێلە تیۆرییەکانی شیکردنەوەی پەیوەندیی پاشخانی کۆمەڵایەتی بە بەشداری سیاسییەوە-توێژینەوەیەکی تیۆرییە، گۆڤاری قەڵای زانست، بەرگی ٤، ژمارە ٤، هەولێر.

- تەلعەت ، ڕابەر٢٠٢٥ ب، تێگەیشتن و بەشداری سیاسی هاوڵاتیان لە هەرێمی کوردستان، ناوەندی توێژینەوەی سبەی، هەولێر.

- شریف، أمین فەرەج و محمد، لعلیە جاسم،٢٠٢٤، پەیوەندی نێوان رۆشنبیریی سیاسی دەنگدەر و پرۆسەی هەڵبژاردن "خولی پێنجەمی هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان-عێراق بە نموونە"، گۆڤاری زانکۆی هەڵەبجە، بەرگی ٩، ژمارە ٤.

- غەریب، کەنعان حەمە و محمد، رضوان أبوبکر.٢٠٢٣.کاریگەری میدیای نوێ لەسەر ڕەفتاری سیاسی تاک بەشداری سیاسی بە نموونە (توێژینەوەیەکی شیکاری و مەیدانییە). گۆڤاری زانکۆی گەشەپێدانی مرۆیی، بەرگی ٩، ژمارە ١.

ذ- سەرچاوەی ئەلیکترۆنی:

- یونس، سەرکۆ. ٢٠٢٢. بێکاری، هەژاری، گەندەڵی، سێکوچکەی نەهامەتییەکانی گەلانی عێراق، ئۆنلاین لە: https://speemedia.com/drejaWtar.aspx?NusarID=124&Jmare=10666، (رێکەوتی سەردانی ١٨ ئەیلولی ٢٠٢٤)

- ماڵپەڕی فەرمی دامەزراوەی کوردستان 24 بۆ توێژینەوە و ڕاگەیاندن٢٠٢٤، ئۆنلاین لە: https://www.kurdistan24.net/ckb/story/808494 (رێکەوتی سەردانی ٣٠ ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤)

- ساڵح، یاسین. ٢٠٢١. نەبوونی دەستور لە ٣٠ ساڵی رابردوودا هۆکاری پەرتەوازەیی سیستەمی سیاسیە لە هەرێم، ئۆنلاین لە: https://www.haremnews.com/details/19752، (رێکەوتی سەردانی٧/١١/٢٠٢٤).

- سادق، بارزان جوهر ٢٠٢١ ب، رۆڵی رێکخراوەکانی کۆمەڵگای مەدەنی لە هێنانەکایەوەی کوردستانێکی بەهێز، ئۆنلاین لە: https://www.penus.krd/archive/index.php/ckb/2018-04-02-19-12-28/item/1748-2021-03-09-13-30-12، (رێکەوتی سەردانی ١٨ کانونی دووەمی ٢٠٢٥)

- ئەحمەد، محەمەد رەحمان. ٢٠٢١أ. ڕەفتاری دەنگدان لە نێوان ئاڕاستەی عەقڵانییەت و ئاڕاستەی سایکۆلۆجی، ئۆنلاین لە: https://trans-cultures.fr/?p=8276، (رێکەوتی سەردانی ٨ ی شوباتی ٢٠٢٥)

- ئینستتیوتی پەی بۆ پەروەردە و گەشەپێدان، ٢٠١٨. تۆماری دەنگدەران لەنێوان بێگەردی و ساختەکاریدا، ئۆنلاین لە: https://payinstitute.org/2018/01/2021-09-01130856.html، (رێکەوتی سەردانی٣ ی نیسانی ٢٠٢٥).

- ڕاپۆرتی دامەزراوەی کوردستان 24 بۆ توێژینەوە و ڕاگەیاندن، ٢٠٢٣. بەشێک لە ئامێرەکانی دەنگدان کێشەیان لە گواستنەوەی داتاکان بۆ بنکەی سەرەکی هەیە. ئۆنلاین لە: https://www.kurdistan24.net/ckb/story/248442، (رێکەوتی سەردانی ٤ نیسانی ٢٠٢٥)

- سایتی فەرمی کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەکانی عێراق. ٢٠٢٤. ئۆنلاین لە: https://ihec.iq، (رێکەوتی سەردانی ٢٩ ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤).

- عومەر، شێوە. ٢٠٢٤. رۆڵی تەکنەلۆجیا لە پرۆسەی هەڵبژاردندا. ئۆنلاین لە: https://channel8.com/kurdish/news/91799، (ڕێکەوتی سەردانی ١٤ ی حوزەیرانی ٢٠٢٥)

- مستەفا. داروین ٢٠٢٤. ئایا دەکرێت لە ڕێگەی سیستەمی ئەلیکترۆنیەوە ئەنجامی دەنگدان بگۆڕدرێت، ئۆنلاین لە: https://www.zamenpress.com/Detail_wtar.aspx?jimare=6832، (رێکەوتی سەردانی ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥)

- کەریم، هەرێم و جەمیل، دانا، ٢٠٢٤، بایەخ و گرفتەکانی هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان،. ئۆنلاین لە: https://www.zamenpress.com/Details.aspx?jimare=73973 ، (ڕێکەوتی سەردانی ١٤ ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥)

دووەم/سەرچاوە عەرەبیەکان

أ‌- ده‌ستوور و ياساكان و بەڵگەنامە فەرمییەکان

-دستور جمهوریة العراق لسنة ٢٠٠٥.

ب‌- پەرتووک

- مرزا، علي خضیر.٢٠٢١. أوراق اقتصادیة و نفطیة العراق و العالم، المجلد الثاني، شبکة الاقتصادیین العراقیین.

- الواسعي، منصور محمد، ٢٠١٠. حقا الانتخاب و الترشیح و ضماناتها (دراسة مقارنة)، مصر. المکتب الجامعي الحدیث.

ت‌- پەرتووکی وەرگێردراو

- هنتنجتون، صموئیل ٢٠٠٩. من نحن، المناظرة الکبری حول امریکا، ت: احمد مختار الجمال،ط١، القاهرة. مرکز القومي للترجمة.

ث‌- نامه‌و تێزه‌كان

- صالح، میران محمد ٢٠٠٩. العلاقة بین المواطن و السلطة في المجتمع الکوردستاني:دراسة میدانیة في اقلیم کوردستان-العراق، رسالة الماجستیر (غیر منشورة)، قسم علم الاجتماع، کلیة الآداب، جامعة صلاح الدین-أربیل.

ج‌- توێژينه‌وه‌ زانستيیه‌كان

- افنیک، عماد میلاد. ٢٠٢٣. دور الجامعة في التنشئة السیاسیة للشباب الجامعي دراسة وصفیة لواقع الجامعات اللیبیة، مجلة الأصالة تصدر عن الجمعیة اللیبیة للعلوم التربویة و الإنسانیة، المجلد ٢، العدد ٧، الجزء الثاني، لیبیا.

- فؤاد ،زرف.٢٠١٤. التنشئة السیاسیة و تشکیل العقل السیاسي في المجتمع، مجلة الآداب والعلوم الاجتماعیة، المجلد ٧، رقم ١، الجزائر.

- عثمان، غازي و آخرون، ٢٠١٨. العوامل المؤثرة في اکتشاف الفساد المالي والإداري "دراسة میدانیة في دیوان الرقابة المالیة٠إقلیم کوردستان العراق، عدد خاص بالمؤتمر العلمي الدولي الثاني لجامعة جیهان-أربیل في العلوم الاداریة و المالیة، (CIC-ADFIS 18.

سێيه‌م/ سه‌رچاوه‌ ئينگليزیيه‌كان:

أ‌- كتێبه‌كان:

- Houghton, D. 2009. Political Psychology-Situations, Individuals, and Cases. first Published. New York and London. Taylor Francis or Routledge’s.

- Beetham, David and Boyle, Kevin. 2009. Introducing Democracy 80 Questions and Answers, Clamecy-France. Nouvelle Imprimerie Laballery.

- Norris, Pippa. 2002. Democratic Phoenix Reinvention Political Activism, New York. Cambridge University Press,

Almond, Gabriel, and Verba, Sidney. 1963. The Civic Culture Political Attitudes and Democracy in Five Nations. USA. Princeton University Press.

-Mill, John Stuart . 2009.Utilitarianism, The Floating Press.

- Denton, Ginger. 2016. Political Participation in Asia: Typologies of Political Behavior across Democratizing States, Hackensack, USA, World Scientific.

- Berelson, R. and others, 1986. Voting: A Study of Opinion Formation in a Presidential Campaign, Chicago University Press.

- Hyman, H. 1959. Political Socialization: A study in the Psychology of Political Behavior, Illinois. the Free Press Glencoe.

- Denton, L. 2016. Political Participation in Asia: Typologies of Political Behavior across Democratizing States, USA. World Scientific.

ب‌- توێژينه‌وه‌ى زانستى له‌كۆنفڕانس و ميتينگه‌كان

-Stiers, Dieter.2021. Performance voting, retrospective voting, and economic voting. Conceptual clarity and empirical testing, Paper presented at the 78th Annual Meeting of the MPSA- [Chicago], Available at: https://lirias.kuleuven.be/retrieve/618327, (accessed 3 February 2025).

خ‌- نامه‌ و تێزه‌كان

-Ivask, Pille. 2017. THE Effect of Voting Advice Application on Estonian Voters, Voting Behavior. Master’s Thesis. University of Tartu-Faculty of Social Sciences.

هـ- توێژينه‌وه‌ى گۆڤاره‌ زانستیيه‌كان

- Nelson, Dale.1979. Ethnicity and Socioeconomic Status as Sources of Participation: The Case for Ethnic Political Culture, Journal of American Political Science Review, Cambridge University Press, Vol.73, No. 4.

- Antunes, Rui. 2010.Theoretical Models of voting behavior, Higher School of Education-Polytechnic Institute of Coimbra, No.4

- Richard, R. and Redlawsk, p. 2001. Advantages and Disadvantages of Cognitive Heuristics in Political Decision Making, American Journal of Political Science, Vol.45, No.4.

- Cicatiello, Lorenzo, and others, 2015, Income Distribution and Political Participation: a multilevel analysis, Empircia Journal of European Economics. vol 42. Available at: https://www.researchgate.net, (accessed 16 February 2025).

- Somers, R. 1995. What’s Political or Cultural about Political Culture and the Public Sphere? Toward and Historical Sociology of Concept Formation, Sociological Theory, Vol. 13, NO.2, Published by: American Sociological Association. Available at: htttps://about.jstor.org/terms, (accessed 28 August 2024).

- Antonyan, Tigran. 2009. State-Wide Elections, Optical Scan Voting Systems, and the pursuit of Integrity, IEEE Transactions on Information Forensics and Security (Special Issue on Electronic Voting), Vol4. Issue 4 part 1. Available at: https://voter.engr.uconn.edu/reports-publications/state-wide-elections-optical-scan-voting-systems-and-the-pursuit-of-integrity/,(accessed 14 June 2025)

- Saeed, H. and others. 2022. Iraqi Paradigm E-Voting System Based on Hyperledger Fabric Blockchain Platform, International Information and Engineering Technology Association, Vol 27, No 5, Canada.

- Saeed, Yerevan. Intelligence Briefing: Kurdistan Has Emerged from Its Latest Election More Divided Than Ever, New Lines Institute for Strategy and Policy, Washington- USA, February 2025. Available at: https://newlinesinstitute.org. (Accessed 22 June 2025).