کاریگەری دابەشبوونی سیاسی دەوڵەتی عێراق لە سەر ئاسایشی نەتەوەیی ناوخۆیی کۆماری ئیسلامی ئێران
DOI:
https://doi.org/10.21271/zjhs.28.4.11الكلمات المفتاحية:
futures studies, scenario planning, The division of Iraq, Iranٰٰs internal National securityالملخص
إن مناقشة القضايا الأمنية والعوامل المؤثرة على الأمن القومي للدولو قد اجتذبت اهتمام صانعي القرار والاستراتيجيين في أي نظام سياسي لأن الأمن القومي هو الشرط الأول والأهم لحماية أي بلد وبقاءه وتنميته، ومن الواضح أن التهديدات القومية و العنصرية والمذهبية إلخ. سسواء في الداخل والخارج يمكن أن تعرض الأمن القومي في البلاد للخطر.
منذ تأسيسه وحتى عام ٢٠٢٣، كان العراق أحد أكثر الدول صراعا في الشرق الأوسط. ومن بين دول المنطقة، ان العراق لديه اكثر قدر من التشابه السياسي والديني والعرقي والطاقة والجغرافي مع ايران، لذا فإن أي تغيير في النظام السياسي ووحدة أراضي العراق له أهمية خاصة بالنسبة للايران. لأنه يؤثر بشكل مباشر على الأمن القومي في ايران. وفي العراق ما بعد عام ٢٠٠٣، من ناحية، تزايدت الفجوات الداخلية والصراعات السياسية والأمنية وتأثير الجهات الأجنبية على العراق، ومن ناحية أخرى، اجراء استفتاء عام ٢٠١٧ في إقليم كردستان، ان خلقا حالة واجهت المستقبل السياسي ووحدة أراضي العراقية أمام الاستفهام والتشكيك. وبسبب هذا الوضع التي اشرنا اليه. فإن غرض هذ البحث عرض التأثيرات تقسيم العراق على الأمن القومي الداخلي في ايران، في اطار المنهج الاستشرافي وأسلوب صنع السيناريو.
المراجع
یەکەم/ فارسی:
أ/ کتێب:
-احمدی, حمید (2014), قومیت و قوم گرایی در ایران, افسانه و واقعیت, تهران: نی, 1393.
-اعلمی فریمان, هادی (2004), ملت سازی, آینده عراق و سیاست خارجی ایالات متحده, کتاب آمریکا 2(ویژه سیاست های امنیتی ایالات متحده در عراق), تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر تهران, 1382.
-بابایی فرد, اسدالله (2013), بحران هویت در جامعه معاصر ایران, رویکردی تاریخی و تجربی, تهران: چاپخش, 1392.
-جعفری ولدانی, اصغر (١٩٩٧), بررسی تاریخی اختلافات مرزی ایران و عراق, تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه, 1376.
-جعفری ولدانی, اصغر (1998), کانون های بحران در خلیج فارس, تهران: کیهان, 1377.
-جعفری ولدانی, اصغر (2009), چالش ها و منازعات در خاورمیانه, تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی, 1388.
-حق پناه, جعفر (2008), کردها و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران, تهران: انتشارات مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر تهران, مهر 1387.
-داینر, الکساندر و هاگین, جاشوا (2015), خطوط مرزی و سرزمین های مرزی: غرابت های سیاسی در حاسیه دولت ـ ملت, ترجمه علی امیری و افشین کرمی, خرم آباد: دانشگاه لرستان, 1394.
-سلطانی نژاد, احمد (2005), بررسی تاثیر جنگ عراق بر همسایگان این کشور با تاکید بر سوریه, کتاب عراق پس از سقوط بغداد, تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه, 1384.
-ملا عمر عیسی, صالح (2001), بحران آفرینی ابرقدرتها در کردستان عراق, تهران: توکلی, 1380.
-هوشی سادات, سید محمد (2016), تاریخ سیاسی ـ اجتماعی خاورمیانه: از عصر قدیم تا پسا عصر جدید, تهران: دانشگاه تهران, 1394.
ب/ گۆڤار:
-ابراهیمی, نبی ا... (2010), چشم انداز روابط کشورهای عرب با عراق جدید, فصلنامه مطالعات راهبردی, دوره 13, شماره 47, خرداد 1389.
-اخوان کاظمی, مسعود و رستمی, فرزاد و شاهملکی, حامد (2018), تحلیل رابطه اسرائیل و کردستان عراق و پیامدهای امنیتی آن برای جمهوری اسلامی ایران, جستارهای سیاسی معاصر, پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی, سال هشتم, شماره چهارم, زمستان 1396.
-اسدی, علی اکبر (2015), ایران و آمریکا در عراق: تنوع کنش ها, فصلنامه روابط خارجی, سال ششم, شماره چهارم, زمستان 1393.
-اسدی, علی اکبر (2016), آینده وحدت سرزمینی عراق, قسمت اول: نقش بازیگران شیعی, ماهنامه نامه آینده پژوهی, شماره 37, مهر 1395.
-اسدی, علی اکبر (2016), آینده وحدت سرزمینی عراق, قسمت دوم: تاثیر پیشران های شیعی, ماهنامه نامه آینده پژوهی, شماره 38, آبان 1395.
-اسدی, علی اکبر (2016), آینده وحدت سرزمینی عراق, قسمت سوم: نقش بازیگران کردی, ماهنامه نامه آینده پژوهی, شماره 39, آبان 1395.
-اسدی, علی اکبر و راستگو, محمد زمان (2019), آینده نظام سیاسی عراق: پیشران ها و سناریوهای پیش رو, فصلنامه علمی مطالعات سیاسی جهان اسلام, سال هشتم, شماره 2, پیاپی 30, تابستان 1398.
-اسلامی, مسعود و کوهی, ابراهیم و راستگو, محمد زمان, (2014), چالش های تجزیه عراق: منافع آمریکا و کشورهای همسایه (ایران, ترکیه و عربستان), فصلنامه مطالعات سیاسی جهان اسلام, سال سوم, شماره 10, تابستان 1393.
-اسمعیل پور روشن, علی اصغر (2018), ژئواستراتژی کردستان عراق: بررسی استراتژی های ایالات متحده و ایران, جغرافیا(فصلنامه علمی ـ پژوهشی و بین المللی انجمن جغرافیای ایران),دوره جدید, سال پانزدهم, شماره 55, زمستان 1396.
-اکبر زاده, فریدون و جلال پور, شیوا و جعفری, ابوطالب (2018), روابط خارجی ایران و عربستان در سال های 1384 تا 1392 با تاکید بر تحولات عراق, فصلنامه تخصصی علوم سیاسی, سال چهاردهم, شماره چهل و دوم, بهار 1397.
-امیری مقدم, رضا و دهقان, نبی ا... و چاووشی, ناصر (2018), سناریوهای آینده اعراب اهل سنت عراق, فصلنامه علمی مطالعات بین رشته ای و دانش راهبردی, سال نهم, شماره 36, پاییز 1398.
-آهنی, منا و موسی خانی, مرتضی و افشار کاظمی، محمد علی (2018), آینده پژوهی حکومت خوب در ایران: با رویکرد سناریونویسی, فصلنامه علوم مدیریت ایران, سال سیزدهم, شماره 51, پاییز 1397.
-باقری, حسین (2013), بازیگران داخلی در ساختار سیاسی عراق نوین و تاثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران, فصلنامه علمی ـ پژوهشی, آفاق امنیت/ سال پنجم/ شماره نوزدهم, تابستان 1392.
-بوداقی, جمال و خلیلی, محسن و حیدری, اکبر (٢٠٢١), روند پژوهی تاریخی و آینده فدرالیسم عراق,فصلنامه ژئوپلتیک, سال هفدهم, شماره اول, بهار ١٤٠٠.
-پور احمدی, حسین و قیاسی, صابر و قایمی, یاسر (2021), واکاوی قدرت نفوذ عربستان سعودی در منطقه و جهان اسلام و راهبرد مقابله با ایران, فصلنامه علمی رهیافت های سیاسی و بین المللی, دوره 12, شماره3 (پیاپی 65), بهار 1400.
-جاویدی, رقیه و بهروزی لک, غلامرضا (2017), سناریوهای دهه آینده روابط ایران و عربستان, فصلنامه تحقیقات سیاسی بین المللی دانشگاه آزاد اسلامی, واحد شهرضا, شماره سی و دو, پاییز1396.
-جعفری ولدانی, اصغر (2011), تحریف هویت ایرانی خوزستان, فصلنامه مطالعات ملی, 47, سال دوازدهم, شماره 3, 1390.
-حاجیانی, ابراهیم و قصاع, محمود (٢٠١٣), آیندە و سناریونگاری, طبقەبندی روش ها و دستەبندی سناریوها, فصلنامه راهبرد اجتماعی فرهنگی, سال دوم, شماره هشتم, پاییز ١٣٩٢.
-حافظ نیا, محمد رضا (2006), تاثیر خودگردانی کردهای شمال عراق بر کشورهای همسایه, تحقیقات جغرافیایی, دوره 21, شماره 4, پیاپی 83, 1385.
-حسن عالی, لیلی (2016), بررسی مبانی آینده پژوهی به مثابه دانشی کاربردی, کنفرانس بین المللی مهندسی و علوم کاربردی, امارات, دبی, اسفند 1394.
-خسروی, ماک تاج و خسبانی یزدانی, احسان (2019), آینده عراق و سناریوهای مربوط به آن (2020 – 2010), فصلنامه مطالعات روابط بین الملل, سال دوازدهم, شماره 46, تابستان 1398.
-راستگو, محمد زمان (2019), عراق منسجم و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران, سیاست کاربردی, پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی, دو فصلنامه علمی – تخصصی, سال اول, شماره دوم, پاییز و زمستان 1397.
-رجبی, محمد (2019), جایگاه اقلیم کردستان عراق در سیاست های منطقه ای ایالات متحده آمریکا در غرب آسیا, فصلنامه پژوهش های سیاسی جهان اسلام, سال نهم, شماره دوم,تابستان 1398.
-زالی, نادر (2012), آینده نگاری راهبردی و سیاستگذاری منطقه ای با رویکرد سناریونویسی, فصلنامه مطالعات راهبردی, سال چهاردهم, شماره چهارم, زمستان 1390.
-سهرابی, محمد و اشرفی, امراله و کریمی, مرتضی (2016), کالبد شکافی احزاب و گروه های سیاسی عراق و تاثیر آنها بر روابط ایران و عراق, فصلنامه مطالعات روابط بین الملل, سال نهم, شماره 34, تابستان 1395.
-صادقی, سید شمس الدین و احمدیان, قدرت و مؤمن صفایی, علیرضا (2019), تاثیر تحولات سیاسی و ژئۆپلتیک کردستان عراق بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران و نقش تاثیر گذار آمریکا و اسرائیل در آن (بر اساس مکتب کپنهاگ و مجموعه امنیتی منطقه ای), مجله سیاست و روابط بین الملل, دوره 3, شماره 6, پاییز و زمستان 1398,
-علویان, مرتضی و تبار سوته, محمد سلمان (2020), ملاحظات امنیتی ایران در قبال استقلال اقلیم کردستان عراق, دو فصلنامه سیاست و روابط بین الملل, دوره 4, شماره 7, بهار و تابستان 1399.
-علی پور, عباس و حیدری, جهانگیر و حاجیلو, محمد حسین (2017), ایران و عراق نوین از منظر استراتژی ژئوپلتیک (فرصت ها و چالش ها), فصلنامه مطالعات سیاسی جهان اسلام(علمی ـ پژوهشی), سال ششم, شماره 22, تابستان 1396.
-عمادی, سینا و سیمبر, رضا و جانسیز, احمد (2021), انگاره های مؤثر در شکل گیری رفتار سیاست خارجی ایران نسبت به حکومت منطقه اقلیم کردستان عراق (2019 –2003), فصلنامه تحقیقات سیاسی و بین المللی چانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا, شماره 46, بهار 1400.
-عیوضی, محمد رحیم (2016), آینده پژوهی سیاسی, فصلنامه راهبرد, سال بیست و پنجم, شماره 79, تابستان 1395.
-فیضی, کیومرث و عادلفر, باقر علی و پور محمدی املشی, نصرا... و رحیمی, عبدالرفیع (2021), رویکرد دولت موقت به مساله کردستان؛ عوامل تشدید و تداوم بحران, پژوهشنامە علوم سیاسی, سال شانزدهم, شمارە سوم, تابستان ١٤٠٠.
- قاسمی حیدری, مصطفی و اژدری, بهناز و معصومی, مجید (2021), اثرات استقلال خواهی اقلیم کردستان عراق بر انسجام ملی مناطق کردنشین ایران, فصلنامه مطالعات بین المللی, سال 18, شماره 1 (69), تابستان 1400.
-قاسمی حیدری، مصطفی و اژدری, بهناز و معصومی, مجید (2020), استقلال خواهی کردها و راهبرد اسرائیل و آمریکا در تضعیف تمامیت ارضی ایران, فصلنامه مطالعات بین المللی, سال 17, شماره 1 (65), تابستان 1399.
-قربانی شیخ نشین, ارسلان و قدیمی, اکرم (2012), بررسی راهبرد سیاست خارجی آمریکا در کردستان عراق و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران, راهبرد, تحقیقات استراتژیک, بهار 1391.
-کیانی, جواد و امیری, سروش و علیخانی, مهدی (2010), پیامدهای تغییر ژئوپلتیکی اقلیم کردستان عراق در امنیت مرزهای غربی, پژوهش نامه مطالعات مرزی, سال هفتم, شماره 3, پاییز 1389.
-گواهی, عبدالرحیم (2017), آینده نگری در آینده پژوهی: تحلیل علی لایه ای چالش های آینده پژوهی در ایران, فصلنامه آینده پژوهی مدیریت, سال بیست و هشتم, شماره 109, تابستان 1396.
-متقی, ابراهیم و سلطانی, اسماعیل (2013), سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران نسبت به عراق و تاثیر آن بر جایگاه منطقه ای ایران, فصلنامه دانش سیاسی و بین الملل, سال دوم, شماره پنجم, بهار 1392.
-محروق, فاطمه و عباسی خوشکار, امیر (2015), آینده پژوهی, سناریونویسی و بایسته های درک پیچیدگی محیط بین الملل در پژوهش های روابط بین الملل, سومین همایش ملی آینده پژوهی, تهران, بهمن 1393.
-محمدی, حمید رضا و خالدی, حسین و سلیم نژاد, ندیمه (2010), خودگردانی شمال عراق و تاثیرات آن بر حرکت های قوم گرایانه پیرامونی, فصلنامه ژئۆپلتیک سال ششم, شماره اول, بهار 1389.
-مرادی کلارده, سجاد و روحی دهبنه, مجید و سیمبر, رضا (2017), انگاره های هویتی و تبیین سیاست خارجی عربستان در قبال عراق, فصلنامه پژوهش های راهبردی سیاست, سال ششم, شماره 21, تابستان 1396.
-منتظران, جاوید و قربانی, سعید (2017), آینده پژوهی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران در بستر تحولات ژئوپلتیکی, تمامیت ارضی و بحران های داخلی عراق, مجله ی سیاست دفاعی, سال بیست و پنجم, شماره 97, زمستان 1395.
-منتظران, جاوید و قربانی, سعید (2017),سناریوهای پیش روی آینده عراق و تحلیل دورنمای حقوقی, بین المللی و امنیتی جمهوری اسلامی ایران, فصلنامه مطالعات راهبردی سیاست گذاری عمومی, دوره 7, شماره 24, پایی. 1396.
-نصری, قدیر و رضایی, داود (2020), مهم ترین تهدیدات فراروی جمهوری اسلامی ایران در اقلیم کردستان عراق, فصلنامه علمی مطالعات بین رشته ای دانش راهبردی, شماره 37, زمستان 1398.
-یاورزاده, محمد رضا و آذری یکتا, فرزانه (2015), سناریونگاری روشی برای پشتیبانی از برنامه ریزی استراتژیک در شرایط عدم قطعیت, سومین همایش ملی آینده پژوهی بهمن 1393.
دووەم/ کوردی:
کتێب:
-رەسوڵ ئەحمەد, زوبێر (٢٠٢٢), هەرێمی کوردستان و دراوسێکانی چ جۆرە پەیوەندییەک؟, بێ شوێنی بڵاوکردنەوە: رۆکسانا.
-عبدالله هێتوتی, نەوزاد (٢٠٢٣)، پرسی کورد لە ناو سیاسەتی ناجێگیری ئیدارەی ترەمپدا، دهۆک: هاوار.
-عوسمان, ئازاد (2013), ناوچە دابڕێندراو و کێشە لەسەرەکان هەولێر: خانەی ئەربیل بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە.
التنزيلات
منشور
كيفية الاقتباس
إصدار
القسم
الرخصة
الحقوق الفكرية (c) 2024 Jalil Abbas Nader

هذا العمل مرخص بموجب Creative Commons Attribution 4.0 International License.

