Archetypes of Mystical Imagery in Classical Kurdish Poetry
##semicolon##
https://doi.org/10.21271/zjhs.29.SpC.27پوختە
توێژینەوەی بەردەست بە ناونیشانی (ئارکیتایپی وێنە عیرفانییەکان لە شیعری کلاسیکی کوردیدا)، توێژینەوەیەکی (هەڵێنجراوی ماستەرنامەیە) بە میتۆدی ڕەخنەی ئەفسانەناسی شیکاریی کراوە. ئەم ڕەخنەیە بۆ شیکارییەکانی سوود لە چەمکی (ئارکیتایپ)ـی زانای دەروونناس؛ کارل گۆستاڤ یۆنگ وەردەگرێت، تا دەقە ئەدەبییەکان بەپشتبەستن بە چوارچێوە ئەفسانەییەکەی شیکار بکات. ئارکیتایپیش بە دەروونی کۆنەستی مرۆڤایەتی دەوترێت، کە کۆی ئەزموون، یادەوەری، چیرۆک، وێنە و هێما کۆنەکانی لەخۆیدا هەڵگرتووە و وەک میراتێکی هاوبەشی کولتووریی پاراستوونی، کە کۆی مرۆڤایەتی لە تێگەیشتنیدا هاوبەشن.
لەم توێژینەوەیەدا کەرەستەی لێکۆڵینەوەکەمان شیعری کلاسیکی کوردییە و تیایدا تەنها شیعری ئەو شاعیرانە وەرگیراوە کە پابەندی ڕێباوەڕی عیرفانین، لەناویشیاندا تەنها ئەو شیعرانەی کە بە شێوەزاری کوردیی ناوەندی هۆنراونەتەوە. کارەکە بەجۆرێکە کە هەندێک لە ئارکیاتیپی وێنە عیرفانییەکان لە شیعری کلاسیکی کوردیدا دیاریدەکەین، دواتر بۆ لێکدانەوەی وێنە ئارکیتایپییەکان سوود لە فەرهەنگی عیرفانی و ماکی کوردییانەی کەشی شیعرەکان دەبەستین، لە کۆتاییشدا بەڕوانگەیەکی ئەفسانەناسییانەوە، ئەفسانە وەک پێکهاتەیەکی ئاین (عیرفان)، عیرفانیش لەناو دەقی کلاسیکی کوردیدا، شیکارییەکانمان دەخەینەڕوو.
سەرچاوەکان
زمانی کوردی:
- ئـ. قورئانی پیرۆز، و. هەژار موکریانی، چاپخانەی اسوە: ئێران.
- ئیبراهیم مەولوود حەسەن(٢٠٢٠)، گەڕان بەدوای نەمریدا، چاپی یەکەم، ناوەندی غەزەلنووس؛ سلێمانی.
- اسماعیل، ڕێبوار محەمەد(٢٠٢٤). ''شێوازی هێڵی گشتی و تایبەتی شعرە سۆفیگەرییەکانی ''صافی'' لە ئاستی هزریدا''. گۆڤاری زانکۆ بۆ زانستە مرۆڤایەتییەکان. بەرگی ٢٨. ژمارە، ٥زانکۆی سەڵاحەدین. هەولێر. https://doi.org/10.21271/zjhs.28.s5.2
- حسێن، جەمال(٢٠٢٠)، ئاینی خۆشەویستی، چاپی یەکەم، ناوەندی غەزەلنووس: تاران.
- حەسەن، فەرهاد عەزیز(٢٠٢٢)، ئەفسانەی ئەژیدەهاکە یان داستانی زوحاک. گۆڤاری ئەکادیمیای کوردی. ژمارە(٥٢). https://scispace.com/papers/yaefsnaey-yaejydaehkhae-yn-dstny-zwhkh-3gcfbgve
- حیجاز، محەمەد(٢٠١٢)، شوناسی ئۆلی و فەلسەفەی نەتەوەی کورد، چاپی(؟)، چاپخانەی کەمال؛ سلمانی.
- خەزنەدار، مارف(٢٠٠١)، مێژووی ئەدەبی کوردی، بەرگی یەکەم، چاپی یەکەم، دەزگای چاپ و بڵاوژردنەوەی ئاراس: هەولێر.
- الدرویش، عید(٢٠٢٢)، فەلسەفەی سۆفیزم لەئاینەکاندا (لێکۆڵینەوەیەکی فەلسەفییە)، و.ئیبراهیم احمد شوان، چاپخانەی هێڤی: سلێمانی.
- دەروێشیان، عەلی ئەشرەف(٢٠٠٣)، ئەفسانە و ڕازی کوردی، و. عەزیز گەردی، چاپ و پەخشی سەردەم: سلێمانی.
- دیوان و شەرحی حاڵی شێخ ئەحمەدی کۆر(١٩٩٩)، کۆکردنەوەی عەزیز موحەممەد پور، چاپخانەی پەیام: تاران.
- دیوانی ئەسیری (٢٠٠٦)، د. کوردستان موکریانی، بڵاوکراوەی ئاراس: هەولێر.
- دیوانی ئەمین ئوشنوویی (١٩٩٨)، ئەحمەد بەلەدی، ناوەندی بڵاوکردنەوەی فەرهەنگ و ئەدەبی کوردی: (؟)
- دیوانی بێخود (٢٠١٢)، کۆکردنەوەی موحەممەدی مەلا کەریم، بڵاوکردنەوەی کوردستان: سنە.
- دیوانی حەریق(١٣٦٨)، لێکدانەوەی سەیدنەجمەدینی ئەنیسی، چاپەمەنی محەمەدی سقز: مەهاباد.
- دیوانی حەمدی(١٩٨٤)، ساغکردنەوە و لێکۆڵینەوە و لەسەرنووسینی جەمال محمد محمد ئەمین، چاپخانەی ئۆفسێتی(انتشارات محمدی سقز): مەهاباد.
- دیوانی خاکی(١٩٧٨)، شێخ محەمەدی خاڵ، لەچاپدراوەکانی کۆڕی زانیاری کورد: بەغداد.
- دیوانی زاری (٢٠٠٤)، محەممەد سادق، بڵاوگەی محەممەدی سەقز: سەقز
- دیوانی سالم(٢٠١٥)، ساغکردنەوە و لێکدانەوەی مەلا عەبدولکەریمی مودەڕیس و ئەوانی تر، بنکەی ژین: سلێمانی.
- دیوانی سەید کامیلی ئیمامی(٢٠٢٢)، شیکردنەوەی ئەنوەر سوڵتان، بەرگی یەکەم، بنکەی ڕۆشنگەری: ئەڵمانیا.
- دیوانی صافی هیرانی (١٩٧٣)، گیو موکریانی، چاپخانەی کوردستان: هەولێر.
- دیوانی عاصی(٢٠٠٨)، ئامادەکردنی عەزیز گەردی، دەزگای تەفسیر: هەولێر.
- دیوانی کەمالی (١٩٨٦)، کەمال عەلی باپیر، دار الشٶون الثقافیة العامة: بەغداد.
- دیوانی مەحوی(١٣٨٤)، لێکدانەوەی مەلا عەبدولکەریمی مودەریس و محەمەدی مەلا کەریم، انتشارات کردستان: سنە.
- دیوانی موخلیس(٢٠١٠)، لێکدانەوە و ساغکردنەوەی بەشێک لە دیوانی موخلیس، د.ئیبراهیم ئەحمەد شوان، چاپخانەی سپیرێز: دهۆک.
- دیوانی میرزا غەفور (١٩٩١)، عەبدوڵڵا ئاگرین، دار الکتب: بەغداد
- دیوانی ناری(١٣٨٣)، لێکدانەوەی کاکەی فەلاح، انتشارات کردستان: سنە.
- دیوانی وەفایی(٢٠١٦)، لێکۆڵینەوەی محمد علی قەرەداغی، ناوەندی ڕاگەیاندنی ئارا: سلێمانی.
- دیوای نالی(١٣٧٩)، لێکدانەوەی مەلا عەبدولکەریمی مودەڕیس و فاتیح عەبدولکەریم، انتشارات کردستان: سنە.
- سەجادی، عەلائەددین(١٣٩٥)، مێژووی ئەدەبی کوردی، انتشارات کردستان: سنە.
- سوهرەوەردی (٢٠٢٢)، دە مرواریی دەریای ئەزەل(کۆی نامە گوسییەکانی شێخی ئیشراق، سوهرەوەردی). و. هاوژین مەلا ئەمین، بەرگی یەکەم، ناوەندی غەزەلنووس: سلێمانی.
- شەبستەری، شێخ مەحموود(٢٠١٨)، گوڵشەنی ڕاز، و.سەباح بەرزنجی، چاپخانەی تەفسیر: هەولێر.
- شوان، ئیبراهیم احمد(٢٠٢٣)، لەبارەی مەعریفە و عیرفان و سۆفیزمەوە، چاپخانەی هێڤی: سلێمانی.
- عارف، محەمەد نووری(٢٠٠٩)، فەرهەنگی دیوانی شاعیران( نالی-سالم-کوردی)، دەزگای ئاراس: هەولێر.
- کەسنەزانی و بەرزنجی، بوشرا و سەباح(٢٠٢٣)، فەرهەنگی پیران، دەزگای سەردەم: سلێمانی.
- لی-مۆرگان و ئەوانی تر، وێڵفڕێد(٢٠١٤)، بنەماکانی ڕەخنەی ئەدەبی، و. ساماڵ ئەحمەدی، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ڕۆژهەڵات: هەولێر.
- مەلا ئەمین، هاوژین(٢٠١٥)، ئەفسانە و ئایین و زانست، ماڵی سوهرەوەردی: سلێمانی.
- مەنتک، حەمە(٢٠١٩)، سیمۆلۆژیای گێڕانەوە، چاپخانەی سەردەم: سلێمانی.
- نەقشبەندی، شێخ ئەمین شێخ علائەدین(٢٠٢٣)، تەصەووف چییە؟، چاپخانەی چوارچرا-ناوەندی بێخود: سلێمانی.
- هاڵبرێگ و دانەرانی تر(٢٠١٠)، تیۆری ئەدەبی و شێوازناسی، و. ئەنوەر قادر محەمەد، کتێبخانەی یادگار: سلێمانی.
- یۆنگ، کارل گۆستاڤ(٢٠١٩)، مرۆڤ و هێماکانی، و. ڕوقیە سەییدی، ناوەندنی ئاوێر بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە: هەولێر.
- زمانی فارسی:
- اقبال، فرشید(١٣٩١)، فرهنگ واژگهن عرفانی در ادبیات فارسی، چاپ و انتشارات اقبال: تهران.
- سجادی، سید جعفر(٢٠٠٤)، فرهنگ اصطلاحات و تعبيرات عرفانى، انتشارات طهورى: تهران.
- عراقی، فخرالدین ابراهیم(١٣٥٣)، رسالە لمعات و رسالە اصطلاحات، چاپخانە فردوسی: تهران.
- قائمی، فرزاد(٢٠٠٩)،''اسطورة در شناخت اديبان''، پژوهشی نقد ادبی، ٣(١١-١٢).
https://civilica.com/doc/1837431
- گوهرین، سید سادق(١٣٨٢)، شرح اصطلاحات تصوف، برگ٧، انتشارات زوار: تهران.
- نصیری، محمد، افراسیاب پور، علی اکبر، و احمدی، فریبا (١٣٩٧)، ''نماد عرفانی رنگ در هنر و معماری اسلامی''، عرفان اسلامی (ادیان و عرفان)، ١٤(٥٦ )، ٥٣-٧١.. https://sid.ir/paper/513492/fa
زمانی عەرەبی:
-النیشابوری، فریدالدین العطار(٢٠٠٢)، منطق الطیر. ت. الدکتور بدیع محمد جمعە، دار الاندلس: بیروت-لبنان.
زمانی ئینگلیزی:
- Abrams, M.H(2015), A Glossary of Literary Terms , cengage learning: Canada.
- Babaei, Ali(2021), ''THE BOILING CIRCLE, THE ROTATING CIRCLE(Two kinds of symbols of the Circle in Islamic Tradition)'', wisdom, 2(18), (162-175),
- https://10.24234/wisdom.v18i2.484
- Baldic, chris(2001), The Concise oxford dictionary of literary terms, oxford university press: united states.
- Barnhart, Robert K.(1988), the barnhart concise dictionary of etmology, harpercollins publisher, library of congress cataloging-in-publication data: new York- united state of America.
- Dobie, Anna B(2012), theory into practice an introduction to literary criticism, wadsworth cengage learning: united states of America.
- F.R.G.S.,&c., james Donald(1872), etmological dictionary, W. &R. chambers: London and Edinburgh.
- Gijo and George, Divya and Kevin(2021)''. Archetypal criticism: A Brife study of the discipline and the sempiternal relevance of its pioneers,''international journal of English literature and social sciences, vol-6, issue-2, (54-60). https://dx.doi.org/10.22161/ijels.62.11.
- Gimenez, Carolina(2020), ''Humanity remebers: on jung, mythological criticism and archetypes'', Bridging cultures, no.5(58-70). https://erevistas.uca.edu.ar/index.php/BRID/article/view/3277/3239
- Murfin, ross(2018), The Bedford Glossary of Critical and Literary Terms, Supriya M.ray, Macmillan learning: bosten-new York.
- Roque, maria-Angels(2009), Birds: metaphor of the soul, Quaderns de la Mediterrània:(?).
- Syzdykova and zharylgapov, B.E. and ZH.ZH(2023), ЕУРАЗИЯ ГУМАНИТАРЛЫҚ ИНСТИТУТЫНЫҢ ХАБАРШЫСЫ, NO.3, (172-184). https://ojs.egi.kz
- Wilkinson, Philip(2009), Myths&Legends, DK publishing: New York-United state.
- Sasani and sotoodeh, samira and negar soroori(2023), A Comparative Analysis of Birds as Archetypes in the World Literature: A Jungian study of Selected Poems by Attar, Coleridge, and Agbemabiese, literary theory and critici, vol(3), no(17). 10.22124/NAQD.2024.25811.2519
##submission.downloads##
بڵاو کرایەوە
چۆنییەتی بەکارهێنانی سەرچاوە
ژمارە
بەش
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by4.footer##
