کاریگەرى تیکتۆککەرەکان لەسەر بەهاى پەروەردەیى: توێژینەوەیەکى ئەنتڕۆپۆلۆژییە لە شارى هەولێر
An Anthropological Study in Erbil
##semicolon##
https://doi.org/10.21271/zjhs.29.3.10##semicolon##
تیکتۆکەر، بەهاى پەروەردەیى، ئەخلاقى دیجتاڵی، ڕەفتارى پڕۆکۆمەڵایەتییەکانپوختە
ئەم توێژینەوەیە "کاریگەری تیکتۆکەرەکان لەسەر بەهاى پەروەردەیى" ورد دەبێتەوە لە چاویلکەی ئەنترۆپۆلۆژیای کولتوورییەوە. لە دیمەنێکی دیجیتاڵیدا کە بە خێرایی گەشە دەکات، تیکتۆک لەم ساڵانەى دواییدا وەک هێزێکی کولتووری باڵادەست دەرکەوتووە، کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر ژیانی منداڵان و هەرزەکاران هەبووە. ئەوەى ڕۆڵی سەرەکى دەگێڕێ لەم پڵاتفۆرمە، برتییە لە "تیکتۆکەرەکان" کە کاریگەری بەرچاوى هەیە لەسەر بەها و بیروباوەڕی بینەرەکانى. بۆ چارەسەرکردنی کێشەى ئەو توێژینەوەیە، ڕێبازێکی ئەنترۆپۆلۆژیایی کولتووری بەکاردەهێنرێت، کە چاودێریکردنی بەشداربووان، کاری مەیدانی، شیکاری ناوەڕۆک و فۆڕمى ڕاپرسى تێکەڵ دەکات. لەبەرئەوەى چاودێری بەشداربووان و کاری مەیدانی ئێتنۆگرافی ئاسانکاری دەکات بۆ تێگەیشتن لە چۆنیەتی بەشداریکردنی قوتابیانى بنەڕەتى لەگەڵ ناوەڕۆکی تیکتۆکەر لەناو چوارچێوەی کولتووری خۆیاندا. چاوەڕوان دەکرێت ئەم توێژینەوەیە تێڕوانینێکی بەنرخ پێشکەش بکات سەبارەت بەو داینامیکە کولتوورییە ئاڵۆزانەی کە لە بواری تیکتۆکدا یاری دەکەن و چۆن تیکتۆکەرەکان بەشداری دەکەن لە بنیاتنانەوە و دانوستاندن لەسەر بەها کولتوورییەکان لە نێوان منداڵاندا. ئەم توێژینەوەیە بە وەرگرتنی دیدێکی ئەنترۆپۆلۆژیایی کولتووری، بەشدارە لە تێگەیشتنێکی قووڵتر لە یارییە ئاڵۆزەکانی ناو کولتووریی دیجیتاڵی- ئەو بەهایانەی کە پەروەردەی دەکات و ناسنامە کولتوورییەکانی نەوەی داهاتووە. ڕۆشنایی دەخاتە سەر ئەوەی کە چۆن منداڵەکانمان لە سەردەمی تەکنەلۆژیادا بەسەر دیمەنە پەرەسەندووەکانی کاریگەری کولتووریدا دەڕۆن و تێگەیشتنمان لە پەیوەندییە ئاڵۆزەکانی نێوان کولتوورەکانی ئۆنلاین و ئۆفلاین دەوڵەمەندتر دەکات. ئەم توێژینەوەیە ڕەنگە ڕۆشنایی بخاتە سەر ئەو ڕۆڵەی کە تیکتۆکەرەکان دەیگێڕن لە داڕشتنی بەها و بیروباوەڕی منداڵان و هەرزەکاران- قوتابیان، یارمەتی دایک و باوکان، پەروەردەکاران دەدات باشتر لە کاریگەرییە ئەگەرییەکان و تەحەددیاتی پەیوەست بە پلاتفۆرمەکە تێبگەن. هەروەها دەرئەنجامەکەى دەتوانن گفتوگۆکان لەسەر دروستکردنی ناوەڕۆک و بەکارهێنانی بەرپرسیارانە لە سۆشیال میدیادا ئاگادار بکەنەوە، لەگەڵ گرنگیدان بە باشبوونی منداڵان و گەشەپێدانی بەها.
سەرچاوەکان
سەرچاوەکان بە زمانی کوردی :
باخەوان، ع.، ٢٠١٥. سۆسیۆلۆژیاى زەبر و زەنگ. غەزەلنووس، سلێمانى/ هەرێمى کوردستانى عێراق.
حەسەن, ش., ٢٠١٥. دەرۆزەکەرەکانى سەربەستى. غەزەلنووس، سلێمانى/ هەرێمى کوردستانى عێراق.
خۆشناو, ک. ا. خ., ٢٠٢٤. بنیاتى هونەریی لە (مۆبایلە شیعر)یی کوردییدا. گۆڤارى زانکۆ بۆ زانستە مرۆڤایەتییەکان, ٢٨(٣), pp. ٢٢٤- ٢٣٧.
سیوەیلى، ڕ.، ٢٠١٦. فەلسەفە، ڕەگەزپەرستى، پەروەردە. ماڵی وەفایی، هەولێر/ هەرێمى کوردستانى عێراق.
سەعید, ف., ٢٠٢٠. لیۆ ڤیگۆتسکى: تیۆریی سۆسیۆکولتوورى و پەروەردەى هاوچەرخ. غەزەلنووس، سلێمانى/ هەرێمى کوردستانى عێراق.
عبدالله، چ. س.، ٢٠٢٤. کاریگەرى خوێندن بە زمانە بیانییەکان لەسەر ئاستى فێربوونى زمانى کوردى لە هەرێمى کوردستاندا (توێژینەوەیەکى تیۆرى مەیدانییە لە چوارچێوەى زانستى کۆمەڵناسی پەروەردە). گۆڤارى زانکۆ بۆ زانستە مرۆڤایەتییەکان، ٢٨(٤).
عثمان, س. ی. & علی, س. ا., ٢٠٢٤. کاریگەرى پڕۆگڕامێکى فێرکارى بە بەکارهێنانى یارى بۆ کەمکردنەوەى فرە جوڵەیی لاى منداڵانى باخچە. گۆڤارى زانکۆ بۆ زانستە مرۆڤایەتییەکان.
عەبدوڵڵا, ز., ٢٠٢٢. سۆسیۆلۆژیاى کولتوور. چاپخانەى جەنگەڵ، کوردستان.
قادر،ه.،٢٠٢٤.رووداودیجیتاڵ. Available at: https://www.rudaw.net/sorani/middleeast/iraq/280620242 [١٥. ٠٨ ٢٠٢٤].
میران، ڕ.، ٢٠٢١. مرۆڤناسى. چاپخانەى ڕۆژهەڵات، هەولێر/ هەرێمى کوردستانى عێراق.
ناصر، ئ.، ٢٠٢٠. زانستى کۆمەڵناسى پەروەردەیی. وەرگێڕانى: دانا نادر محمد، چاپى سێیەم، بڵاوکراوەى کتێبخانەى هەژار موکریانى، هەڵەبجەى شەهید/ هەرێمى کوردستانى عێراق.
ئالانى, ع., ٢٠١٤. پەروەردەکردنى منداڵەکانمان لە چوارچێوەى خێزان و کۆمەڵگا و قوتابخانەدا. چاپخانەى چوارچرا، سلێمانى/ هەرێمى کوردستانى عێراق.
سەرچاوەکان بە زمانی عەرەبى :
ابراهیم، ی.خ.، ٢٠١٣. سوسیولوجیا (الخصائص الاجتماعیة) للقائم بالاتصال فی الإعلام الإسلامي. تأليف: التربیة الإعلامیة، والمسؤولیة الاجتماعیة للإعلام الإسلامیة. بغداد: دارالنفائس، للنشر و التوزیع- الأردن.
الزهراني، ی. م. ع.، ٢٠١٨. أثر استخدام وسائل التواصل الاجتماعي. کلیة التربیة بالإسماعیلیة، المجلد ٤١.
خلیفة، ف. ح. س.، ٢٠٢١. وسائل التواصل االجتماعي ودورها في تشكيل الوعي االجتماعي. کلیة التربیة، المجلد ٢٢.
عبدالباقی، ه. ا. م. م.، ٢٠٢٠. أثر الخداع الإعلانى علی القرار الشرائی للمستهلل علی وسائل التواصل الاجتماعی و الکلمة المنطوقة کمتغیر وسیط- دراسة تطبیقیة على جامعة تبوک. العلوم الاقتصادیة و الاداریة و القانونیة، ٤(٧)، pp. ١٥٩- ١٨٢.
محمدی، و. ح. و حسنی، ا.، ٢٠٢٤. انماط إنتاج الشباب المصری للفیدیوهات القصیرة على تطبیق تیک توک. المجلة العلمیة لبحوث الصحافة، المجلد ٢٨.
محمود، ر. ع.، ٢٠٢١. وسائل التواصل الاجتاعی وتنمیة المجتمع المحلی (دراسة میدانیة فی محافظة بنی سویف). مجلة کلیة الاداب- جامعة بنی سویف، المجلد عدد خاص. مدينة بني سويف/ مصر.
سەرچاوەکان بە زمانی ئینگلیزی
Ahmed, H.I., 2018. Coffee Houses Culture in Erbil: A Review. Qalaai Zanist Journal, 3(4).
BALTACI, A., 2019. SOCIAL SYSTEM THEORY AND ITS EFFECTS ON EDUCATIONAL ORGANIZATIONS. Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi, 3(1).
Batson، C. D.، 2011. Altruism in Humans. Oxford University Press.
Beaty، J. J.، 2016. Skills for Preschool Teachers. Pearson Education.
Ibrahim, H.R. and Ahmed, H.I., 2023. The Role of Civilization Management in Social Life-Analytical Research (Economic, Administration and Cultural) in Erbil City. Iraqi Journal of Humanitarian, Social and Scientific Research, 3(8S).
Iodice، R. و Papapicco، C.، 2021. To be a TikToker in COVID-19 Era: An Experience of Social. Online Journal of Communication and Media Technologies.
Miran, R., Novakova, D.M.K.S. and Ahmed, H.I., 2021. Culture and values in Kurdish society in the Kurdistan Region of Iraq. مجلة الفنون والأدب وعلوم الإنسانيات والاجتماع, (68).
Pfattheicher, S., Nielsen, Y. A. & Thielmann, I., 2022. Prosocial behavior and altruism: A review of concepts and definitions. Current Opinion in Psychology, Volume 44.
Suryanti, I., 2023. Educational Values in Seloko Traditional Marriage of the Mersam Community, Batanghari Regency. Indonesian Journal of Education Research, 4(:2722-1326).
Wang، L.، Bruce، C. و Hughes، H.، 2013. Sociocultural Theories and their Application in Information Literacy Research and Education. Australian Academic & Research Libraries، Issue https://doi.org/10.1080/00048623.2011.10722242.
we are social، 2023. https://wearesocial.com
Available at: https://wearesocial.com/wp-content/uploads/2023/03/Digital-2023-Global-Overview-Report. [31 10 2023].
Yasaroglu, C. & Boylu, M. A., 2020. Youtubers' Effect on Children's Values: Parents' Views. European Journal of Educational Sciences, 7 No.4 (1857- 6036).
YAZICI, M., 2013. THE VIEWS AND PROFILES OF THE TEACHERS VOLUNTARILY ARTICIPATING IN VALUES EDUCATION. International Journal of Social Science, Volume 6 (Issue 2).
##submission.downloads##
بڵاو کرایەوە
چۆنییەتی بەکارهێنانی سەرچاوە
ژمارە
بەش
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by4.footer##

