داستانی (لەیلە و مەجنوون) له شیعری شاعیرانی كلاسیكی كوردیدا، (داستانی جەبار ئاغای كانی) بە نموونە
##semicolon##
https://doi.org/10.21271/zjhs.29.SpC.3##semicolon##
Story, History of Literature, Layla and Majnun, Kaniپوختە
داستان وەك ژانرێکی ئەدەبی. بریتییە لە شیعرێکی درێژو کێشدارو خاوەن مۆسیقای تایبەت، کە مێژووی ڕووداوەکان بەسەرهاتی پاڵەوانان و ئازایەتی گەل و نەتەوەکان بە شێوەیەکی ئەدەبی و جیاواز لە قسەی ئاسایی دەگێڕدێتەوە، داستانی کوردی بەشێکی گرنگ و ڕەسەنی ئەدەبی کوردییە کە ڕەگی قووڵی لە مێژووی کولتووری کوردیدا هەیە. لە کۆنەوە شاعیرانی کورد داستانیان وەک میراتێکی کولتووری بەکارهێناوە بۆ گێڕانەوەی چیرۆکی قارەمانیەتی، عەشق، ململانێی نێوان هۆز و عەشیرەتەکان. لە دیالێکتەكانی (گۆران، لوری، كرمانجی سەروو، كرمانجی خواروو) بەشێكی سەرەكی ئەدەبەكە پێكدێنێت و بە شێوەی مەسنەوی نوسراوەتەوە. داستانەکانی وەک : (مەم وزین)ی خانی و (خەج وسیامەند) و (قەڵای دمدم) لە بەناوبانگترین نموونەکانن.
سەرچاوەکان
یهكهم : بە زمانی کوردی
أ- کتێب :
- بۆرەكەیی، صدیق (2008) مێژووی وێژەی كوردی، بەرگی یەكەم، چاپی دووەم، هەولێر: دەزگای ئاراس.
- پیرەمێرد، (1983) دوانزە سوارەی مەریوان، چاپی سێیەم، سلێمانی: چاپخانەی كاكەی فەللاح.
- حاجی، سەنگەر قادر (2009) بنیاتی گێڕانەوە لە داستانی مەم و زين و ڕۆمانی شاری مۆسیقارە سپییەكان، چاپی یەكەم، دهۆك: چاپخانەی خانی.
- حوسێن، هیمداد و نازم، سەنگەر و سالح، ڕێزان (2018) ژانرە ئەدەبییەکان، چاپی یەكەم، هەولێر: ناوەندی ئاوێر.
- خەزنەدار، مارف (١٩٨٤) لە بابەت مێژووی ئەدەبی کوردییەوە، بەغداد: چاپخانەی (المؤسسة العراقية للدعاية والطباعة).
- خەزنەدار، مارف (2002) مێژووی ئەدەبی کوردی، بەرگی یەكەم، چاپی یەكەم، هەولێر: دەزگای ئاراس.
- خەزنەدار، مارف. (2010) مێژووی ئەدەبی کوردی، بەرگی دووەم، چاپی دووەم، هەولێر: دەزگای ئاراس.
- دۆسكی، تحسین ئیبراهیم (2005) مەم و زین (ئەحمەدێ خانی)، چاپا ئێكێ، هەولێر: چاپخانا وەزارەتا پەروەردێ.
- رەسول، عزەدین مستەفا (1970) لێكۆلینەوەی ئەدەبی فۆلكلۆری كوردی، چاپی یەكەم، بەغداد: دار الجاعظ.
- رەسول، عزەدین مستەفا (2010) لێكۆلینەوەی ئەدەبی فۆلكلۆری كوردی، چاپی سێیەم، هەولێر: چاپخانەی ئاراس.
- سەجادی، عەلائەدین (1389) مێژووی ئەدەبی کوردی، چاپی سێیەم، سنندج: انتشارات كردستان.
- شوان، ئیبراهیم ئەحمەد (2012) ئەدەبی كۆنی كوردی، چاپی یەكەم، هەولێر: چاپخانەی زانكۆی سەلاحەددین.
- صاڵح، دیمەن عەبدوڵڵا (٢٠٢٣) شێوازى گێڕانەوە لە ڕۆمانى (داگیرکردنى تاریکى) بەختیار عەلیدا، چاپى یەکەم، سلێمانی: چاپخانەى پاندا.
- عەبدوڵڵا، ئیدریس (2013) كۆ وانەكانی ڕەوانبێژی، چاپی یەكەم، هەولێر: چاپخانەی منارە.
- كانی (1980) دیوانی كانی، بەغداد: چاپخانەی الحوادث.
- کانی، عبدالجبار أغای ( ٢٥٧٣) لەیلە و مەجنوون، چاپی دووەم، هەولێر: چاپخانەی کوردستان.
- گەردی، ژوان عبدالسلام عەزیز (2022) شێوازناسی ئەدەب، چاپی یەكەم هەولێر: چاپخانەی ئاوێر.
- گەردی، عەزیز (٢٠١٤) كێشناسی كوردی، چاپی یەكەم، هەولێر: چاپخانەی نارین.
- گەردی، عەزیز (١٩٧٢) ڕەوانبێژی لە ئەدەبی كوردیدا، بەرگی یەكەم (البیان)، چاپی یەكەم، بەغدا: چاپخانەی نیشتیمانی.
- گەردی، عەزیز (1975) ڕەوانبێژی لە ئەدەبی كوردیدا، بەرگی دووەم (البیان)، چاپی یەكەم، هەولێر: چاپخانەی شارەوانی.
- مستەفا، ئیدریس عەبدوڵڵا (2011) لایەنە ڕەوانبێژییەكان لە شیعری كلاسیكی كوردیدا، هەولێر: چاپخانەی حاجی هاشم.
- فرج، ملا (1951) لیلی و مجنون، بەغدا: چاپخانەی معارف.
- ئەمین، نەوشیروان مستەفا (2012) بەدەم رێکەوە گوڵچنین، كتێبی یەكەم، بەرگی یەكەم، لبنان: الدار العربية للعلوم ناشرون.
ب- گۆڤار:
- مستەفا، ئیدریس عەبدوڵڵا (2008) داستان لە ئەدەبی كوردیدا، گۆڤاری ئەكادیمی كوردی، ژمارە (7)، هەولێر، لاپەڕە 257-312
- مستەفا، ئیدریس عەبدولڵا (2007) بەیت و تیۆرەكانی هۆنینەوەی بەیت لە ئەدەبیاتی میللی كوردیدا ، ئەكادیمیای گۆواری كۆڕی زانیاری كوردستان ژمارە (5) هەولێر، لاپەڕە 151-190
ب- فەرهەنگەکان:
- خاڵ، شێخ محمد (2005) فەرهەنگی خاڵ، چاپی یەكەم، هەولێر: وەزارەتی پەروەردە.
- موکریانی، گیوی (1999) كوردستان، چاپی دووەم، هەولێر: دەزگای ئاراس.
ب- دەستنووس:
- كانی، دەستنوس، دیوانی كانی، گردو كۆی، موفق كانی دۆغرەمەچی.
پ- وێبسایت:
- ئاغا، عەلی كەمال باپیر (2024) شیرین و خوسرەو، مالپەڕی كوردپیدیا.
دووەم: به زمانی عهرهبی:
- إبراهيم، محمد حمدی (1994) نظرية الدراما الاغريقية. مصر: مطبعة الشريكة المصرية العالمية للنشر - لونجيمان.
سێیەم: بە زمانی فارسی :
- شمیسا، سیروس (1383) انواع ادبی چاپ چهارەم، تهران: نشر میترا.
- مدریسی، فاطمه (1390) فرهنگ توصیفی نقد و نظریهای ادبی، چاپ أول.
- میرصادقی، جمال (1393) شناخت داستان. تهران: مؤسسه انتشارات علمی و فرهنگی.
##submission.downloads##
بڵاو کرایەوە
چۆنییەتی بەکارهێنانی سەرچاوە
ژمارە
بەش
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by4.footer##

