چەشنەکانی کۆمەڵگە لەبیری کارل پۆپەردا

Bahroz Bakr Ossman

doi:10.21271/zjhs.29.4.8

توێژەران

Bahroz Bakr Ossman College of Humanities Education - Said Sadiq - Department of History - Sulaimani University

##semicolon##

https://doi.org/10.21271/zjhs.29.4.8

##semicolon##

چەشنەکانی کۆمەڵگە لەبیری کارل پۆپەردا

پوختە

ئەم تویژینەوە شرۆڤەکردنی چەشنەکانی کۆمەڵگایە لەلایەن فەیلەسوفی بەناوبانگی سەدەی بیست کارل پۆپەر، هیچ فەیلەسوفێکی خۆرئاوا هێندەی ئەم لەسەر کۆمەڵگای کراوەو داخراو جۆرو تایبەتمەدنی ئەم دوو جۆرە کۆمەڵگایە رانەوەستاوە، پۆپەر نەیارێکی سەرسەختی کۆمەڵگای داخراوە، رەخنەکانی ئەو دژ بەو هێڵە فکریانەشە کەهۆی دروستکردنی کۆمەڵگای داخراون، لای ئەم بیرمەندە کۆمەڵگای داخراو شوێنێکە شیاوی جێهێشتن و لەنێوبردنە، چونکە پڕە لەستەم و قۆرخکاری و توندوتیژی و جادو. تەنها چارەسەرێک بۆ دەربازبوون لە کۆمەڵگەی داخراو پەڕینەوەیە بۆ کۆمەڵگای کراوە، کۆمەڵگای کراوەش پێویستی بە پاکژکردن و پارێزگارییە، دەبێت ئازادی و رەخنە و دیموکراسی و دەستاودەستکردنی دەسەڵاتی تێدا بەدیبێت. کۆمەڵگای کراوە ئەو جێگایە کە مرۆڤ تێیدا هەست بە ئاسودەیی دەکات، چونکە بنەماکانی ئەم کۆمەڵگایە پشت بەعەقڵیەتی خێڵ و پێگەی چینایەتی و بنەماڵەیی نابەستن، بەڵکو لێوەشاوەیی و کارامەیی هۆی سەرکەوتن و ناوبانگ رێزگرتنە.

ووشە کلیلییەکان: کۆمەڵگای داخراو، کۆمەڵگای کراوە.

سەرچاوەکان

کتێب بەزمانی کوردی:

- الحسن. د. ئیحسان محمد(٢٠١٢):ئینسایکلۆپیدیای کۆمەڵناسی، و، دانا مەلا حەسەن، چاپی یەکەم، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی.

- ئەسوەد. نەوزاد ئەحمەد(٢٠٠٩): سەرەتایەک لەبارەی سۆسیۆلۆژیای مەعریفە، چاپی یەکەم، بەڕێوبەرێتی چاپ و بڵاوکردنەوەی سلێمانی.

- بەشیری. د.حوسین(٢٠٠٥): دیموکراسی بۆ هەموان، و، حسین مەحمود محمد، هەولێر، ٢٠٠٥.

- بەعلی. فوئاد(٢٠٠٦): ئیبن خەلدون و کۆمەڵناسی نوێ، لێکۆڵینەوەیەکی شیکاری، و، زیرەک ئەحمەد- سنوور عەبدوڵڵا، چاپی یەکەم، چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە، هەولێر.

- پولادی. کەمال(٢٠١٩): مێژووی بیروباوەڕی سیاسی لە خۆرئاوا سەدەی بیستەم، و، یوسف عەلی پور، چاپی یەکەم، چاپخانەی گەنج، سلێمانی.

- پۆپەر. کارل(٢٠٠٦): کۆمەڵگای کراوەو دوژمنەکانی، و، ئیدریس شێخ شەرەفی، بەرگی دووەم، چاپی یەکەم، چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە، هەولێر.

- پۆپەر و ئەوانی دیکە. کارل(٢٠٠٨): چەند تێکستێکی وەرگێڕاو، و، ڕێبین هەردی، چاپی یەکەم، کوردستان.

- پۆپەر. کارل(٢٠١٠): وانەی ئەم سەدەیە، و،ئیسمایل زارعی، چاپی یەکەم، چاپخانەی رۆژهەڵات، هەولێر.

- پۆپەر. کارل(٢٠٠٨): ئوستورەی چوارچێوە بەرگری کردن لەزانست و ئەقڵانیەت، و، ئیسماعیل زارعی، چاپی یەکەم، چاپخانەی خانی دهۆک.

- تەرابیشی. جۆرج(٢٠٠٩): سەرەتاکانی سۆسیۆلۆژیا، و، شوان ئەحمەد، چاپی دووەم، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی.

- جەهانبەگلو. رامین(٢٠٠٩): مۆدێرنەکان، و، ئازاد بەرزنجی،چاپی یەکەم، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی.

- سەلام ناوخۆش. سەلام(٢٠١٠): زەردەشتیەتی نوێ لەنێوان کەلتورو ئایین و نەتەوەدا، چاپی یەکەم، چاپخانەی منارە ، هەولێر.

- کارل پۆپەر. کارل(٢٠٠١): لەگەڵ ئەقڵی خۆرئاوادا، و، ئازاد بەرزنجی، چاپی یەکەم، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم.

- کارل پۆپەر. کارل(٢٠٠٦): کۆمەڵگای کراوەو دوژمنەکانی، و، ئیدریس شێخ شەرەفی، بەرگی یەکەم، چاپی یەکەم، چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە، هەولێر.

- مارکۆزە. پۆپەر(٢٠٠٨): لێکۆڵینەوەو گفتوگۆ، و، ئازاد بەرزنجی، چاپی دووەم، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی.

- موحسنی. د. مەنوچێهر(٢٠٠٢): دەروازەکانی کۆمەڵناسی، و، رێبواری سیوەیلی... موسڵح ئیروانی... چاپی یەکەم، چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە، هەولێر

- وسووقی- نیک خوڵق. مەنسوور - عەلی ئەکبەر(٢٠١٣): بنەماکانی کۆمەڵناسی، و، سیروان محمد حاجی، چاپی یەکەم، چاپخانەی موکریانی، هەولێر.

کتێب بەزمانی عەرەبی:

- برجسون. هنری(١٩٧١): منبعا الاخلاق والدین،ترجمة، سامی الدروبی- د. عبدواللە عبد الدائم، الهیئة المصریة العامة للتألیف والنشر.

- مطهری. مرتضی( ٢٠١٩): المجتمع والتأریخ، تنویر النشر والاعلام.

گۆڤاره‌كان:

بەزمانی کوردی

- ئەسوەد. نەوزاد ئەحمد(٢٠٠٨): کارل پۆپەر فەیلەسوفی کرانەوەو دوژمنی تۆتالیاتاریزم، گۆڤاری هەنار، ژمارە(٢٨).

- بەشیریە. حوسەین(٢٠١٣): کارل پۆپەر لیبڕالیزم و فەلسەفەی زانست، و، پێشەڕەو محمد، گۆڤاری ئایدیا، ژمارە(٤١)، سلێمانی.

- کارل پۆپەر. کارل(٢٠٠٨): لە نوسینەوەو مانای مێژوودا، و، سامان حسێن ئەحمەد، گۆڤاری ئایندە، ژمارە(٧٧).

- بێناوی نووسەر(٢٠٠٩): فەلسەفەی مێژوو- زانستی مێژوو: و، سەلام عەبدولکریم، چاپی یەکەم، سلێمانی.

- بێناوی نووسەر(٢٠١٣): کارل پۆپەرو بیرۆکەی دادپەروەری، و، سەلاح سەدباری، گۆڤاری ئایدیا، ژمارە(٤١)، سلێمانی.

بەزمانی عەرەبی:

- حمە امین. ادریس قادر(٢٠٢١): دور العمل الخیری فی بناء المجتمع الخیری فی القران الکریم. دراسة الموضوعیة، بەرگی یەکەم، ژمارە(٥)، گۆڤاری زانکۆ بۆ زانستە مرۆڤایەتییەکان، زانکۆی سەلاحەدین، هەولێر.

- المعیوف. د. لطیفة بنت عبدالعزیز بن عبداللە(٢٠٢٤): تأثیر الفلاسفة علی المجتمع(سقراط انموذجا.مجلة القلم للعلوم الانسانیة والتطبیقیة(علمیة-دوریة-محکمة)، ١١(٤٤).