لێكهوتهكانی جهنگ بهپێی ڕهخنهی ئیكۆفێمنیزم له ڕۆمانی (نهفرهتی نهوبههاران)ی بهختیار عهلی دا
##semicolon##
https://doi.org/10.21271/zjhs.30.SpB.18##semicolon##
سروشت، جهنگ، ڕهخنهی ژینگهیی، ئیكۆفێمنیزم، نهفرهتی نهوبههاران.پوختە
ئهم توێژینهوهیه لهژێر ناونیشانی (لێكهوتهكانی جهنگ به پێی ڕهخنهی ئیكۆفێمنیزم له ڕۆمانی (نهفرهتی نهوبههاران)ی بهختیار عهلی دا). له دوای قۆناغی نوێخوازی، زێدهتر له ساڵانی حهفتای سهدهی بیستهم، پرۆسهی ڕهخنهی ئهدهبی له جیهاندا گهشهی سهندوو چهندین تیۆر و میتۆد و ئاراستهی ڕهخنهی نوێ لهدایكبوون. ڕهخنهی ژینگهیی له نێویشیان ئیكۆفێمنیزم لهژێر ڕووناكی بیروبۆچونی ڕهخنهگرانی بواری ژینگهناسی و فێمنیستهكان گهشهی كرد. لهو توێژینهوهیه ژینگهناسی و جهنگ و لێكهوتهكانی نهرینی و وێرانكردنی دوای جهنگ لهسهر ژینگه و سروشت و مرۆڤ و بهتایبهت ڕهگهزی مێینه خراوهته ڕوو. لێكدانهوه بۆ چهمك و زاراوه و پێناسهی جهنگ و ژینگه و ڕهخنهی ژینگهیی و ئیكۆفێمنیزم به چهندین ڕا و شێوه و پێناسهی جیاواز دهستنیشانكراوه. ئهوهی بۆ ئێمه جێگهی بایهخه، بزانین ئایا ڕۆماننوسانی كورد چۆن ههستیان به مهترسییهكانی جهنگ كردووه بۆ سهر ژینگه و بهتایبهتی ژینگهی فێمنیستی له دهقهكانیاندا ڕهنیگداوهتهوه. دهكرێت له ڕێگهی ئهم توێژینهوهیه هوشیاری ژینگهیی لهناو تاكهكانی كۆمهڵگا به ئاراستهی مهعریفی و ههستكردن به بهرپرسیارێتی، ڕێگری بكرێت له تێكدان و لهناوبردنی سروشت و ژینگهی زیندهوهران و ڕووهك له ژینگه جیاوازهكان، چونكه مانهوهی مرۆڤ بریتییه له تهندروستیی ژینگه و زهوی وئاو و ههوا. ڕێزگرتن و پاراستنی بهردهوامی ئهو ڕهگهزانه؛ ژینگه جوانتر و پاكتر دهبێت و مهترسییهكانی كهمتر دهبنهوه.
سەرچاوەکان
بە زمانی كوردی:
- حسن، شهوكهت مهلا اسماعیل (2012) فهرههنگی مامۆستا، هاوواتای كوردی-ئینگلیزی. چاپی دووهم، نوسینگهی تهفسیر، ههولێر.
- روحانی، ماجد مردوخ (1388) فرهنگ فارس-كردی. چاپ اول، سندج.
- عهبدوڵڵا، حهیدهر (2013) فهرههنگی نما عهرهبی_كوردی. چاپی یهكهم، ناوهندی ئاوێر بۆ چاپ و بڵاوكردنهوه، ههولێر.
- مایی، طه مظهر (2019) فهرههنگی مایی، كوردی-عهرهبی. چاپخانا حهجی هاشم، چاپا ئێكی، دهزگای سپیریز، ههولێر.
- موكریانی، گیوی (1999) كوردستان. چاپی یهكهم، دهزگای چاپ و بڵاوكردنهوهی ئاراس، ههولێر.
- موكریانی، گیوی (2012) فهرههنگی مهاباد كوردی و ئارهوهییه. چاپی دووهم، ههولێر.
- ناهید، محهمهد (2011) فهرههنگی ناهید كوردی كوردی_فارسی. چاپخانهی حاجی هاشم، بڵاوكردنهوهی ئهكادیمیای كوردی، ههولێر.
- نظام الدين, فاضل (2007) فهرههنگی شیرین عهرهبی_كوردی. دهزگای سهردهم، چاپی چوارهم، سلێمانی.
- ههرشهمیی، شاسوار (2022) فهرههنگی ئیتمیۆلۆژی كوردی. تاران، بهرگی یەکەم، چاپی یهكهم، دانشگاه كردستان.
- ههژار (1388) ههمبانه بۆرینه، كردی-فارسی. چاپ ششم، چاپخانه سروش، تهران.
گۆڤار:
بە زمانی كوردی:
- ابراهیم، ابراهیم محمد، پیروت، بارزان عهلی (2024) ئیكۆفێمنیزم له دهقه شیعرییهكانی "قوبادی جهلیزاده"دا. گۆڤاری زانكۆ بۆ زانسته مرۆڤایهتییهكان، بهرگ 28، ژ5، (15_41).
- ابراهیم، ابراهیم محمد (2024) خوێندنهوهی دهقی شیعری (شار)ی سوارهی ئیلخانیزاده له ڕوانگهی میتۆدی ڕهخنهی ئیكۆلۆژییهوه. گۆڤاری زانكۆ بۆ زانسته مرۆڤایهتییهكان، بهرگی 28، ژ1، (32-55).
- حمد، كارزان قادر، شوانی، دانا لطیف جلال (2022) دهروازهیهكی زانستیانه بۆ چارهسهركردنی پرسه ژینگهییهكان. گۆڤاری قهڵای زانست، بهرگی 7، ژماره 2، ل (399_419).
- سۆهرابی، مهنسوور (2720) ئیكۆفێمینیزم. گۆڤاری تیشك، ژماره 57، ساڵی 22، (92_95).
- شاماران (2724) شهڕ و لێكهوتهكانی دهروونی و توندوتیژییهكانی دژی ژنان و منداڵان. گ، ژنان، ژ 69.
- شوانی، هێمن ئهمین جهلال (2023) ڕۆڵی ڕاگهیاندنی ژینگهیی له پهرهپێدانی هۆشیاری و ڕهفتاری تاك و بهرانبهر به ژینگه. ههولێر، گۆڤاری زانكۆی جیهان، بهرگی 7، ژماره 2، ل (73_82).
- شوجاعی، مهنسووره (2011) پێناسه و مێژوو و سهرهتایێك بۆ ئیكۆفێمینیزم. و: یونس ڕهزایی، گۆڤاری ڕامان، ژ (172)، 5/9/2011.
- كوردستانی، ڕابوون (2070) فێمێنیزمی سروشت بڕوا و سروشتی ژنانه له ئوستوورهوه بۆ ژیانی مۆدێڕن. گۆڤاری تیشك، ساڵی22، (108_121).
- محهمهد، پ.ی. د. فوئاد ڕهشید (2018) شیعری (وهسێتنامهی زهوی) (كهژاڵ ئهحمهد) لهبهر ڕۆشنایی (ڕهخنهی ئیكۆلۆژی)دا. گۆڤاری زانكۆی ڕاپهڕین، ساڵی پێنجهم، ژماره (15)، (431_444).
به زمانی عهرهبی:
- الراوی، جنان شاكر، امال، نرمین، عبیر (2019) الاثار الاجتماعية و الاقتصادية و البيئية الناتجة عن الحروب على العراق اللفترة من (1980-2015). مجلة العلوم البيئية, جامعة عين شمس, المجلد الخامس و الاربعون, الجزء الثانى, ص (367-390).
بە زمانی فارسی:
- احمدی، سیروس (1395) رویكردهای جامعه شناختی در تیبین وقوع خیل. فصلنامه مطالحات تاريخى قبل, سال, شماره دوم, صص19_32.
- افشردی، محمد حسین، توحید قازی پور، داود گلكاریان (1398) تشابهات و تفاوت های اصول جنگ و رهنامه. فصلنامه مطالعات دفاعی استراتژیك، سال هفدهم، ژماره 75، صفحه 5_35.
- پارساپۆر، زههرا (1400) خوانش اكو فمینیستی داستان (ژنان بدون مردان). نشریه علمی جستارهای نوین ادبی، شماره 215، صص (27_44).
- جواری، محمد حسین (1397) نقد معیط زبستی در حوزة ادبیات با رویكرد تطبیقی. فصلنامه علمی-پژوهش های ادبیات تطبیقی، دوره 6، شماره 2، صص (138_143).
- عكار، سید میلاد زار (1401) ادبیات جنگ به مثابه خود جنگ. ضميمه كتاب و داستان، روزنامه جام جم، شماره 164.
نامەی ئهكادیمی:
بە زمانی كوردی:
- ابابكر، خدر رسول (2022) جهنگ و كاریگهرییهكانی لهسهر كۆمهڵگه. توێژینهوهیهكی شیكاری ناوهڕۆكه، بۆ ڕۆمانهكانی "كهوتنی ئاسمانهكان" و "سهردهمی گریانی بهڵقیس"ی جهبار جهمال غهریب، نامهی ماستهر، زانكۆی سهلاحهدین، ئاداب-كۆمهڵناسی.
- شوكری، شهنگ سامی شاه كهرهم (2022) پراكتیزهكرنا بنهمایین ڕهخنا ئهدهبی یا ژینگههی د ڕۆمانێن (ئاترا دووماهی ئادهمێ ل سهر ئهردی) و (مرۆڤێ بهلهچهك)دا. نامهی ماستهر، زانكۆیا دهوك، كولیژا زمانان_پشكا زمانێ كوردی.
- عهبدوڵڵا، سۆران مامند (2022) ڕهخنهی ئیكۆلۆژی له شیعری هاوچهرخی كوردیدا به نموونهی شیعرهكانی (شێركۆ بێكهس و سهباح ڕهنجدهر). نامهی دكتۆرا، زانكۆی سهلاحهدین، ههولێر.
- محمود، مهدی احمد (2022) ڕخنهی ژینگهیی له شیعری هاوچهرخی كوردستان. نامهی ماستهر، زانكۆی ڕاپهرین، بهشی كوردی-كۆلێژی پهروهرده، قهڵادزێ.
بە زمانی فارسی:
- فخر، فاطمه بهروز (1397) بررسی تاثیر تجربه فردی در داستان های جنگ (با تكیه بر 10 رمان جنگ ایران و عراق). پایان نامه كارشناسی ارشد، دانشكده ادبیات و علوم انسانی-گروه زبان و ادبیات فارسی، تهران.
ماڵپهر:
- ڕزگار، محهمهد (2021) جیاوازی نێوان شهڕو جهنگ، ماڵپهری زانیاری (.www.zaniary.com)، ڕۆژی سهردانیكردنم له ماڵپهڕ، 28/5/2025.
##submission.downloads##
بڵاو کرایەوە
چۆنییەتی بەکارهێنانی سەرچاوە
ژمارە
بەش
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by4.footer##

