کاریگەری دابەشبوونی سیاسی دەوڵەتی عێراق لە سەر ئاسایشی نەتەوەیی ناوخۆیی کۆماری ئیسلامی ئێران
##semicolon##
https://doi.org/10.21271/zjhs.28.4.11##semicolon##
futures studies, scenario planning, The division of Iraq, Iranٰٰs internal National securityپوختە
تاوتوێکردنی کێشە ئەمنییەکان و فاکتەرەکانی کاریگەر لە سەر ئاسایشی نەتەوەیی وڵاتان هەموو سەرنجی دەسەڵاتداران و ستراتیجیستەکانی هەر سیستەمێکی سیاسی بۆ لای خۆی راکێشاوە لە بەر ئەوەی ئاسایشی نەتەوەیی مەرجی یەکەم و گرنگترین مەرجە بۆ پاراستن,مانەوە و پێشکەوتنی هەر وڵاتێک. روون و ئاشکرایە کە هەرەشەکانی قەومی, نەژادی, مەزهەبی و هتد چ لە ناوخۆ و چ لە دەرەوە دەتوانن ئاسایشی نەتەوەیی وڵات بخەنە مەترسییەوە.
لە سەرەتای دروست بوونیەوە هەتاکو ئێستا (٢٠٢٣ ) عێراق یەکێک لە وڵاتانی ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بووە کە توشی زۆرترین ململانێ بووەتەوە . لە نێوان وڵاتانی ناوچەکە عێراق زۆرترین لێکچونی سیاسی , مەزهەبی , قەومی , وزە و جوگرافیایی لە گەڵ ئێران هەیە, لە بەر ئەمە هەر گۆڕانکارییەک لە سیستەمی سیاسی و یەکپارچەیی خاکی عێراق بۆ ئێران گرینگیەکی تایبەتی هەیە چونکە بە شێوەیەکی راستەوخۆ کاریگەری لە سەر ئاسایشی نەتەوەیی ئێران درووست دەکات.
لە عێراقی پاش سەدام لە لایەک کەلێنە ناوخۆییەکان, ململانێ سیاسی و ئەمنییەکان و کاریگەری ئەکتەرە دەرەکییەکان لە سەر عێراق زیادیان کردووە و لە لایەکی دیکەوە بەڕیوەچوونی ریفراندۆمی ٢٠١٧ ی هەرێمی کوردستان بارودۆخێکیان دروست کرد تا ئایندەی سیاسی و یەکپارچەیی خاکی عێراق رووبەڕووی گومان و پرسیار ببێتەوە. لەبەر ئەم بارودۆخە کە ئاماژەی پێدرا مەبەستی ئەم توێژینەوە ئەمەیە لە چوارچێوەی میتۆدی ئایندەناسی و شێوازی سیناریۆسازی کاریگەرییەکانی دابەشبوونی عێراق لە سەر ئاسایشی نەتەوەیی ناوخۆی ئێران بخاتە بەر لێکۆڵینەوە.
سەرچاوەکان
یەکەم/ فارسی:
أ/ کتێب:
-احمدی, حمید (2014), قومیت و قوم گرایی در ایران, افسانه و واقعیت, تهران: نی, 1393.
-اعلمی فریمان, هادی (2004), ملت سازی, آینده عراق و سیاست خارجی ایالات متحده, کتاب آمریکا 2(ویژه سیاست های امنیتی ایالات متحده در عراق), تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر تهران, 1382.
-بابایی فرد, اسدالله (2013), بحران هویت در جامعه معاصر ایران, رویکردی تاریخی و تجربی, تهران: چاپخش, 1392.
-جعفری ولدانی, اصغر (١٩٩٧), بررسی تاریخی اختلافات مرزی ایران و عراق, تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه, 1376.
-جعفری ولدانی, اصغر (1998), کانون های بحران در خلیج فارس, تهران: کیهان, 1377.
-جعفری ولدانی, اصغر (2009), چالش ها و منازعات در خاورمیانه, تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی, 1388.
-حق پناه, جعفر (2008), کردها و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران, تهران: انتشارات مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر تهران, مهر 1387.
-داینر, الکساندر و هاگین, جاشوا (2015), خطوط مرزی و سرزمین های مرزی: غرابت های سیاسی در حاسیه دولت ـ ملت, ترجمه علی امیری و افشین کرمی, خرم آباد: دانشگاه لرستان, 1394.
-سلطانی نژاد, احمد (2005), بررسی تاثیر جنگ عراق بر همسایگان این کشور با تاکید بر سوریه, کتاب عراق پس از سقوط بغداد, تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه, 1384.
-ملا عمر عیسی, صالح (2001), بحران آفرینی ابرقدرتها در کردستان عراق, تهران: توکلی, 1380.
-هوشی سادات, سید محمد (2016), تاریخ سیاسی ـ اجتماعی خاورمیانه: از عصر قدیم تا پسا عصر جدید, تهران: دانشگاه تهران, 1394.
ب/ گۆڤار:
-ابراهیمی, نبی ا... (2010), چشم انداز روابط کشورهای عرب با عراق جدید, فصلنامه مطالعات راهبردی, دوره 13, شماره 47, خرداد 1389.
-اخوان کاظمی, مسعود و رستمی, فرزاد و شاهملکی, حامد (2018), تحلیل رابطه اسرائیل و کردستان عراق و پیامدهای امنیتی آن برای جمهوری اسلامی ایران, جستارهای سیاسی معاصر, پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی, سال هشتم, شماره چهارم, زمستان 1396.
-اسدی, علی اکبر (2015), ایران و آمریکا در عراق: تنوع کنش ها, فصلنامه روابط خارجی, سال ششم, شماره چهارم, زمستان 1393.
-اسدی, علی اکبر (2016), آینده وحدت سرزمینی عراق, قسمت اول: نقش بازیگران شیعی, ماهنامه نامه آینده پژوهی, شماره 37, مهر 1395.
-اسدی, علی اکبر (2016), آینده وحدت سرزمینی عراق, قسمت دوم: تاثیر پیشران های شیعی, ماهنامه نامه آینده پژوهی, شماره 38, آبان 1395.
-اسدی, علی اکبر (2016), آینده وحدت سرزمینی عراق, قسمت سوم: نقش بازیگران کردی, ماهنامه نامه آینده پژوهی, شماره 39, آبان 1395.
-اسدی, علی اکبر و راستگو, محمد زمان (2019), آینده نظام سیاسی عراق: پیشران ها و سناریوهای پیش رو, فصلنامه علمی مطالعات سیاسی جهان اسلام, سال هشتم, شماره 2, پیاپی 30, تابستان 1398.
-اسلامی, مسعود و کوهی, ابراهیم و راستگو, محمد زمان, (2014), چالش های تجزیه عراق: منافع آمریکا و کشورهای همسایه (ایران, ترکیه و عربستان), فصلنامه مطالعات سیاسی جهان اسلام, سال سوم, شماره 10, تابستان 1393.
-اسمعیل پور روشن, علی اصغر (2018), ژئواستراتژی کردستان عراق: بررسی استراتژی های ایالات متحده و ایران, جغرافیا(فصلنامه علمی ـ پژوهشی و بین المللی انجمن جغرافیای ایران),دوره جدید, سال پانزدهم, شماره 55, زمستان 1396.
-اکبر زاده, فریدون و جلال پور, شیوا و جعفری, ابوطالب (2018), روابط خارجی ایران و عربستان در سال های 1384 تا 1392 با تاکید بر تحولات عراق, فصلنامه تخصصی علوم سیاسی, سال چهاردهم, شماره چهل و دوم, بهار 1397.
-امیری مقدم, رضا و دهقان, نبی ا... و چاووشی, ناصر (2018), سناریوهای آینده اعراب اهل سنت عراق, فصلنامه علمی مطالعات بین رشته ای و دانش راهبردی, سال نهم, شماره 36, پاییز 1398.
-آهنی, منا و موسی خانی, مرتضی و افشار کاظمی، محمد علی (2018), آینده پژوهی حکومت خوب در ایران: با رویکرد سناریونویسی, فصلنامه علوم مدیریت ایران, سال سیزدهم, شماره 51, پاییز 1397.
-باقری, حسین (2013), بازیگران داخلی در ساختار سیاسی عراق نوین و تاثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران, فصلنامه علمی ـ پژوهشی, آفاق امنیت/ سال پنجم/ شماره نوزدهم, تابستان 1392.
-بوداقی, جمال و خلیلی, محسن و حیدری, اکبر (٢٠٢١), روند پژوهی تاریخی و آینده فدرالیسم عراق,فصلنامه ژئوپلتیک, سال هفدهم, شماره اول, بهار ١٤٠٠.
-پور احمدی, حسین و قیاسی, صابر و قایمی, یاسر (2021), واکاوی قدرت نفوذ عربستان سعودی در منطقه و جهان اسلام و راهبرد مقابله با ایران, فصلنامه علمی رهیافت های سیاسی و بین المللی, دوره 12, شماره3 (پیاپی 65), بهار 1400.
-جاویدی, رقیه و بهروزی لک, غلامرضا (2017), سناریوهای دهه آینده روابط ایران و عربستان, فصلنامه تحقیقات سیاسی بین المللی دانشگاه آزاد اسلامی, واحد شهرضا, شماره سی و دو, پاییز1396.
-جعفری ولدانی, اصغر (2011), تحریف هویت ایرانی خوزستان, فصلنامه مطالعات ملی, 47, سال دوازدهم, شماره 3, 1390.
-حاجیانی, ابراهیم و قصاع, محمود (٢٠١٣), آیندە و سناریونگاری, طبقەبندی روش ها و دستەبندی سناریوها, فصلنامه راهبرد اجتماعی فرهنگی, سال دوم, شماره هشتم, پاییز ١٣٩٢.
-حافظ نیا, محمد رضا (2006), تاثیر خودگردانی کردهای شمال عراق بر کشورهای همسایه, تحقیقات جغرافیایی, دوره 21, شماره 4, پیاپی 83, 1385.
-حسن عالی, لیلی (2016), بررسی مبانی آینده پژوهی به مثابه دانشی کاربردی, کنفرانس بین المللی مهندسی و علوم کاربردی, امارات, دبی, اسفند 1394.
-خسروی, ماک تاج و خسبانی یزدانی, احسان (2019), آینده عراق و سناریوهای مربوط به آن (2020 – 2010), فصلنامه مطالعات روابط بین الملل, سال دوازدهم, شماره 46, تابستان 1398.
-راستگو, محمد زمان (2019), عراق منسجم و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران, سیاست کاربردی, پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی, دو فصلنامه علمی – تخصصی, سال اول, شماره دوم, پاییز و زمستان 1397.
-رجبی, محمد (2019), جایگاه اقلیم کردستان عراق در سیاست های منطقه ای ایالات متحده آمریکا در غرب آسیا, فصلنامه پژوهش های سیاسی جهان اسلام, سال نهم, شماره دوم,تابستان 1398.
-زالی, نادر (2012), آینده نگاری راهبردی و سیاستگذاری منطقه ای با رویکرد سناریونویسی, فصلنامه مطالعات راهبردی, سال چهاردهم, شماره چهارم, زمستان 1390.
-سهرابی, محمد و اشرفی, امراله و کریمی, مرتضی (2016), کالبد شکافی احزاب و گروه های سیاسی عراق و تاثیر آنها بر روابط ایران و عراق, فصلنامه مطالعات روابط بین الملل, سال نهم, شماره 34, تابستان 1395.
-صادقی, سید شمس الدین و احمدیان, قدرت و مؤمن صفایی, علیرضا (2019), تاثیر تحولات سیاسی و ژئۆپلتیک کردستان عراق بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران و نقش تاثیر گذار آمریکا و اسرائیل در آن (بر اساس مکتب کپنهاگ و مجموعه امنیتی منطقه ای), مجله سیاست و روابط بین الملل, دوره 3, شماره 6, پاییز و زمستان 1398,
-علویان, مرتضی و تبار سوته, محمد سلمان (2020), ملاحظات امنیتی ایران در قبال استقلال اقلیم کردستان عراق, دو فصلنامه سیاست و روابط بین الملل, دوره 4, شماره 7, بهار و تابستان 1399.
-علی پور, عباس و حیدری, جهانگیر و حاجیلو, محمد حسین (2017), ایران و عراق نوین از منظر استراتژی ژئوپلتیک (فرصت ها و چالش ها), فصلنامه مطالعات سیاسی جهان اسلام(علمی ـ پژوهشی), سال ششم, شماره 22, تابستان 1396.
-عمادی, سینا و سیمبر, رضا و جانسیز, احمد (2021), انگاره های مؤثر در شکل گیری رفتار سیاست خارجی ایران نسبت به حکومت منطقه اقلیم کردستان عراق (2019 –2003), فصلنامه تحقیقات سیاسی و بین المللی چانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا, شماره 46, بهار 1400.
-عیوضی, محمد رحیم (2016), آینده پژوهی سیاسی, فصلنامه راهبرد, سال بیست و پنجم, شماره 79, تابستان 1395.
-فیضی, کیومرث و عادلفر, باقر علی و پور محمدی املشی, نصرا... و رحیمی, عبدالرفیع (2021), رویکرد دولت موقت به مساله کردستان؛ عوامل تشدید و تداوم بحران, پژوهشنامە علوم سیاسی, سال شانزدهم, شمارە سوم, تابستان ١٤٠٠.
- قاسمی حیدری, مصطفی و اژدری, بهناز و معصومی, مجید (2021), اثرات استقلال خواهی اقلیم کردستان عراق بر انسجام ملی مناطق کردنشین ایران, فصلنامه مطالعات بین المللی, سال 18, شماره 1 (69), تابستان 1400.
-قاسمی حیدری، مصطفی و اژدری, بهناز و معصومی, مجید (2020), استقلال خواهی کردها و راهبرد اسرائیل و آمریکا در تضعیف تمامیت ارضی ایران, فصلنامه مطالعات بین المللی, سال 17, شماره 1 (65), تابستان 1399.
-قربانی شیخ نشین, ارسلان و قدیمی, اکرم (2012), بررسی راهبرد سیاست خارجی آمریکا در کردستان عراق و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران, راهبرد, تحقیقات استراتژیک, بهار 1391.
-کیانی, جواد و امیری, سروش و علیخانی, مهدی (2010), پیامدهای تغییر ژئوپلتیکی اقلیم کردستان عراق در امنیت مرزهای غربی, پژوهش نامه مطالعات مرزی, سال هفتم, شماره 3, پاییز 1389.
-گواهی, عبدالرحیم (2017), آینده نگری در آینده پژوهی: تحلیل علی لایه ای چالش های آینده پژوهی در ایران, فصلنامه آینده پژوهی مدیریت, سال بیست و هشتم, شماره 109, تابستان 1396.
-متقی, ابراهیم و سلطانی, اسماعیل (2013), سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران نسبت به عراق و تاثیر آن بر جایگاه منطقه ای ایران, فصلنامه دانش سیاسی و بین الملل, سال دوم, شماره پنجم, بهار 1392.
-محروق, فاطمه و عباسی خوشکار, امیر (2015), آینده پژوهی, سناریونویسی و بایسته های درک پیچیدگی محیط بین الملل در پژوهش های روابط بین الملل, سومین همایش ملی آینده پژوهی, تهران, بهمن 1393.
-محمدی, حمید رضا و خالدی, حسین و سلیم نژاد, ندیمه (2010), خودگردانی شمال عراق و تاثیرات آن بر حرکت های قوم گرایانه پیرامونی, فصلنامه ژئۆپلتیک سال ششم, شماره اول, بهار 1389.
-مرادی کلارده, سجاد و روحی دهبنه, مجید و سیمبر, رضا (2017), انگاره های هویتی و تبیین سیاست خارجی عربستان در قبال عراق, فصلنامه پژوهش های راهبردی سیاست, سال ششم, شماره 21, تابستان 1396.
-منتظران, جاوید و قربانی, سعید (2017), آینده پژوهی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران در بستر تحولات ژئوپلتیکی, تمامیت ارضی و بحران های داخلی عراق, مجله ی سیاست دفاعی, سال بیست و پنجم, شماره 97, زمستان 1395.
-منتظران, جاوید و قربانی, سعید (2017),سناریوهای پیش روی آینده عراق و تحلیل دورنمای حقوقی, بین المللی و امنیتی جمهوری اسلامی ایران, فصلنامه مطالعات راهبردی سیاست گذاری عمومی, دوره 7, شماره 24, پایی. 1396.
-نصری, قدیر و رضایی, داود (2020), مهم ترین تهدیدات فراروی جمهوری اسلامی ایران در اقلیم کردستان عراق, فصلنامه علمی مطالعات بین رشته ای دانش راهبردی, شماره 37, زمستان 1398.
-یاورزاده, محمد رضا و آذری یکتا, فرزانه (2015), سناریونگاری روشی برای پشتیبانی از برنامه ریزی استراتژیک در شرایط عدم قطعیت, سومین همایش ملی آینده پژوهی بهمن 1393.
دووەم/ کوردی:
کتێب:
-رەسوڵ ئەحمەد, زوبێر (٢٠٢٢), هەرێمی کوردستان و دراوسێکانی چ جۆرە پەیوەندییەک؟, بێ شوێنی بڵاوکردنەوە: رۆکسانا.
-عبدالله هێتوتی, نەوزاد (٢٠٢٣)، پرسی کورد لە ناو سیاسەتی ناجێگیری ئیدارەی ترەمپدا، دهۆک: هاوار.
-عوسمان, ئازاد (2013), ناوچە دابڕێندراو و کێشە لەسەرەکان هەولێر: خانەی ئەربیل بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە.
##submission.downloads##
بڵاو کرایەوە
چۆنییەتی بەکارهێنانی سەرچاوە
ژمارە
بەش
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by4.footer##

