تقدير حجم الجريان السطحي بطريقة (SCS-CN) لحوض شه‌لغه‌  باستخدام تقنيات الحديثة:

Aso Swar Namiq

doi:10.21271/zjhs.29.4.5

توێژەران

Aso Swar Namiq Department of Geography, College of Art, Salahaddin University-Erbil, Kurdistan Region, Iraq

##semicolon##

https://doi.org/10.21271/zjhs.29.4.5

##semicolon##

Hydrologic Soil Groups, Rainfall, Runoff Depth, Runoff Volume

پوختە

خه‌مڵاندنی بڕی ئاوی ڕۆیشتووی سه‌ر زه‌وی له‌ ئاوزێڵی شه‌لغه‌ به‌كارهێنانی ته‌كنیكی نۆی

ئاسو سوار نامق/ به‌شی جوگرافیا/ كۆلێژی ئاداب/ زانكۆی سه‌لاحه‌دین/ اربیل/ هه‌رێمی كوردستانی عێراق.

[email protected]

پوختە:

ئامانج لەم لێکۆڵینەوەیە خەمڵاندنی بڕی ئاوی ڕۆیشتووی سەر ڕووی زەوی یە لە ئاوزێڵی شەلغە کە ئاوزێڵکی وەرزییە لە سنوری پارێزگای هەولێر بە ڕووبەری (612) کم٢. بە پشتبەستن بە داتای باران و تایبەتمەندییە مۆرفۆمەترییەکانی ئاوزێڵەکەو لە ڕێگای بەکارهێنانی هاوکێشەی تایبەت بە خەمڵاندن کە پەرەیپێدراوە لەلایەن "خزمەتگوزاری پاراستنی خاکی ئەمریکا (SCS-CN). بۆ گەیشتن بە ئامانجی توێژینەوەکە بەهای هاوکۆلکەی ژمارەیی (CN) پراکتیزەکراوە کە بەهاکەی لە ئاوزێڵەکە لە نێوان (71- 94) بووە, ئەمەش ڕەنگدانەوەی جۆراوجۆری تایبەتمەندی خاک و بەکارهێنانی زەوییە لە ناوچەکەدا. هەروەها بەهای هاوکۆلکەی (S) پراکتیزەکراوە و بەهاکەی لە نێوان(5.18-103.75 )بووە، هەروەها دەرکەوتوە کە بەهاکانی (la) کەمترن لە بەهای ناوەڕاستە کە بەهاکەی دەکاتە (50.8) ملم ، لە کاتێکدا دەرکەوتووە بەهای(Q) بۆ ناوچەی توێژینەوەکە لەماوەی (2014-2023) کە بەرزترین قوڵی ئاوی ڕۆیشتوو (45.085)ملم بووە دوای بارینی(50.4)ملم باران لە 12/4/2023، لەکاتێکدا کەمترین قووڵی ئاوی ڕۆیشتوو (١٢.٢٠٥)ملم تۆمارکراوە دوای بارانبارینی (٢١.١٥) ملم لە ١٢/٢١/٢٠٢٣. بەرزترین بەهای قەبارەی لەبەرڕۆیشتنی سەر زەوی (QV) لە ٤/٢٠٢٣ تۆمارکراوە بە بەهای (52.80618)م٣ , ئەمەش بەهۆکاری شەپۆلێکی باران بە بەهای (50.4) ملم . لە کاتێکدا کەمترین بەها (7.469594)م٣ لە 21/12/2023 تۆمارکراوە، بەهۆی دابارینی (21.15) ملم باران. ئەم ئەنجامانە بنکەیەکی زانیاریی لەبەرڕۆیشتنی ئاوی سەر زەوی لە ناوچەی لێکۆڵینەوەکەدا پێکدەهێنن کە دەتوانرێت لە وەبەرهێنان و بەڕێوەبردنی بەردەوامی ئاوزێڵەکەدا بەکاربهێنرێت.

ووشە سەرتاییەكان: كومه‌ڵه‌ی هایدرۆژی خاك- باران بارین – قووڵی له‌به‌رڕۆیشتنی سه‌ر زه‌وی- قه‌باره‌ی له‌به‌رڕۆیشتنی سه‌ر زه‌وی.

سەرچاوەکان

المصادر العربية:

- اقليم كردستان العراق، وزرارة الزراعة والموارد المائية، مديرية زراعة كويه، قسم الانواء الجوية، بيانات المناخية للمدة (2005-2022) غير منشورة.

- الزيدي، اساور رياض وعبد، رحيم حميد، (2021)،تقدير عمق وحجم الجريان السطحي لحوض وادي الكصير باستخدام تقنيات الاستشعار عن بعد ونظم المعلومات الجغرافية، مجلة الدراسات المستدامة ، المجلد الثالثة ، العدد 4، 2021.

- حميد، دلي خلف، 2016، التحليل المكاني لتقدير حجم الجريان السطحي باستخدام(SCS-CN) لحوض وادي المر الجنوبي – شمال العراق، مجلة تكريت للعلوم الصرفة، العدد 21 (5).

- خارطة العراق الادارية،(2004)، وزاراة التخطيط، هيئة المساحة، العراق.

- سامان قادر اسماعيل،2013، المظاهر الجيومورفولوجية لحوض وادي شه لغه وتطبيقاتها، رسالة ماجستير، جامعة صلاح الدين، كلية الاداب،.

- النفعي، محمد النفيعي (2010، تقدير الجريان السطحي ومخاطرة السيلية في الحوض الأعلى لوادي عرفة شرق مكة المكرمة بوسائل الاستشعار عن بعد ونظم المعلومات الجغرافية، رسالة ماجستير، جامعة أم القرى، كلية العلوم الاجتماعية، قسم الجغرافية، 2010.

- المصادر الانكليزية:

- AL-Gamdi، S (1991)، Estimating Runoff Curve Numbers of the Soil Conservation Service in Arid and Semi-arid Environments Using Remotely Sensed Data، A dissertation Submitted to the Faculty of the University of Utah, USA,p.25.

- Esri Inc. (2021, July). land use/land cover [Data set]. Universal Transverse Mercator (UTM) projection, WGS84 mosaic projection, global extent, Sentinel-2 source imagery, 10m cell size, thematic type. Esri Inc.

- Ibtesam R.Kareem(2015) Conjunctive Use Modeling of Surface Water and Croundwater in The Jolak basin, North Iraq. University of Technology, Journal of Kerbala University, 13 (1), p.239.

- Soulis, K. X.and Valiantzas, J. D. (2012) SCS –CN parameter determination using rainfall- runoff data in heterogeneous watersheds- the two- CN system approach. Hydroligy and Earth System Sciences, 16, pp1001-1015

- Soil Conservation Service (1986) Urban Hydrology for Small Watershed. Technical releases 55, 2nd ed.U.S. Dept. of Agriculture, WashingtonD.C.

- Taylor, C.H.and Francis, F.J. (1982) The antecedent soil moisture condition of the curne number procedure.

- Hydrological Sciences Journal, 27 (3), p.5.

- Vijay p. Singh, and Donald K. Frevert, (2006) Watershed Models, CRC press is an imprint of Taylor& Francis Group,p.364