ڕۆڵی بەشی كوردی لەپەیمانگای ڕۆژهەڵاتناسی ئەكادیمیای زانستی لەسانت پترسبۆرگ لەبواری توێژینەوە لەمێژووی كورد 1959-1985
##semicolon##
https://doi.org/10.21271/zjhs.29.5.6##semicolon##
Kurdology, Treasurer, Orbili, Rodenko. Vaselephaپوختە
ڕۆژهەڵاتناس وكوردناسانی ڕوسیا دواتریش سۆفیەتی لەپێشەنگی وڵاتانی ئەوڕوپی دێن لەبواری توێژینەوە كردن لە بوارەجیاوازەكانی مێژوو ،ئەدەب، زمان كەلتوری كوردی، دەستپێكی بایەخدانی دەسەڵاتدارانی ڕوسی بەم بوارە بەشێویەكی بەرچاو دەگەڕێتەوە بۆ بیستەكانی سەدەی نۆزدەهەم، لەم ڕوەوە كۆنسوڵی ڕوسی لە ئەرزەڕۆم ئەلیكسەندەر ئۆگست ژابا(1801-1894) بە یارمەتی مەلا مەحموودی بایەزیدی ڕۆڵی گەورەیان گێڕاوە لەكۆكردنەوەی دەستنووسی دەگمەن دەربارەی زمان و ئهدهبی كوردی، دوای ئەویش هەوڵەكانی ڕۆژههڵاتناسان ، ف. دیتیل، ، پێوتر لێرخ، خاچاتۆر ئابۆفیان، چهندانی تر، پاشان هەریەك لە كوردناسان فلادیمێر مینۆرسكی، باسیل نیكتین، یوسف ئەبگارۆفیچ ئۆربیلی" ...هتد، كاری گەورەیان لەبواری لێكۆڵینەوەی كوردناسی كردووە، ساڵی1959 هەوڵەكان لەم بوارە لەگەڵ كردنەوەی بەشی كوردناسی لەپەیمانگای ڕۆژهەڵاتناسی ئەكادیمیای زانستی لە سانت پترسبۆرگ تەكانێكی گەورەی بەخۆییەوە بینی،كاتێك بایەخدان بەبواری كوردناسی بە شێوە زانستیەكەی لەچوارچێوەی دامەزراوەێكی زانستی فەرمی زیاتر ڕێكدەخرێ. ئەم توێژینەوەیە هەوڵێكە بە ئاڕاستەی بەدیار خستنی ڕۆڵ وكاریگەری ئەم دامەزراوە زانستیە لەماوەی ساڵانی 1959-1985 كە بەیارمەتی چەند كەسایەتێكی كوردناس ودۆستی كورد بووە ناوەندێكی گرنگی زانستی، بۆ لێكۆڵینەوە كردن لە بوارەكانی مێژوو، ئەدەب، زمان وژیانی كۆمەڵایەتی وكەلتوری كورد
سەرچاوەکان
یەكەم: ئەرشیفی كەسی
-ئەرشیفی د. مارف خەزنەدار
. - ئەرشیفی د. جەمشید حەیدەری.
دووەم: كتێب
أ-بە زمانی كوردی
- ئەدەبناسيى زارەكى و فۆلكلۆريى كوردى، توێژینەوەكانى ديدارى ئەدەبناسيى زارەكى و فۆلكلۆريى كوردى،(2025)، ئامادەكردنى، شاخەوان سديق، چ1، چاپخانەی پاندا، بێ شوێنی چاپ
- بدلیسی، میر شەرەف خانی(2006)، شەرەفنامە مێژووی ماڵەمیرانی كوردستان، و. مامۆستا هەژار، چ3،هەولێر.
-پیرباڵ، فەرهاد (2006)، كورد لە دیدی ڕۆژهەڵاتناسەكانەوە، چ1، چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە.
- جەلیل، جەلیلی،(1987)، كوردەكانی ئیمپڕاتۆریەتی عوسمانی، و. كاوس قەفتان، بەغدا.
- جەلیل، جەلیلی،(1987)، ڕاپەڕینی كوردەكان ساڵی 1880، و. كاوس قەفتان، چاپخانەی دار الزمان ،بەغدا.
- حاجی مارف، ئەوڕەحمانی ،(2005)، بەرهەمەكانم لە بارەی كوردناسییەوە، نووسین و وەرگێڕان، كتێب و لێكۆڵینەوە،سلێمانی.
- حەمە کەریم، حەسەن مەحمود(٢٠٠٦)، فەتواکەی مەلای خەتێ ئەفسانەی مێژوونوسیک، چ١، چاپخانەی چوارچرا، هەولێر.
- حەیدەری، جەمشید،(2023)، پرۆفیسۆر قەناتی كوردۆ (كوردۆييڤ) چ1، هەولێر.
- حەیدەری، جەمشید،(2023)، مەكیسم گۆركی مرد یان كوژرا؟ وچەند وتارێكی دیكە، چ1، هەولێر.
- حەیدەری، جەمشید،(2023)، دوو ڕوویی لە سیاسەتدا، چ1، هەولێر.
- حەیدەری، مومتاز،(2009)، مەلای گەورە، پێشەكی، عیزەدین مستەفا رەسوڵ، پێداچوونەوەی، كەریم شارەزا، چ2،هەولێر.
- خەزنەدار، مارف،(2001)، مێژووی ئەدەبی كوردی، ب1، چ1،چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە، هەولێر.
- خەزنەدار، مارف،(2006)، دیجلەی هزرم، ب1،چ2،چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە، هەولێر.
- ڕەسووڵ، شوكریە،(2009)، ڕۆڵی مارگرێت ڕوودێنكۆ لە بوژاندنەوەی كەلەپووری كورددا، چ1، چاپخانەی زانكۆی سەلاحەدین، هەولێر.
- رۆژنامەوانیی كوردی گۆڤاری هیوا 1957-1963، (2010)لێكۆڵینەوەو ئامادەكردن، د. هیمدادی حوسێن، ب5، ،چ1، چاپخانەی ئاراس، هەولێر
- سەپان، مەغدید ،(2019)، كوردستانی نوێ بە زمانی ڕوسی ژمارە (1-19) چاپخانەی پێرەمێرد، بێ شوێنی چاپ.
- سدیق وڕەفیق ساڵح،(2010)، گۆڤاری ڕۆژی نوێ، ساڵی یەكەم (ژ، 1-6نیسان- ئەیلولی1960، چاپخانەی شڤان،سلێمانی.
- سدیق وڕەفیق ساڵح،(2011)، گۆڤاری ڕۆژی نوێ، ساڵی یەكەم(ژ، 7-12 تشرینی یەكەم 1960-مارتی 1961)، چاپخانەی شڤان ،سلێمانی.
- شێروانی، مامخان،(1994)، بارزان و رەچەڵەكی بارزانیان، لێكۆڵینەوەیەكی مەیدانی ومێژووی یە لە سەر بارزان تا بەهاری 1974، لندن.
- عەبدوڵڵا، نەجاتی،(2022) گەڕان بەدوای مرواری ناودارانی كورد وكوردناسی، كتێبی دووەم، ب1، چاپخانەی زانكۆی سەلاحەدین، هەولێر.
- عەبدولواحید، ئازاد،( 2018) د. مارف خەزنەدار لە گۆڤاری ڕامان دا، سەرجەمی نووسینەكانی د. مارف خەزنەدارە كە لە گۆڤاری ڕامان دا بڵاوكراونەتەوە، ب1، چاپخانەی زانكۆی سەلاحەدین، هەولێر.
- عەبدوالواحید، ئازاد،(2019) پ. د.عیزەددین مستەفا ڕەسووڵ ئەزموونی بە بڕشتی قەڵەمێكی سەربزێو، خانەی چاپ وبڵاوكردنەوەی موكریانی، هەولێر.
- عەلیاوەیی،عەبدوڵڵا،(2004)، كوردستان لەسەردەمی دەوڵەتی عوسمانی دا، لەناوەڕاستی سەدەی نۆزدەمەوە تا جەنگی یەكەمی جیهانی(لیكۆڵینەوەیەكە لەبواری مێژووی سیاسی دا)،سلێمانی.
- ڤاسیلێڤا، ی. ئی،(2008) شەرەفخانی بەدلیسی، سەردەم ،ژیان، نەمری، و، ئارام عەلی، چ1، چاپخانەی تیشك، سلێمانی.
- ڤاسیلێڤا، ی. ئی،(2021) لێكۆڵینەوە لە شەرەفننامە و شەرەفخانی بدلیسی لە دوو پێشەكیدا بۆ دوو بەرگی شەرەفننامەی ڕووسی، پێشەكی ،د. جەبار قادر ، و، مەنسوور سدقی، چاپخانەی زانكۆی سەلاحەدین، هەولێر.
- ڤاسیلێڤا، ی. ئی،(2023)، كتێبە ونبووەكەی مێژووی كوردستان، پێشەكی و نفیسار، د. جەبار قادر، و، مەنسور سدقی چاپخانەی زانكۆی سەلاحەدین، هەولێر.
- قاضى، حافظ ،(2005) چ2، رۆناهی كوڤارەكا كوردی بوو دناڤبەرا 1960-1962 ێ دا ل بەغدا دەركەتییە، چ2. چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە، هەولێر.
- محەمەد وئەوانیتر،(1974)، بەركوتیكی خەرمانی كوردناسی لە ئوروپا، چاپخانەی كۆری زانیاری كورد، 1974.
- مێژوو و كوردناسی،(2014)، ب1، وەرگێڕانی لە فەڕەنسیەوە د. نەجاتی عەبدوڵڵا، چاپخانەی حاجی هاشم، هەولێر.
-مەزهەر،كەمال،(2001)،چەند لاپەڕەیەك لە مێژووی گەلی كورد، ب2، ئامادەكردن، عەبدوڵڵا،چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە ، هەولێر.
- مەزهەر، كەمال،(2008) مێژوو كورتە باسێكی زانستی مێژوو و كورد ومێژوو، چ2، چاپخانەی هێڤی ، هەولێر.
- موسائيليان،ژ. س،(2011)، بيبليۆگرافياى كوردناسى ،كورد وكوردستان لە سەرچاوە رووسييەكاندا، و. ئەفرەسياو هەورامى، چ1، چاپخانەی حاجی هاشم، هەولێر.
- هەژار،(1997) چێشتی مجێور، خانی شەڕەفكەندی ئامادەی كردوەو سەرپەرشتی كردوە، چ1، پاریس.
- هوشیار،جەودەت (2015)گەنجینەكانی كەلەپووری كوردی لە خەزێنە كانی پترسبۆرگدا، و: شوكرییە رەسووڵ، چ1، چاپخانەی ڕۆژهەڵات، هەولێر.
ب - بەزمانى عەرەبى
- البحرکي، ملا طاهر،(2018) ، محمد پاشا الرواندزي والفتوی المنسوبة الی العلامة الخطي، مطبعة ژیان، ط ٢، دهوک.
- الجبوري، نصير محمود شكر،(2012)، السياسة الخارجية للجمهورية العراقية 1958-1963 دراسة في ضوء مقررات مجلس الوزراء، دار الضفاف للطباعة والنشر والتوزيع، بغداد.
- حصاف، اسماعيل محمد ،(2009)، كوردستان والمسالة الكوردية، ط1، مؤسسة موكريانى للبحوث والنشر.
- خزنه دار، معروف،(1993)، موجز تاريخ الادب الكردي المعاصر، ت، د.عبدالمجيد شيخو، الناشر،هوشنك كرداغي، حلب.
- الدوسكي، هوزان سليمان،(2005)، جمهورية كوردستان،22 كانون الثاني 1946-17 كانون الاول 1946(دراسة تاريخية- سياسية)،ط1، مطبعة وزارة التربية، اربيل.
- الدسوقي، محمد كمال،(1976)، الدولة العثمانية والمسألة الشرقية، دار الثقافة للطباعة والنشر، القاهرة.
- رودينكو.م. ب،(2019)، وصف المخطوطات الكردية في مجموعات لينينغراد، ترجمة،د. عبدي حاجى، مطبة جامعة صلاح الدين، اربيل.
- الزبيدي، ليث عبدالحسن،(1981)، ثورة 14 تموز1958 في العراق، ط2، منشورات مكتبة اليقظة العربية، بغداد.
- عبدالرحيم، طارق،محمد،(2001)، المستشرق فلاديمير ف. مينورسكي وكتاباته عن الكرد في العصر الاسلامي حتى نشوء الخلافة العثمانية، ط1، مطبعة وزارة التربية، اربيل.
- قفطان، كاوس،(2002)، الانتفاضات البارزانية صفحات من الحركة القومية التحررية الكردية في النصف الاول من القرن العشرين، من منشورات مطبعة سركوتن. دون مكان الطبع.
- قفطان، كاوس،(2004)،الحركة القومية التحررية الكردية في كردستان العراق 1958-1964،ط1، سليمانية.
- كريم، ازاد عبدالواحد،(2023)، تاريخ الادب الكوردي، دراسات في تاريخ الكورد وادابها مطبعة جامعة صلاح الدين، اربيل.
- لهارد أنكة ،(2008)، تاريخ الاصلاحات والتنظيمات في الدولة العثمانية، ت. محمود علي عامر.ط1، دار الزمان للطباعة والنشر، دمشق.
- مجموعة من المستشرقين السوفيات ،(1980)، تاريخ الاستشراق والدراسات العربية والكردية في المتحف الاسيوى ومعهد الدراسات الشرقية في لينينغراد 1818-1968، ترجمة وعلق عليه وقدم له ،د. معروف خزنه دار، مطبعة المعارف، بغداد.
- مراد، خليل علي،(2018)، العراق في العهد العثماني الثاني دراسة في الإدارة العثمانية والحياة الإقتصادية1638-1750م،ط1، بيروت.
- مكاريوس، شاهين،(2003)، تاريخ إيران، دار الافاق العربية، القاهرة.
- هروتي، سعدي عثمان،(2008) ، كوردستان والامبراطورية العثمانية دراسة في تطور سياسة الهيمنة العثمانية في كوردستان1514- 1851، ط1، مطبعة خانى، دهوك.
ت- بە زمانى ڕووسى
- Маруф Хазнадар. Очерк истории современой курдсой литературы. М., 1967
-Курдоев К.К. Курдоведение // Азиатский музей — Ленинградское отделение Института востоковедения АН СССР. М.: Наука, ГРВЛ, 1972.
- Юзбашян.К.Н. Академик Иосиф Абгарович Орбели. М.,1964
- Паллас П.С. Сравнительные словари всех языков и наречия. СПБ. Часть первая. 1787.
-Паллас П.С. Сравнительные словари всех языков и наречия. СПБ. Часть Вторая. 1789.
سێیەم: يادداشت وبيرەوەرى
- حەیدەری، جەمشید ،(2020)، لاپەڕەی بیرەوەرییەكانم 1949-1991، ب1، چ1، چاپخانەی ماد، هەولێر.
- حيسامى، كەريم(2018) ، لە بيرە وەرييەكانم، ب3، بێ شوێنى چاپ.
- خەزنەدار، مارف( 2010) ،ڕۆژگاری من ژیانی روسیا ب3، (A)1960-1968، چ1، چاپخانەی حاجی هاشم ، هەولێر.
-خەزنەدار، مارف،( 2010)، ڕۆژگاری من ژیانی روسیا، ب4 (B)1960-1968، ، چ1، چاپخانەی حاجی هاشم ، هەولێر.
-عەبدولڵا، غەفور ،(2013)، سەربردەی جوگرافیازانێكی كوردستانی، ب1، چ1، چاپخانەی ڕۆژهەڵات، هەولێر.
-قەفتان، كاوس،( 2009)، بیرەوەری چەند روداوێك لە ژیانما 1933-2008، چ1، سلێمانی.
چوارەم: نامەو تێزی زانكۆیی
أ-ماستەر
- عەبدوڵڵا، هەمزە ئەحمەد،(2022)، هەژار موكریانی: ڕۆڵی سیاسی و ڕۆشەنبیری 1921-1991، نامەی ماستەر، فاكەڵتی ئاداب، زانكۆی سۆران.
ب-تێزی دكتۆرا
بە زمانی كوردی
- حەمەد، پەیوەند محەمەد،(2024)، ڕەنگدانەوەی ماتریالیزمی مێژوویی لەسەر مێژوونووسی كوردی، توێژینەوەكی شیكاریی چەندێتییە، تێزی دكتۆرا، فاكەڵتی ئاداب- زانكۆی سۆران.
- محەمەد ئەمین، سیپەل سالم،(2024)، كوردوكوردستان د رۆژنامەڤانییا دا ل چەرخێ نوزدێ زایینی (ڤەكۆلینەكا دیرۆكی یە)، تێزا دكتۆرایێ كۆلیژا زانستێن مرۆڤایەتی، زانكۆیا دهۆك.
بە زمانی ڕووسی
-Маруф Хазнадар. К истории курдсой литературы (конец XIX - первая половина XX
вв.). Канд. дисс. Л., 1963
-Аль-Хайдари Джамшид Хайдар Ассим. История развития современой курдской худжественной прозы в Иракн (1925-1960 годы). Канд. дисс. Л., 1979
پێنجەم: چاوپێكەوتن و پەیوەندی تەلەفۆنی.
أ-چاوپێكەوتن
- چاوپێكەوتن لەگەڵ د. ئارام عەلی مستەفا، 29 ئەیلول 2024، هەولێر.
- چاوپێكەوتن لەگەڵ د. ئیسماعیل محەمەد حەساف، 22 تەمووز 2024،هەولێر.
-چاوپێكەوتن لەگەڵ د. بنیاد مارف خەزنەدار، 10 ئاب 2024، هەولێر.
-چاوپێكەوتن لەگەڵ د.جەمشید حەیدەر حەیدەری 26 ئاب2024، هەولێر.
-چاوپێكەوتن لەگەڵ د. شوكریە ڕەسوڵ ئیبراهیم،26 ئاب2024 هەولێر.
-چاوپێكەوتنى تۆمار كراو لەگەڵ د. مارف خەزنەدار، 24 شوبات 2006، هەولێر.
- چاوپێكەوتن لەگەڵ مومتاز حەیدەری، 27 ئاب 2024، هەولێر
ب-پەیوەندی تەلەفۆنی
- پەیوەندی تەلەفۆنی لەگەڵ د. ئەنور قادر محەمەد، 25 ئاب 2024، سوید.
- پەیوەندی تەلەفۆنی لەگەڵ د. جەبار قادر، 13 تەمووز 2024، هۆڵەندا.
- پەیوەندی تەلەفۆنی لەگەڵ غازی ئیبراهیم یەعقوب،7 تەمووز 2024 ، فیلەنندە.
شەشەم: گۆڤار
أ-بەزمانی كوردی
- سدیق، زرار(2022) مەلا مەحمودی بایەزیدی و هەردوو دەستخەتی( تەصریف)ی عەلیی تەرەماخی و (در المجالس) ی مەلا موسای هەكاری، گۆڤاری ئەكادیمیای كوردی، ژ، (51).
-رەحمان،حسن،قارەمان حەیدەر،(2024)، ئارەزو یوسف، ڕەنگدانەوەی دۆزی كوردی لە ڕۆژنامەی مەعاریفی ئیسرائیلی، گۆڤاری زانكۆ بۆ زانستە مرۆڤایەتییەكان- زانكۆی سەلاحەدین،ژ(3).
-یوسوپۆفا، زارێ ،(2012)، مێژووی كوردناسی لەئینستیتوتی دەستنووسەكانی ڕۆژهەڵات (كوردۆڵۆجیا لە ساڵانی (1959-2005)، و، ،پ، جەبار قادر.، گۆڤاری ئەكادیمیای كوردی، ژ، (23).
ب- بەزمانى عەرەبى
- بیجان، امانج ناظم(2024)، يفغينيا الينيجنا فاسيليفا،1935-2023 ودورها في تدوين تاريخ الكرد وكردستان، گۆڤاری مێژووناسى،ژ، (6)..
- حصاف، اسماعيل محمد(2010) عرض بيبلوغرافي موجز للمسيرة العلمية لنخبة من الباحثين في الكوردولوجيا السوفياتية خلال سنوات (1959-1990) گۆڤاری ئەكادیمیای كوردی، ژ، (16).
- الحيدري، جمشيد(1984)، تاريخ تطور النثر الكردي في العراق، مجلة دراسات كردية، باريس، ع(1).
- معروف، عبدالرحمن(1985) موجز تاريخ وضع القواميس الكردية ، گۆڤاری كۆڕى زانيارى عێراق ، دەستەی كورد، ع(13).
- توێژینەوە بە زمانی ڕووسی
-А.Н. Бижан. Изучение курдов в российкой импеерии в XIX веке// Общетва ивласть в кнтексе стории, Политологии, Социологии. Материалы Пятнадцатой региональ-ной научной конференции (г. Воронеж, 9 февраля 2021 г.) / под общ. ред. В.Н. Глазьева. – Воронеж: Издательский дом ВГУ, 2021
-Бижан Аманж Надим Бижан. Труды Е.И Васильевой по Курдоведению// Студенческая наука как ресурс инновационного потенциала развития. VIII международная студенческая научная конференция (Воронеж, 29 мая 2019 г.). Материалы и доклады. Часть I. Воронеж. ИМО ВГУ. 2019.
-Аманж Надим Бижан БИЖАН. Курдоведение в России в начале XX веке// Вестник Тамбовского университета. Серия: Гуманитарные науки. – Тамбов, 2021. – Т. 26, № 1 90.
##submission.downloads##
بڵاو کرایەوە
چۆنییەتی بەکارهێنانی سەرچاوە
ژمارە
بەش
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by4.footer##

