Artistic and Cultural Movement in Koysinjak (1970-1974)
DOI:
https://doi.org/10.21271/zjhs.29.Con3.2Keywords:
Koysinjak, Art and culture, Musical Bands, Theatre, Literary Society.Abstract
The agreement of March 11, 1970, between the leadership of the September Revolution and the Iraqi government, for a period of four years, had a positive impact in terms of cultural, artistic and literary movements on the city of Koysinjak, where the city witnessed during this period, remarkable progress, while these events before that time and since the beginning of the September revolution, were suspended.
Four years of peace and stability in Kurdistan led to the progress of the cultural and artistic movement in the city of Koysinjak, and various events were held in various fields, such as literary and cultural, enlightenment and educational movements, theaters and all type of arts. The presentation of these events led to the establishment of the Arts and Culture Association, musical and theater groups. It was during this period in particular that the Bawaji Musical Band in Koysinjaq revived significantly and more developed. Accordingly, the Kurdish artistic and musical level, in general, and the melodies and songs in the Koysinjaq region in particular elevated.
This research aims to highlight the cultural and artistic role in the city of Koysinjaq during this four-year period, in which peace and stability prevailed in Kurdistan. On the other hand, to show the impact of these events on the city of Koysinjak.
The research adopted the method of historical narration as well as the analysis of artistic and cultural events within this historical period.
The research attempts to answer the following questions: What is the impact of the agreement of March 11, 1970 on the progress of the artistic and cultural aspect of the city of Koysinjak? What is the scope of events that took place in Koysinjaq during this period and at what level? To what extent has the city's cultural history influenced these events?
The research consists of an introduction and two sections. The introduction is entitled: The artistic and cultural state of the city of Koysinjak before the proclamation of the agreement of March 11, 1970. The first section under the title of the artistic movement in Koysinjaq (1970-1974). The second section is entitled: The Cultural Movement in Koysinjaq (1970-1974).
References
یەكەم: كتێبەكان:
- ئەحمەد، زامدار، (2021): سێوە و دڵدار لە چەند دیدارێكدا، چاپخانەی شەهاب، هەولێر.
- ئەحمەد، زامدار، (2023/ أ): كۆیە لە سەردەمی شۆڕشی ئەیلوولدا (1961- 1975)، بڵاوكراوەی دەستەی ئینسكلۆپیدیای پارتی دیموكراتی كوردستان، چاپخانەی دانشفەر، هەولێر.
- ئەحمەد، زامدار، (2023/ ب): كۆیە لە چەند ڕاپۆرتێكدا، بڵاوكراوەی سەنتەری لێكۆڵینەوە و پەخشی كۆیە، چاپخانەی تاران.
- ئەحمەد، وریا، (2015): خالید دلێر (هۆنراوە و نۆتەی سروود و گۆرانییەكان و هەندێ لە نووسینی هونەری و بیرەوەرییەكانی، چاپخانەی شەهاب، هەولێر.
- ئەحمەد، كەیفی (دكتۆر)، (2021): شانۆ و دراما لە وراتی كۆیە (1919- 2021)، چاپخانەی تاران.
- باكووری، (2006): تەمەنێک (گۆرانی، ئاواز، مۆسیقا و خۆشخوانی)، چاپی یەکەم، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، ھەولێر.
- باکووری، (2008): بە بۆنەی یۆبیلی زێڕینی تیپی مۆسیقای باواجی کۆیە لە 1957- 2008، كۆمەڵگەی چاپەمەنی شەهاب، هەولێر.
- تەیب، جەمال فەتحوڵڵا، (2008): كۆیە (1918- 1958) لێكۆڵینەوەیەكی مێژوویی سیاسییە، چاپی دووەم، چاپخانەی شەهاب، هەولێر.
- حەوێزی، تاهیر ئەحمەد، (1984): مێژووی كۆیە، بەرگی دووەم، بەشی یەكەم، چاپخانەی نەمیر، بەغدا.
- ساڵح، ئارام، (2023): پڕۆژەی 100 دیداری بڵاونەكراوە، بەشی چوارەم، بێ شوێنی چاپ.
- سلیمان سوور، عەبدولمەسیح سلیمان، (2021): تێكۆشانی شیوعییەكانی كۆیە، چاپخانەی ئازادی.
- شارەزا و ئەوانی دیكە، كەریم و ئەوانی دیكە، (2009): كۆیە لە ڕەوتی شارستانیەتدا، بەڕێوەبەرایەتی گشتی ڕۆژنامەنووسی و چاپ و بڵاوكردنەوە، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری، هەولێر.
- شارەزا، كەریم، (2013): كۆیە و شاعیرانی، بەرگی دووەم، بڵاوكراوەی سەنتەری لێكۆڵینەوە و پەخشی كۆیە، چاپخانەی شەهاب، هەولێر.
- شەریف، عەبدولواحێد ئیدریس (دكتۆر)، (2020): خالید دلێر باوەڕێكی نەگۆڕ (ئەدەب، هونەر، سیاسەت)، چاپخانەی تاران.
- صلیوە، هاوژین (دكتۆر): مێژووی هەرمۆتە، چاپخانەی زانا، سلێمانی.
- عەلائەدین، عەبدولخالق، (2014): كۆیە... ناودارانی، چاپی یەكەم، بێ شوێنی چاپ.
- عەوداڵ، سامی، (2010): دیوانی سامی عەوداڵ، كۆكردنەوە و پێشەكی و لێكۆڵینەوە و ساغكردنەوەی: د. كەمال مەعرووف، بەڕێوەبەرایەتی چاپ و بڵاوكردنەوەی سلێمانی، سلێمانی.
- فەتاح، ڕزگار عومەر، (2021): ڕۆڵی ئارام ساڵح لە بواری ڕۆشنبیری لە كۆیە دوای ڕاپەرین (توێژینەوەیەكی وەسفی شیكاری ڕەخنەییە)، بەشێك لە كتێبی چەند لێكۆڵینەوەیەك لە بارەی ئەزموونی شیعریمەوە، ئامادەكردنی: ئارام ساڵح، چاپخانەی تاران.
- كانی كوردەیی، مەلا ڕەسووڵ، (2014): لە هەواری كانی كوردەوە (چەپكێك لە هۆنراوەكانی دیاری)، بڵاوكراوەی زانكۆی كۆیە، چاپخانەی شەهاب، هەولێر.
- مام ھەژار، (2011): چەند لاپەڕەیەک لە مێژووی کۆیە، بڵاوکراوەی سەنتەری لێکۆڵینەوە و پەخشی کۆیە، چاپی یەکەم، چاپخانەی شەھاب، ھەولێر.
- محەممەدئەمین، ستار، (2022): بۆ ئەوەی ڕاستییەكان ون نەبن لەزاری كەمال محیەدین، لە بڵاوكراوەكانی ناوەندی هەولێری مەكتەبی ڕاگەیاندنی یەكێتی نیشتمانی كوردستان، بێ شوێنی چاپ.
- مستەفا، ئومێد عەزیز، (2014): ژیان و بەرهەمی عەونی شاعیر (لێكۆڵینەوەیەكی مێژوویی وەسفییە)، بێ شوێنی چاپ.
- وردی، محەممەد تۆفیق، (2014): شاری كۆیە و چالاكوانی كۆمەڵایەتی ئیبراهیم سابیر وەلی، وەرگێڕانی: مەولوود ژاكاو، بڵاوكراوەی سەنتەری لێكۆڵینەوە و پەخشی كۆیە، چاپخانەی شەهاب، هەولێر.
- هێمن، مامۆستا، (2014): سەرجەم نووسینەكانی مامۆستا هێمن (تاریك و ڕوون، ناڵەی جودایی، بارگەی یاران و نامە و پەخشانەكان)، چاپخانەی هەولێر، هەولێر.
دووەم: نامەی ماستەر و توێژینەوە زانستییەكان:
أ- نامەی ماستەر:
- ساڵح، شیلان تاهیر ، (2008): كۆیە لە نێوان ساڵانی (1958- 1975) (لێكۆڵینەوەیەكی مێژوویی سیاسییە، ماستەرنامەیەكی بڵاونەكراوەیە و پێشكەشی كۆلێژی زانستە كۆمەڵایەتییەكان، بەشی مێژووی زانكۆی كۆیە كراوە
ب- توێژینەوە زانستییەكان:
- عەبدولقادر، كەیفی ئەحمەد (دكتۆر)، (2019): مێژووی هونەری شانۆی كۆیە لە دەستپێكەوە تا 1980، كۆنفرانسی نێودەوڵەتی كۆیە لە ڕەوتی شارستانییەتدا، چاپخانەی شەهاب، هەولێر، 2019.
- تەیب، جەمال فەتحوڵڵا (دكتۆر)، (2023): ڕەنگدانەوەی ڕووداوەكانی شۆڕشی ئەیلوول لە شیعری شاعیرانی كۆیەدا لە ساڵانی (1961- 1975)، گۆڤاری قەڵای زانست، بەرگی 8، ژمارە 5.
سێیەم: چاوپێكەوتنەكان:
- جەواد، نالی، چاوپێكەوتن، 5/2/2024، كۆیە. كوڕی جەواد حەمەد بەگ، ساڵی 1982 لە شاری كۆیە لەدایكبووە، خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی و ئامادەیی لە كۆیە تەواو كردووە، ساڵی 2004 بەكالۆریۆسی لە زانكۆی سەلاحەددین بەشی جوگرافیای وەرگرتووە، ساڵی 2009 ماستەر و ساڵی 2013 دكتۆرای لە جوگرافیا لە زانكۆی كۆیە بەدەست هێناوە، ئێستا پرۆفیسۆرە و مامۆستایە لە بەشی جوگرافیا/ فاكەڵتیی پەروەردە/ زانكۆی كۆیە.
- شێخ شەرەف، شێخ سەڵاح، چاوپێكەوتن، 3/3/2024، كۆیە. ناوبراو ساڵی 1948 لە گوندی كەلكان لەدایكبووە، ساڵی 1968 پەیمانگای مامۆستایانی لە سلێمانی تەواو كردووە، لە هەمان ساڵدا بووەتە ئەندامی سكرتاریەتی قوتابییانی كوردستان و بەرپرسی لقی سلێمانی، ساڵی 2000 تا 2003 قایمقامی كۆیە بووە، لە ساڵی 2003 تا ساڵی 2005 پارێزگاری هەولێر لە كۆیە بووە، چەند كتێبێكی چاپ و بڵاوكردووەتەوە و سەرپەرشتی سەنتەری لێکۆڵینەوە و پەخشی کۆیە دەكات.
- داریاس، محەممەد، چاوپێكەوتن، 8/3/2024، كۆیە. ساڵی ١٩٥٢ لە شاری کۆیە لەدایکبووە، ناوبراو ساڵی ١٩٧٤ پەیمانگای مامۆستایانی ھەولێری تەواو کردووە و بووە بە مامۆستا، ساڵی 2015 خانەنشین بووە، لە نووسینی شیعردا جێ دەستی لە مێژووی ئەدەبی شارەكەدا هەیە، داریاس ئەندامی یەکێتی نووسەرانی کورد، بنکەی ئەدەبی ڕووناکبیری گەلاوێژە و لە زۆربەی گۆڤار و ڕۆژنامە کوردییەکان بابەت و گوتاری بڵاوکردووەتەوە.
- ژاكاو، مەولوود، چاوپێكەوتن، 14/3/2024، كۆیە، مەولوود حوسێن مەولوود، ناسراو بە مەولوود ژاكاو، ساڵی 1939 لە گوندی ئەشكەوت سەقا لەدایكبووە، خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی و دواناوەندی لە كۆیە خوێندووە، ساڵی 1964 خانەی مامۆستایانی هەولێری تەواو كردووە، دواتر بووە بە مامۆستا، تا ساڵی 2006 خانەنشین بووە. ژاكاو ئەندامی دەستەی دامەزرێنەری بنكەی گەلاوێژی كۆیەیە. دوو دیوانە شیعری بڵاوكردووەتەوە و كتێبێكی لە زمانی عەرەبییەوە وەرگێڕاوەتە سەر زمانی كوردی، هاوكات لە زۆربەی گۆڤار و ڕۆژنامەكان بابەت و گوتاری بڵاوكردووەتەوە.
- ژاڵی، مودریك، چاوپێكەوتن، 10/3/2024، كۆیە. مودریك ئەنوەر محەممەدئەمین، ناسراو بە مودریك ژاڵی، ساڵی 1960 لە كۆیە لەدایكبووە، یەكێكە لە نووسەر و شاعیر و ڕۆژنامەوانەكانی كۆیە، لە چەندین ڕۆژنامە و گۆڤاری جیاوازدا بابەتی بڵاوكردووەتەوە، ماوەیەك سەرنووسەری گۆڤاری كۆسار و جێگری سەرنووسەری گۆڤاری هاموون بووە، ئێستا لە كۆیە دادەنیشێت.
- شەوڕۆ، فازیل، چاوپێكەوتن، 13/3/2024، ئیمەیڵ. شەوڕۆ، ساڵی 1951 لە كۆیە لەدایكبووە، ساڵی ١٩٧٥ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە زمان و ئەدەبی ئینگلیزی لە کۆلێژی ئاداب زانکۆی بەغدا وەرگرتووە.. ئەندامی یەکێتیی نووسـەرانی کوردە.لە بواری نووسین و توێژینەوە جێ دەستی دیارە، پتر لە دە كتێبی بڵاوكردووەتەوە، هاوكات لە گۆڤارەكانی گۆڤاری کولتووری کورد، گۆڤاری شارەوان، گۆڤاری كەكۆكن و گۆڤاری ژیان، وەك سەرنووسەر و بەڕێوەبەری نووسین و ئەندامی نووسەران بەشدار بووە و كاری كردووە. زانیارییەكانی لە دبلنەوە لە ڕێگەی ئیمەیڵەوە ناردووە.
چوارەم: گۆڤار و ڕۆژنامەكان:
أ- گۆڤارەكان:
- ئەحمەد، وریا، (2007): مێژووی گۆرانی و موزیكی ناوچەی كۆیە، گۆڤاری ڕامان، ژمارە 120.
- ئەحمەد، وریا، (2007): مێژووی گۆرانی و موزیكی ناوچەی كۆیە، گۆڤاری ڕامان، ژمارە 122.
- ئەحمەد، وریا، (2007): گۆرانی و موزیكی ناوچەی كۆیە، گۆڤاری ڕامان، ژمارە 129.
ب- ڕۆژنامەكان:
- ئەحمەد، زامدار، (2017): سێوە، دەنگێکی باڵا لە مێژووی ھونەری کوردیدا، هەفتەنامەی وشە، 22ی تشرینی دووەم، ژمارە 211.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Zamdar Ahmed Rasool, Hoshmand Ali Mahmood
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
