تیۆری شوناس لای فرانسیس فۆکۆیاما

توێژەران

  • Hawkar Rasool Mohammed Department of Political Systems and Public Policy, College of Political Science, Salahaddin University-Erbil, Kurdistan Region, Iraq
  • Amin Faraj Sharif Department of Political Systems and Public Policy, College of Political Science, Salahaddin University-Erbil, Kurdistan Region, Iraq

##semicolon##

https://doi.org/10.21271/zjhs.29.SpA.10

##semicolon##

Fukuyama, Identity, National Identity, Identity Politics, Multiculturalism.

پوختە

تیۆری شوناس لای فرانسیس فۆکۆیاما

پوختە:

پرسی شوناس پەیوەستە بە هەموو کایەکانی ژیان و بوارەکانی زانست. لە ئێستادا ئەم پرسە بووەتە گرفت لەبەردەم وڵات و کۆمەڵگەکان. لە پێناوی چارەسەرکردنی ئەم گرفتە لە ناو تیۆرە سیاسییە هاوچەرخەکاندا، تیۆری زۆر لەبارەی شوناسەوە هەیە. فرانسیس فۆکۆیاما لە ناو ئایدۆلۆژیای لیبرال ديموكراسى، تیۆرێکی لەو بارەیەوە خستووەتە ڕوو. ئامانجی توێژینەوەکە تێگەیشتنە لەو تیۆرە، بۆیە پشت بە وەسفکردنی تیۆرەکەی فۆکۆیاما وەکو دیاردەیەکی سیاسی کراوە.

 فۆکۆیاما تیۆری شوناسی لەسەر چەمکی تیمۆس (Thymos) بونیاد ناوە کە واتای ئارەزووی مرۆڤە بۆ دان پێدانان بە شکۆمەندیەکەی و ئەو شکۆمەندیەش لە ناو لیبرال دیموکراسیدایە. فۆکۆیاما شوناسی نەتەوەیی بە کڕۆکی بونیادنانی نەتەوە هەژمار دەکات و دەکرێت ئەو جۆرە شوناسە لە ڕێگەکانی دەستوور، پەروەردە یان بەها سیاسییەکان دروست بکرێت.

فۆکۆیاما دژایەتی سیاسەتەکانی شوناس دەکات و پێی وایە لە زیانی تاک و قازانجی گروپەکانە و دەبێتە هۆی دابەشبوونی کۆمەڵگاکان لە جیاتی یەکگرتنیان. فۆکۆیاما گەیشتووەتە ئەو بڕوایەی فرەکولتوری لە ڕێڕەوی ئاسایی خۆی لایداوە و ئێستا ئامرازێکە بۆ پەرتەوازەکردنی کۆمەڵگەکانی لیبرالی.

وشە سەرەکییەکان: فۆکۆیاما، شوناس، شوناسی نەتەوەیی ، سیاسەتەکانی شوناس، فرەکولتوری.

سەرچاوەکان

کوردی:

یەکەم: پەرتووک:

- بەشیرییە، د.حوسێن (2013)، مێژووی بیری سیاسیی سەدەی بیستەم، (بەرگی دووەم -لیبڕالیزم و کۆنسەرڤاتیزم)، وەرگێڕانی: ناسر ئیبراهیم زادە، خانەی موکریانی بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە : هەولێر.

- تاڵەبانی، دکتۆر نوری (2004)، فەرهەنگی قانونی، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، هەولێر.

- فۆکۆیاما، فرانسیس (2019)، ناسنامە: داواکارییەکانی شکۆ و سیاسەتی نیگەرانی، و:دڵشاد میرانی، کتێبی گۆڤاری گوڵان زنجیرەی ژمارە (16): کوردستان

- کەریم، ڕزگار (2010)، فەرهەنگی ژیر: عەرەبی-کوردی، زنجیرەی (52) لە پڕۆژەی 100 کتێبی کوردی: سلێمانی.

- گوڵمحەمەدی، ئەحمەد (2007)، بەجیهانیبوون، کولتوور، شوناس، و:عوڵا بەهرامی، دەزگای توێژینەوە و بڵاوکردنەوەی موکریانی: هەولێر.

- نەجاڕ، پ.د.شێرزاد (2021)، چۆن سیاسیانە بیر بکەینەوە، کتێبی گۆڤاری گوڵان زنجیرەی ژمارە (19): کوردستان.

- هەژار، (1369)، هەنبانە بۆرینە، فرهنگی کردی-فارسی، سروش: تاران.:

- دووەم: گۆڤاری زانستی:

- حمەامین، اکرم فریدون و هاوری سرکوت رشید (2021)، الهویة والبعد الثقافي للفضاءات الداخلیة في المسکن الکوردي، گۆڤاری زانکۆ بۆ زانستە مرۆڤایەتییەکان، بەرگ (25)، ژمارە (5) لاپەڕەکانی 149-137. https://doi.org/10.21271/zjhs.25.5.10 .

- شەڕەفی، ئیدریس شێخ (2024)، ناسیۆنالیزمی شیعر: لە خودئاگایی نەتەوایەتییەوە بەرەو نێوانخودێتی سیاسی کوردی، گۆڤاری زانکۆ بۆ زانستە مرۆڤایەتییەکان، بەرگ (28)، ژمارە (5)، لاپەڕەکانی 42-66. https://doi.org/10.21271/zjhs.28.5.3 .

- عەرەبی:

- الاول: کتب:

- 10. البوني، عفیف (2013)، في الهویة القومیة العربية، في: ریاض زکي قاسم، الهویة وقضایاها في الوعي العربي المعاصر، مرکز دراسات الوحدة العربیة: بیروت.

- 11. المحمداوي، د.علي عبود (محرر) (2015)، معجم الفلاسفة الامریکان: من البراجماتین الی ما بعد الحداثیین، دار الایمان-دار و مکتبة عدنان-منشورات الاختلاف-منشورات ضفاف: الرباط-بغداد-الجزائر-بیروت.

- 12. باریک، بیکو (2013)، سیاسة جدیدة للهویة: المبادی السیاسیة لعالم یتسم بالاعتماد المتبادل، المرکز القومي للترجمة: القاهرة.

- 13. جیلالي، بوبکر (2016)، اللغة والهویة و العولمة: معرکة المفاهیم، في: البشیر ربوح، السؤال عن الهویة في التآسیس.. و النقد.. والمستقبل، کلمة للنشر والتوزیع- دار الامان- منشورات الاختلاف-مشورات ضفاف: تونس-الرباط-الجزائر و بیروت.

- 14. فوکویاما، فرانسیس (1993)، نهایة التاریخ و الانسان الآخیر، ت: د.فؤاد شاهین، د.جمیل قاسم و رضا الشایبي، مرکز الانماء القومي: لبنان.

- 15. فوکویاما، فرانسیس (2006)، مستقبلنا بعد البشري: عواقب ثورة التقنیة الحیویة، ت:ایهاب عبدالرحیم محمد، مرکز الامارات للدراسات و البحوث الاستراتیجیة: الامارات العربیة المتحدة.

- 16. فوکویاما، فرانسیس (2016)، النظام السياسي والانحطاط السياسي: من الثورة الصناعية إلى عولمة الديمقراطية، ت: مجاب الإمام/معين الإمام، منتدى العلاقات العربية والدولية: الدوحة.

- 17. قاعود، یحیی سعید (2014)، طروحات فوکویاما و هانتغتون و النظام العالمي الجدید: دراسة تحلیلیة مقارنة، مرکز البیان للبحوث و الدراسات: الریاض/السعودیة.

- 18. کوزین، بیتر (2010)، البحث عن الهوية: الهوية وتشتتها في حياة إيريك إيركسون وأعماله، ت: د.سامر جمیل رضوان، دار الکتاب الجامعي: الامارات العربية المتحدة.

- 19. مجید، الدکتور حسام الدین علی (2010)، اشکالیة التعددیة الثقافیة في الفکر السیاسي المعاصر: جدلیة الاندماج والتنوع، مرکز دراسات الوحدة العربیة: بیروت.

- 20. مفلح، احمد (2016)، في الهویة القومیة العربية، في: ریاض زکي قاسم، الهویة وقضایاها في الوعي العربي المعاصر، مرکز دراسات الوحدة العربیة: بیروت.

- 21. هیود، اندرو (2010)، مدخل الی الایدیولوجیات السیاسیة، ت:محمد صفار، المرکز القومي للترجمة: القاهرة.

- الثانی: المجلات العلمیة:

- 22. الجسمي، عبداللە (2022)، مراجعة كتاب الهوية، مطلب الكرامة وسياسات الضغينة لفرانسيس فوكوياما، دورية تبين للدراسات الفكرية والثقافية، المجلد (11)، العدد (41)، الصفحات 233-239

- 23. بشارة، عزمي (2022)، تآملات في مسالة الهویة، دورية تبين للدراسات الفكرية والثقافية، المجلد (11)، العدد (41)، الصفحات 15-47.

- 24. عبدالرزاق، علاء (2024)، الهوية الرقمية ودورها في إثارة الازمات الاجتماعية في العراق بعد العام 2003، مجلة جامعة الدفاع، العدد 5، الصفحات 213-238.

- 25. كوثراني، وجيه (2010)، الهوية، و المواطنة، و الدولة : إشكال في وعي العلاقة أم في بنية الثقافة؟، مجلة التسامح، العمانیة للتوزیع والتسویق، العدد 29، الصفحات 1-15.

- 26. منتاق، سعید (2019)، من الكرامة إلى هوية وطنية متكاملة؛ قراءة في كتاب فرانسيس فوكوياما «الهوية: مطلب الكرامة وسياسة الامتعاض»، مجلة الباب، مؤمنون بلا حدود للدراسات و الابحاث، العدد (14)، الصفحات 250-256.

ئینگلیزی:

Books:

- 27. Aziz, Mahir A. (2015), The Kurds of Iraq: Nationalism and Identity in Iraqi Kurdistan, I.B. Tauris: London.

- 28. Bevir, Mark, ed. (2010), Encyclopedia of political theory, A-E. Sage: United States of America.

- 29. Cairns, Douglas (2019), "thymos." Oxford Classical Dictionary, 26 Mar. 2019; Accessed 1 Dec. 2024. https://oxfordre.com/classics/view/10.1093/acrefore/9780199381135.001.0001/acrefore-9780199381135-e-8180 .

- 30. Fukuyama, Francis (2022), Liberalism and its discontents, Profile Books: London.

- 31. Lipset, Seymour Martin (1963), The First New Nation: The United States in Historical and Comparative Perspective, Basic Books inc: New York.

- 32. Smith, Anthony D. (2009), Ethno-symbolism and nationalism: A cultural approach, Routledge: New York.

- 33. Tatum, B. D. (2000). The complexity of identity: “Who am I?” In Adams, M., Blumenfeld, W. J., Hackman, H. W., Zuniga, X., Peters, M. L. (Eds.), Readings for diversity and social justice: An anthology on racism, sexism, anti-semitism, heterosexism, classism and ableism (pp. 9-14), Routledge: New York.

- Journals:

- 34. Assmann, Aleida (2021), “Re-imagining the Nation: Memory, Identity and the Emotions”, “European review”, Volume 29, no 1, p. 3-17.

- 35. Fukuyama, Francis (2006a), “Culture, Identity and Democracy in the Face of Modernization” “REAL ESTATE ISSUES-AMERICAN SOCIETY OF REAL ESTATE COUNSELORS”, Volume 31, no. 2, p. 1-8

- 36. Fukuyama, Francis (2006b), “Identity, immigration, and liberal democracy”, “Journal of democracy”. Volume 17, no. 2, p. 5-21.

- 37. Fukuyama, Francis (2018a), “Against Identity Politics: The New Tribalism and the Crisis of Democracy”, “Foreign Affairs”, Volume 97, no. 5, p. 90-114.

- 38. Fukuyama, Francia (2018b),” WHY NATIONAL IDENTITY MATTERS”, “Journal of Democracy”, Volume 29, no 4, p. 5-15.

- 39. Kochi, Tarik (2021), “A dangerous text: Francis Fukuyama’s mischaracterisation of identity, recognition and right-wing nationalism”, “Borderlands Journal”, Volume 20, no. 2, p.155-182

- 40. Paďour, František (2020), “Identity according to Francis Fukuyama: An obstacle to the end of history”, “Politics in Central Europe”, volume 16, no.1, p. 327-345.

##submission.downloads##

بڵاو کرایەوە

2025-06-15

ژمارە

بەش

توێژینەوە ڕەسەنەكان