شكستى كارگێرى و دارایی، هه‌وڵه‌كانى چاكسازى ده‌وڵه‌تى عوسمانى له‌ كارگێرى سەنجەقى سلێمانى سه‌ده‌ى 18-19

توێژەران

  • Ashti Rahman Bakr Department of Social Sciences, College of Basic Education, Salahaddin University-Erbil, Kurdistan Region, Iraq

##semicolon##

https://doi.org/10.21271/zjhs.30.1.1

##semicolon##

وشه‌ سه‌ره‌كیه‌كان: ده‌وڵه‌تى عوسمانى، سەنجەقى سلێمانى، فه‌رمانبه‌ر، باج، داهات.

پوختە

پوخته‌

ده‌وڵه‌تى عوسمانى دواى دابه‌شكارى كارگێرى ناوچه‌كانى عیراق، یه‌كه‌ و فه‌رمانگه‌ى مولكیه‌ و سه‌ربازى له‌ ویلایه‌ت و سەنجەقه‌كان دامه‌زراند، له‌ سەنجەقى سلێمانی ئه‌م یه‌كه‌ و فه‌رمانگه‌ كارگێریانه‌ به‌پێى پێویست موته‌سه‌رف له‌ سەنجەق، قائیمقام له‌ قه‌زا، به‌رێوه‌به‌ر له‌ ناحیه‌ و موختار له‌ گونده‌كان دامه‌زران، هه‌روه‌ها زۆربه‌ى فه‌رمانبه‌ران تورك بوون و ته‌نیا له‌ كاتى پێویست نه‌بێت یه‌كه‌ كارگێرییه‌كان به‌ تایبه‌تى قائیمقامیه‌ت راده‌ستى ئاغا و سه‌رۆك عه‌شیره‌ته‌كان ده‌كرا، له‌ سەنجەقى سلێمانى بۆ راییكردنى كاروبارى خه‌ڵك له‌ سه‌راى سلێمانى ئه‌نجام ده‌درا، جگه‌ له‌مه‌ ته‌واوى كه‌موكورى داموده‌زگا و فه‌رمانگه‌كان به‌ رێگه‌ى به‌كرێ گرتنى بینایه‌ و كێشه‌ى فه‌رمانبه‌رانیش به‌ رێگه‌ى چاكسازى و ئۆپه‌راسیۆنى سه‌ربازى چاره‌سه‌ر ده‌كرا، بێگومان ئه‌م كه‌موكورییانه‌ى له‌ فه‌رمانگه‌كانى مولكیه‌ و سه‌ربازى هه‌بووه‌، له‌ داهاتى سەنجەق چاره‌سه‌ر كراوه‌، ئه‌م داهاته‌ش له‌ رێگه‌ى باج و سه‌رانه‌ى سەنجەق كۆده‌كرایه‌وه‌ و ره‌وانه‌ى خه‌زینه‌ ده‌كرا، له‌ داهاتى سەنجەقیش كاروبارى ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ و پێداویستى سەنجەق و مووچه‌ى فه‌رمانبه‌رانى مولكیه‌ و سه‌ربازى دابین ده‌كرا.

سەرچاوەکان

- Bab-ı Ali Evrak Odası Evrakı (BEO): 1251.93757; 1265.94869; 1265.94875; 1447.108500; 1610.120691; 294.21992; 393.29458; 1838.137788; 3023.226695; 2835.212616; 2650.198722; 2655199090; 2662.199648; 2196.164635; 91.6782; 647.48500; 1447.108496; 2318.173795; 2310.173239; 378.28314; 1249.93656; 2894.216996; 2893.216906; 2175.163111; 2378.178323; 481.36011; 1447.108500; 586.43936; 481.36011; 648.48545; 166.12435; 2249.168668; 2310.173239; 2327.174512; 2330.274684; 2238.167842; 168.12592; 1786.133947; 1818.136335; 11.788; 1775.133120; 1820.136478; 541.40513; 551.41277; 1823.136709; 1873.140465; 1873.140435; 1210.90714.

- Dahiliye Nezareti İdare-i Umumiye Evrakı (DH.İ.UM): 6.78.

- Dahiliye Nezareti Sicill-i Ahval İdare-i Umumiyesi (DH.SAİD): 71.149.

- Dahiliye-Mektubi Kalemi (DH.MKT): 2263.26; 2310.4; 957.48; 1456.44; 89.45; 59.2; 738.38; 789.68; 1020.22; 1095.14; 391.75; 1089.68; 1431.81; 1427.12; 1432.115; 1645.118; 1918.91; 2582.125; 1931.55; 2001.81; 1920.104; 179.3; 198.19; 1680.4; 1808.86; 455.8; 2731.39; 2857.53; 240.33; 2724.54; 1497.10; 575.33; 267.2; 2101.8.

- Dahiliye-Muhaberat-ı Umumiye İdaresi Evrakı (DH.MUİ): 1.1.45.

- Dahiliye-Mütenevvia Evrakı (DH.MTV): 49.1.41.

- Dahiliye-Şifre Evrakı (DH.ŞFR): 223.130; 271.108; 323.12; 346.60; 318.89; 406.98; 367.74; 00367.00091; 287.15.

- Haritalar (HRT.H): 445.3.

- İrade-Dahiliye (İ.DH): 1370.8; 1328.24; 1464.19; 361.23907; 910.72271; 1341.53; 1344.24; 1359.9; 1287.101294; 1484.12.

- İrade-Meclis-i Vala (İ.MVL): 433.19095; 336.14505; 353.15432.

- İrade-Taltifat (İ.TAL): 415.49.

- Sadaret -Mektubi Mühimme Kalemi Evrakı (A.MKT.MHM): 452.12; 498.70.

- Sadaret-Mektubi Kalemi (A.MKT): 62.84.

- Sadaret-Mektubi Kalemi Umum Vilayet Evrakı (A.MKT.UM): 574.26; 455.93.

- Şura-yı Devlet (ŞD), 2963.23; 2158.27; 218.24.

- Yıldız Perakende Evrakı Meşihat Dairesi Maruzatı (Y.PRK.MŞ): 7.42.

- Yıldız-Hususi Maruzat Evrakı (Y.A.HUS): 317.67.

- Yıldız-Perakende Evrakı Askerî Maruzat (Y.PRK.ASK): 59.25.

- Yıldız-Perakende Evrakı Başkitabet Dairesi Maruzatı (Y.PRK.BSK): 21.76.

- Yıldız-Perakende Evrakı Başkitabet Dairesi Maruzatı (Y.PRK.BŞK): 14.18.

- Yıldız-Resmi Maruzat Evrakı (Y.A.RES): 130.93; 40.17.

- Zaptiye (ZB): 621.2.

- دار الكتب و الوثائق المركز الوطنى للوثائق، وزارة الداخلية، دائرة الاحتلال، 2554، ورقه‌ 1.

- دار الكتب و الوثائق المركز الوطنى للوثائق، وزارة الداخلية، دائرة الاحتلال، 2554، ورقه‌ 2.

- دار الكتب و الوثائق المركز الوطنى للوثائق، وزارة الداخلية، دائرة الاحتلال، 2554، ورقه‌ 3.

بغداد ولایت سالنامەسی، 1292؛ 1313؛ 1325.

موصل ولایت سالنامەسی، 1312؛ 1325؛ 1330.

- الزوراء، العدد 4، 12 ربيع الاول 1286.

- الزوراء، العدد 236، 6 ربيع الاول 1286.

- عباس العزاوی، (2004)، موسوعة تاريخ العراق بين احتلالين العهد العثمانية الاول 1831-1872، ج 7، الدار العربية للموسوعات، بيروت.

- عباس العزاوی، (2004)، موسوعة تاريخ العراق بين احتلالين العهد العثمانية الاول 1872-1917، ج 8، الدار العربية للموسوعات، بيروت.

- عبدالعظيم عباس نصار، (2005)، بلديات العراق في العهد العثماني 1534-1918، الطبعة الاولى، المكتبة الحيدرية‌.

- Ali Fuat Örenç, (2020), “Mutasarrıf” Maddesi, C. 31, İslam Ansiklopedisi, Türkiye Diyanet Vakfı, Ankara.

- Alimcan Buğda, (2019), İslâm Savaş Hukûkunda Nefîr-i Âmm (Genel Seferberlik, KSÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, (34).

- ÇETİNSAYA, G., (2020), II. Abdulhamid Döneminde Irakta Osmanlı İdaresi, bırıncı baskı, Küre Yay., İstanbul.

- DEVELLİOĞLU, F., (2012), Osmanlıca-türkçe Ansiklopedik, 29 baskı, Aydın kitapevi Yayınları, Ankara.

- HURŞİD PAŞA, M., (1997), Seyahatname-i Hudud, çev: Alaattin Eser, baskı 1, yay: Simurg, İstanbul.

- KAZICI, Z., (1989), “Alay”, C. 2, Türkiye Diyanet Vakfı, İslam Ansiklopedisi, İstanbul.

- Machiel Kiel, (2002), “Kruya” maddesi, c. 26, İslam Ansiklopedisi, Türkiye Diyanet Vakfı, İstanbul.

- Mehmet Çanlı, (2013), Ankara, Kastamonu, Sivas Osmanlı Vilayet Salnamelerinde Çorum (1869-1908), birinci baskı, Ormat Matbaa, Çorum.

- Ömer İşbiler, (2013), “yük” maddesi, c. 44, İslam Ansiklopedisi, Türkiye Diyanet Vakfı, İstanbul.

- ÖZCAN, A., (1992), “Binbaşi” maddesi, c. 6, İslam Ansiklopedisi, Türkiye Diyanet Vakfı, İstanbul.

- ÖZCAN, A., (1992), “Bölük” maddesi, C. 6, İslam Ansiklopedisi, Türkiye Diyanet Vakfı, İstanbul.

- Ramazan Özey (2002), 19. Asırda Edirne Vilayeti Cografyası, Marmara Cografya Dergisi, 6, İstanbul.

- Şevket Pamuk, (2002), “Kuruş” maddesi, C. 26, İslam Ansiklopedisi, Türkiye Diyanet Vakfı, Ankara.

- ÜNAL, M., (2013), Osmanlı Müesseseleri Tarihi, 10. Baskı, yay., Fakülte Kitabevi, İspatra.

- Yüksel Çelik, (2009), “Serasker” maddesi, c. 36, İslam Ansiklopedisi, Türkiye Diyanet Vakfı, İstanbul.

- Yusuf Halaçoglu, (1996), “Fırka-i Islahiyye” maddesi, c. 13, İslam Ansiklopedisi, Türkiye Diyanet Vakfı, İstanbul.

- J. Fraser, James Baillie, (1840), Travels in Koordistan, Mesoptamia, Richard Bentley, volume 1, New Burlington Street, London.

##submission.downloads##

بڵاو کرایەوە

2026-02-15

ژمارە

بەش

توێژینەوە ڕەسەنەكان