ڕه‌نگدانه‌وه‌ی ڕیاليزمى شۆڕشگێڕی له ‌ڕۆمانه‌كانی ( سواره‌كان به ‌قاچاغ بووكیان گواسته‌وه)‌ و (كه‌ناڵی مه‌یموونه‌چه‌كداره‌كان)ى "كاروان عومه‌ر كاكه‌سوور" دا

توێژەران

  • Samer Ahmad Ibrahim Department of Kurdish Language, College of Basic Education, Salahaddin University – Erbil, Kurdistan Region, Iraq
  • Karzan Mohsin Qadir Department of Kurdish Language, College of Basic Education, Salahaddin University – Erbil, Kurdistan Region, Iraq

##semicolon##

https://doi.org/10.21271/zjhs.29.SpB.10

##semicolon##

Realism, Revolutionary Movement, Karwan Kakasur.

پوختە

پوختە

ئه‌م توێژینه‌وه‌یه‌ له‌ژێر ‌ناونیشانی ڕه‌نگدانه‌وه‌ی‌ ڕیاليزمى شۆڕشگێڕی له ‌ڕۆمانه‌كانی (سواره‌كان به ‌قاچاغ بووكیان گواسته‌وه)‌ و (كه‌ناڵی مه‌یموونه‌چه‌كداره‌كان)ى "كاروان عومه‌ر كاكه‌سوور"ه‌.  ئامانجمان دیاریكردنی پێگه‌ی ئه‌م ڕیچكه‌ی ڕیالیزمه‌یه‌ له‌نێو رۆمانه‌كاندا، چونكه‌  ڕیالیزمی شۆڕشگێڕی ڕێچكه‌یه‌كه‌ لەو ڕێچكانەی لەنێو قوتابخانه‌ی ڕیالیزم سەریهەڵدا،  لە پەرەسەندنی ڕیالیزمی ڕەخنەگرانەوە کەوتۆتەوە و تەنها بە ڕەخنەگرتن لەو واقیعەی هەیە نەوەستاوە،  وەکو خۆی پیشانی خەڵک بدات،  بەڵکو داوای گۆڕان و هێنانەکایه‌ی بارودۆخێکی تازە دەکات،  چونکە مرۆڤ و کۆمەڵگای مرۆڤایەتی لە هه‌لومه‌رجی پەرەسەندن و گۆڕانکاریی وێنا دەکێشـێت، لە خراپەوە بەرەو باش لە باشەوە بەرەو باشتر، چونکە شۆڕش ژیلەمۆی هەرە سەره‌کی ئەم ڕێچكه‌یه.

 

توێژینه‌وه‌كه‌ له‌ دوو به‌شی سه‌ره‌كی پێكهاتووه‌، به‌مشێوه‌یه‌‌: به‌شی یه‌كه‌م خۆی له ‌سێ ته‌وه‌ره‌ی سه‌ره‌كی ده‌بینێته‌وه‌، ته‌وه‌ره‌ی یه‌كه‌م: ناساندنی چه‌مك و پێناسه‌ی ڕیالیزمه‌. ته‌وه‌ره‌ی دووه‌م: باسی مێژووی سه‌رهه‌ڵدانی ڕیالیزمه‌، ته‌وه‌ره‌ی سێیه‌میش: باسی ڕێچكه‌ی ڕیالیزمی شۆڕشگێڕی كراوه‌.  به‌شی دووه‌م: ڕێچكه‌ی ڕیالیزمی شۆڕشگێڕی له‌ ڕۆمانه‌كانی (سواره‌كان به‌ قاچاغ بووكیان گواستنه‌وه) و(  كه‌ناڵی مه‌یمونه‌ چه‌كداره‌كان)ی "كاروان عومه‌ر كاكه‌سوور" پراكتیزه‌ كراوه‌.   

سەرچاوەکان

یه‌كه‌مـ : کتێب :

: به‌ زمانی كوردی:

- پیرباڵ، فەرهاد (٢٠٢١)، ڕێبازە ئەدەبییەکان، چ٤، چاپخانەی تەهران.

- سابیر، د. پەرێز (٢٠٠٥)، ڕەخنەی ئەدەبی کوردی و مەسەلەکانی نوێکردنەوەی شیعر، چاپی یەکەم، ده‌زگای چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی ئاراس، هه‌ولێر.

- سالار، ئەحمەد (١٩٨٨)، ڕێبازە سەرەکییەکانی ئەدەب و هونەر، دار الحریة للطباعة والنشـر، بغداد.

- سالار، ئەحمەد (2005)، هونه‌ر و ژیان، چاپخانه‌ی سه‌رده‌م، سلێمانی.

- طقوس، د. بسام (٢٠١١)، دەروازەیەک بۆ میتۆدەکانی ڕەخنەی هاوچەرخ، وەرگێڕانی: د. محمد تاتانی، لە بڵاوکراوەکانی خانەی وەرگێڕانی وەزارەتی ڕۆشنبیری، چاپی یەکەم، چاپخانەی شڤان، سلێمانی.

- عه‌بدولقادر، د. كه‌یفی ئه‌حمه‌د (2013)، ڕیالیزم له‌ شانۆی كوردیدا، به‌رێوبه‌رایه‌تی چاپخانه‌ی ڕۆشنبیری، هه‌ولێر.

- عه‌لی، جه‌عفه‌ر، (2004)، ناسیۆنالیزم و ناسیۆنالیزمی كوردی، چ1، سلێمانی.

- قادر، عەباس محەمەد (٢٠١٠)، ڕیالیزم لە شیعری هاوچەرخی کوردیدا ١٩٤٦ - ١٩٧٠، مه‌ڵبه‌ندی كوردۆلۆجی، سلێمانی.

- كاكه‌سوور، كاروان عومه‌ر(2020)، كه‌ناڵی مه‌یموونه‌چه‌كداره‌كان، چاپی سێیه‌م، چاپخانه‌ی سه‌رده‌م، سلێمانی.

- كاكه‌سوور، كاروان عومه‌ر، دواڕۆژ (2021)، سواره‌كان به ‌قاچاغ بووكیان گواسته‌وه‌، چاپی سێیه‌م، ناوه‌ندی ڕه‌ها بۆ چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌، هه‌ولێر.

- محمد، کامەران (2007)، که‌لتوور لە نێوان وەرگرتن و ڕەتکردنەوەدا، چاپخانەی ڕۆمان، سلێمانی.

- مطلب، مه‌جید مەحمود (۲۰۰۸)، شیعر و فەلسەفە، وەڕگێڕانی: فوئاد مەجید میسری، دەزگای چاپ و پەخشی حەمدی، چاپی دووەم، سلێمانی.

- ئامێدی، د. عبدوڵڵا یاسین عه‌لی (2005)، هۆنراوه‌ی به‌رگری له ‌به‌رهه‌مه‌كانی چه‌ند شاعیرێكی كرمانجی سه‌روودا، چاپی یه‌كه‌م، چاپخانه‌ی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌، هه‌ولێر.

: به‌ زمانی عه‌ره‌بی:

- إسماعيل، د. عزالدين (2013)، الأدب وفنونه، دار الفكرة العربي، القاهرة.

- الأصفر، عبدالرزاق (1999)، المذاهب الأدبية لدى الغرب، اتحاد الكتاب العرب، دمشق.

- التكريتي، د. جميل نصيف (1990)، المذاهب الأدبية، الطبعة الأولى، دار الشؤون الثقافية للعامة، بغداد.

- تيجيم، فليپ فان (1983)، المذاهب الأدبية الكبرى في فرنسا، ترجمة: فريد انطونيت، طبعة الثالثة، منشورات عويدات، بيروت، پاريس.

- جابالله‌، د. السعید(2005)، الواقعیة فى الادب، دار الجامعة باتنه‌.

- الحمداني، د. سالم أحمد (1989)، مذاهب الأدب الغربي ومظاهرها في الأدب العربي الحديث، جامعة الموصل، مطبعة التعليم العالي.

- طابور، مهند (1990)، الواقعية في المسرح، مطبعة الامة، بغداد.

- عبيدي، محمد (1983)، الرواية الجزائرية الحديثة بين الواقعية والالتزام، دار العربية للكتاب، الجزائر.

- علوش ، د. سعید (1983)، معجم المصطلحات الأدبية المعاصرة، بيروت، لبنان.

- غاتشيف، غيورغي (1990)، الوعي والفن دراسات في تاريخ الصورة الفنية، سلسلة عالم المعرفة، الكويت.

- فضل، د. صلاح (1978)، منهج الواقعية في الابداع الأدبی، الهيئة المصرية العامة للكتاب.

- كرانت، ديمنت (1983)، الواقعية، موسوعة المصطلح النقدي، المجلد الثالث، ترجمة: د. عبدالواحد لؤلؤة، المؤسسة العربية للدراسات والنشـر، الطبعة الاولى، بيروت.

- مصطفی، د. عزالدین رسول (2010)، الواقعية في الأدب الكردي، الطبعة الثانية‌، في منشورات ئاراس، اربيل.

: به ‌زمانی فارسی:

- اشورى، داریوش(1387)، دانشنامه‌ سیاسی، تهران.

- سمیعی و رضا، اصفهانی وعلی (1378)، مناسبات جامعة و دولت در عصر قاجار، مجلة دانشكده‌ حقوق.

- ملكوتیان، مصطفی (1376)، سیری در نظریة های انقلاب، چاپ دوم، تهران.

دووه‌م نامه‌ ئه‌كادیمییه‌كان:

: به‌ زمانی كوردی:

- به‌كر، خه‌نده‌ حاجی (2023)، ڕیالیزم له‌ كۆچیڕۆكی (هه‌ڵۆ)ی (ڕه‌ئوف بیگه‌رد)دا، نامەی ماستەر، کۆلێژی په‌روه‌رده‌، زانکۆی سەلاحەدین، هەولێر.

- حوسێن، هیمداد (1995)، ڕۆڵی گۆڤاری هیوا له‌ پێشخستنی هونه‌ره‌كانی ئه‌ده‌بی كوردیدا، نامه‌ی ماسته‌ر ، زانكۆی سه‌ڵاحه‌دین، ‌ هه‌ولێر.

- غفور، عبدالسمد قادر (2015)، ژانره‌كانی ئه‌ده‌ب له‌ گۆڤاری هه‌تاودا، نامه‌ی ماسته‌ر، كۆلێژی زمان، زانكۆی سه‌ڵاحه‌دین، هه‌ولێر.

- مستەفا، هێرۆ عبدالرحمن (٢٠٠٩)، ڕیالیزم لە شیعری ئەحمەد دڵزاردا، نامەی ماستەر، کۆلێژی زمان، زانکۆی سەلاحەدین، هەولێر.

سێیه‌مـ: گۆڤار و رۆژنامه‌:

- خدر، ڕێزان ره‌حمان، ( 2006)، ڕه‌نگدانه‌وه‌ی ڕیالیزمی ڕه‌خنه‌یی، له‌ ئه‌ده‌بدا، گۆڤاری ڕامان، ژماره‌(114).

- سلام‌، كوێستان جه‌مال (2021)، بیری شۆڕشگێڕی له‌ شیعره‌كانی "له‌تیف هه‌ڵمه‌ت" دا، گۆڤاری قه‌ڵای زانست، به‌رگی (6)، ژماره‌ (2)، هه‌ولێر.

- میراودەلی، کەمال مەمەند (19٧٣)، ڕیالیزمی سۆشیالیستی، ڕۆژنامه‌ی: بیری نوێ، ژمارە (٦٨).

##submission.downloads##

بڵاو کرایەوە

2025-10-15

چۆنییەتی بەکارهێنانی سەرچاوە

Samer Ahmad Ibrahim, & Karzan Mohsin Qadir. (2025). ڕه‌نگدانه‌وه‌ی ڕیاليزمى شۆڕشگێڕی له ‌ڕۆمانه‌كانی ( سواره‌كان به ‌قاچاغ بووكیان گواسته‌وه)‌ و (كه‌ناڵی مه‌یموونه‌چه‌كداره‌كان)ى "كاروان عومه‌ر كاكه‌سوور" دا. گۆڤاری زانکۆ بۆ زانستە مرۆڤایەتییەکان, 29(SpB), 193–211. https://doi.org/10.21271/zjhs.29.SpB.10

ژمارە

بەش

وەرگیراوە لە تێزی دکتۆرا/لە نامەی ماستەر