هەڵسەنگاندنی کوالیتی ئاوی ڕووکار و ژێر زەوی حەوزی ڕووباری ئالانا: بەکارهێنانی ڕێبازێکی فیزیایی و کیمیایی و بایۆلۆژی یەکگرتوو
##semicolon##
https://doi.org/10.21271/zjhs.29.5.17##semicolon##
گونجاوی ئاو##common.commaListSeparator## هەڵسەنگاندنی کوالیتی##common.commaListSeparator## بەڕێوەبردنی سەرچاوەکانی ئاو##common.commaListSeparator## نیشاندەری مایکرۆبایۆلۆجی##common.commaListSeparator## پیسبوون.پوختە
هەڵسەنگاندنی هایدرۆکیمیایی و بایۆلۆژی حەوزی ڕووباری ئالانا زۆر گرنگە بۆ گەرەنتیکردنی سەلامەتی ئاوی سەرزەوی و ژێر زەوی بۆ خواردنەوە و پیشەسازی و گونجاوی کشتوکاڵ. ئەم توێژینەوەیە لە ڕێگەی سەرچاوە جیاوازەکانەوە، وەک ئاوی سەرزەوی و ژێر زەوی، پارامێتەرەکانی کوالیتی ئاو لە حەوزەکەدا هەڵدەسەنگێنێت، لە ڕێگەی هەڵسەنگاندنی تایبەتمەندییە بایۆلۆژی و کیمیایی و فیزیاییەکانی ئاوەکە لە هەمان کاتدا ڕەچاوکردنی هۆکارە جیاوازەکان کە کاریگەرییان لەسەرە. بەگشتی 15 نمونەی ئاوی سەرزەوی و 3 نمونەی ئاوی ژێر زەوی لە ڕووباری ئالانا کۆکرایەوە کە درێژدەبێتەوە بۆ یەکگرتنی ڕووبارەکانی بێخاڵ، باڵەکیان و خەلیفان بۆ وەرزی وشکەساڵی (ئۆکتۆبەری 2024). کۆی گشتی کۆلیفۆرمەکان، بەکتریا بەرگەگرەکانی گەرمی، و ئی.کۆلای بە پارامێتەرەکانی مایکرۆبایۆلۆجی هەڵسەنگێندرا. ئەنجامی ئەم توێژینەوەیە دەریدەخات کە هەموو نموونەکانی ئاوی سەرزەوی و ژێر زەوی لەگەڵ ئەو سنوورە قبوڵکراوانەی کە بە بەراوردکردن لەگەڵ ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی و IQS دانراون، بە پشتبەستن بە پێوەرە کیمیایی و فیزیاییەکان یەکدەگرنەوە. هەڵسەنگاندنی کوالیتی بۆ ئاوی خواردنەوە دەریخست کە هەموو نموونەکانی ئاوی سەرزەوی لە کوالیتی باشەوە بۆ کوالیتی نایاب، لەگەڵ کوالیتییەکی نایابی هەموو نموونەکانی ئاوی ژێر زەوی. سەرەڕای ئەوەش، گونجاوی ئاو بەپێی TDS و T.H. پێشنیاری کرد کە نمونەی ئاو ئاوی شیرینی سەختە. ئاوی سەرزەوی و ئاوی ژێر زەوی بەپێی دیاگرامەکانی پایپەر و چادها بە Ca-bicarbonate پۆلێن دەکرێن. نیشاندەری مایکرۆبایۆلۆجی دەریانخست کە هەموو ئەو نمونانەی ئاوی سەرزەوی و ژێر زەوی کە لە وەرزی وشکەساڵیدا کۆکراونەتەوە پابەند نەبوون بە ڕێنماییەکانی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی، هەربۆیە پیسبوونیان سەلمێنراوە. لە ئەنجامدا ئاوی ئەم حەوزە بۆ خواردنی ڕاستەوخۆ نییە و پێویستی بە چارەسەرکردن هەیە پێش بەکارهێنان. تێکەڵکردنی بەهای کیمیایی، بایۆلۆژی و فیزیایی تێڕوانینێکی بەنرخ دەدات بۆ باشترین شێوازەکانی بەڕێوەبردنی کوالیتی ئاو بۆ بەڕێوەبردنی حەوزی ڕووباری ئالانا.
سەرچاوەکان
- (APHA), A. P. H. A. 2017. Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater, Washington, D.C., American Public Health Association.
- (WHO), W. H. O. 2017. Guidelines for drinking-water quality: fourth edition incorporating the first addendum, Geneva.
- Abbas, A. & Hassan, F. (2018). Water quality assessment of Euphrates river in Qadisiyah province (Diwaniyah river), Iraq.The Iraqi Journal of Agricultural Science, 49(2), pp.251–261. doi:10.36103/ijas.v49i2.229.
- Adesakin, T. A., Oyewale, A. T., Bayero, U., Mohammed, A. N., Aduwo, I. A., Ahmed, P. Z., Abubakar, N. D. & Barje, I. B. (2020). Assessment of bacteriological quality and physico-chemical parameters of domestic water sources in Samaru community, Zaria, Northwest Nigeria.Heliyon,6(8), e04773. doi:https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2020.e04773.
- Al-Timimi, Y. & Baktash, F. (2024). Monitoring the shift of rainfed line of 250 mm over Iraq.Iraqi Journal of Agricultural Sciences,55(3), pp.931–940. doi: https://doi.org/10.36103/h10cqh53
- Alhadithi, M. (2018). Evaluation of groundwater quality using water quality index (WQI) and GIS techniques. Iraqi Journal of Agricultural Sciences, 49(2), pp.270–281.doi:10.36103/ijas.v49i2.236.
- Batarseh, M., Imreizeeq, E., Tilev, S., Al Alaween, M., Suleiman, W., Al Remeithi, A. M., Al Tamimi, M. K. & Al Alawneh, M. (2021). Assessment of groundwater quality for irrigation in the arid regions using irrigation water quality index (IWQI) and GIS-Zoning maps: Case study from Abu Dhabi Emirate, UAE.Groundwater for Sustainable Development,14, 100611 doi:10.1016/j.gsd.2021.100611.
- Chapman, D. a. K., V. 1996. Selection of water quality variables Water quality assessments: a guide to the use of biota, sediments and water in environment monitoring. 2nd ed. London: E & FN Spon.
- Dara, R., Hamed, M., Kareem, S. & Mining (2024). Assessment of Groundwater in Erbil Central Basin, N Iraq.Iraqi Bulletin of Geology,20,53-73. doi:https://doi.org/10.59150/ibgm1902a01.
- Dilekoğlu, M. F., Abdulhaq, H. A. & Hussein, M. H. (2024). Assessment of water quality in the Great Zab River (Erbil city, Iraq) exposed to wastewater from different industries using the WQI and GIS-based Python script approaches. Water Quality Research Journal,59,308-326. doi:https://doi.org/10.2166/wqrj.2024.032.
- Doneen, L. D. 1964. Notes on water quality in agriculture, Department of Water Science and Engineering, University of California, Davis. Edition, F. (2011). Guidelines for drinking-water quality.WHO chronicle,38,104-8. https://www.who.int/publications/i/item/9789241548151
- Elahcene, O., Abd El-Azim, H. & Aidoud, A. (2019). Physico-chemical and bacteriological analysis of water quality in different types of water from the Ain Zada Dam of Bordj Bou Arreridj (Algeria).Egyptian Journal of Aquatic Biology Fisheries,23,423-439. doi:10.21608/ejabf.2019.49062.
- Gibbs, R. J. (1970). Mechanisms controlling world water chemistry.Science,170,1088-1090. doi:https://doi.org/10.1126/science.170.3962.1088.
- Guenouche, F. Z., Mesbahi-Salhi, A., Zegait, R., Chouia, S., Kimour, M. T. & Bouslama, Z. (2024). Assessing water quality in North-East Algeria: a comprehensive study using water quality index (WQI) and PCA. Water Practice Technology,19(4), pp.1232–1248. https://doi.org/10.2166/wpt.2024.073
- Gupta, S. K. & Gupta, I. 1987. Management of saline soils and waters.
- Hameed, M. M., Badr, S. S. & Muhammad, S. E. (2025). The Water Scarcity and Its Impact on Environmental Displacement in Dhi-Qar Governorate.Zanco Journal of Human Sciences,29(3),pp.560–576. https://doi.org/10.1126/science.170.3962.1088.
- IQS, I. S. (2009). Iraqi standard of drinking water No. 417.Second modification.
- Jassim, S. Z. & Goff, J. C. 2006. Geology of Iraq, DOLIN, sro, distributed by Geological Society of London.
- Jirjees, S. J. 2015. Hydrology, morphometry and hydrochemistry study of Gibbel Stream in Dinarta / Akre area, Iraqi-Kurdistan Region. Erbil: Salahaddin University-Erbil.
- Kelley, W. (1963). Use of saline irrigation water.Soil science,95,385-391.https://doi.org/10.1097/00010694-196306000-00003.
- Krishna Kumar, S., Logeshkumaran, A., Magesh, N., Godson, P. S. & Chandrasekar, N. (2015). Hydro-geochemistry and application of water quality index (WQI) for groundwater quality assessment, Anna Nagar, part of Chennai City, Tamil Nadu, India.Applied Water Science,5,335-343. https://doi.org/10.1007/s13201-014-0223-5.
- Mandal, P., Upadhyay, R. & Hasan, A. (2010). Seasonal and spatial variation of Yamuna River water quality in Delhi, India.Environmental monitoring assessment,170,661-670. https://doi.org/10.1007/s10661-009-1230-1.
- Nduka, J. K., Orisakwe, O. E. & Ezenweke, L. O. (2008). Some physicochemical parameters of potable water supply in Warri, Niger Delta area of Nigeria.Scientific Research Essay,3,547-551. https://academicjournals.org/journal/SRE/article-full-text-pdf/776DC1F16279
- Ochir, A. & Davaa, G. (2011). Application of index analysis to evaluate the water quality of the Tuul River in Mongolia.Journal of Water Resource Protection,2011, https://doi.org/10.4236/jwarp.2011.31007.
- Olajire, A. & Imeokparia, F. (2001). Water quality assessment of Osun River: studies on inorganic nutrients. Environmental monitoring assessment,69,17-28. doi:https://doi.org/10.1023/A:1010730701805.
- Omar, A. & Othman, A. (2018). Morpho-structural study of the Korek Anticline, Zagros fold-thrust belt, Kurdistan of Iraq.Geotectonics,52(5), pp.382–400. https://doi.org/10.1134/S0016852118030069
- Páll, E., Niculae, M., Kiss, T., Şandru, C. D. & Spînu, M. (2013). Human impact on the microbiological water quality of the rivers.Journal of medical microbiology,62,1635-1640. https://doi.org/10.1099/jmm.0.056022-0.
- Piper, A. M. (1944). A graphic procedure in the geochemical interpretation of water‐analyses.Eos, Transactions American Geophysical Union,25,914-928. https://doi.org/10.1029/TR025i006p00914.
- Qader, S. H. & Rasul, A. K. (2023). Hydrochemical Characteristics and Quality Assessment of Surface Water in Sidakan-Balakyan River, Kurdistan Region, NE Iraq.The Iraqi Geological Journal, https://doi.org/10.46717/igj.56.1A.6ms-2023-1-18.
- Raghunath, H. M. 1987. Ground water: hydrogeology, ground water survey and pumping tests, rural water supply and irrigation systems, New Age International.
- Richards, L. A. 1954. Diagnosis and improvement of saline and alkali soils, US Government Printing Office.
- Sh, A. J., Dara, R., Chnaray, M., Ahmed, A. & Khoshnaw, H. (2024). HYDROCHEMICAL STUDY OF BALAK RIVER, ERBIL-IRAQ.Iraqi Journal of Agricultural Sciences,55,1743-1755.
- Sh, A. J. D., R. N.; Chnaray, M. A.; Ahmed, A. R.; Khoshnaw, H. S. (2024). Hydrochemical Study of Balak River, Erbil‑Iraq.Iraqi Journal of Agricultural Sciences,55,1743–1755. doi:10.36103/mrsdd983.
- Sharef, A. J., Dara, R. N. & Ahmed, A. R. (2021). Alana river basin management.Iraqi Journal of Agricultural Sciences,52,1304-1317.https://doi.org/10.36103/ijas.v52i6.1470.
- Sissakian, V. K. (2013). Geomorphology and morphometry of the Greater Zab River Basin, north of Iraq.Iraqi Bulletin of Geology Mining, 9, pp.21–49. Available at: https://ibgm-iq.org/
- Tchobanoglous, G. & Schroeder, E. (1987). Water Quality. Addison and Wesley.Reading, MA.
- Todd, D. K. & Mays, L. W. 2004. Groundwater hydrology, John Wiley & Sons.
- Toma, J. J. (2012). Water quality index for assessment of water quality of Duhok Lake, Kurdistan region of Iraq.Journal of Advanced Laboratory Research in Biology,3,119-124.
- Wilcock, R., Stevenson, C. & Roberts, C. (1981). An interlaboratory study of dissolved oxygen in water.Water Research,15,321-325.https://doi.org/10.1016/0043-1354(81)90102-3.
- Wilcox, L. 1955. Classification and use of irrigation waters, US Department of Agriculture.
- Xiao, Y., Liu, K., Hao, Q., Li, J., Zhang, Y., Cui, W. and Pei, Q. (2021). Hydrogeochemical features and genesis of confined groundwater and health perspectives for sustainable development in Urban Hengshui, North China Plain. Journal of Chemistry,2021,5578192. https://doi.org/10.1155/2021/5578192.
##submission.downloads##
بڵاو کرایەوە
چۆنییەتی بەکارهێنانی سەرچاوە
ژمارە
بەش
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by4.footer##
