هونەرەكانی جوانكاری واتایی لەشیعرەكانی (پیرەمێرد)دا
##semicolon##
https://doi.org/10.21271/zjhs.29.SpB.24##semicolon##
Pire Merd - Aesthetics Science -Semantics aestheticپوختە
پــوخــتــە
پیرەمێرد یەكـێـكـە لـەو شــاعـیرانـەی نێو ئـەدەبـی كــوردی، کە شــارەزایی و ئــاشنایەتییەکی زۆری لــە زانستەكــانی ڕەوانبیژی، لە نــێویانـدا (هــونەری جوانكــاری) هەبووە، بۆیە لاكردنەوە لەم شاعــیرەو دەرخـــستنی بەرهەمەكـــانی، هۆكـــارێكـــی باشە بۆ زیاتر دەرخستنی بەهرەكانی، بەتایبەتی لەبواری ڕەوانبیژییدا، كە دەستێكی باڵای هــەبـــووە، هـــەروەك لە شیعـرەكـانیدا ڕەنگی داوەتـەوە.
ئەم لێكۆڵینەوەیە، بەناوی (هونەرەكانی جوانكاری واتایی لە شیعرەكانی (پــیرەمــێرد)دا)، كار لەسەر هونەرەكانــی جــوانكــاری واتایی لـــە شیعرەكانی پیرەمێرددا دەكات، ئەم جۆرەی جوانكاری گرنگی بە جوانكردنی واتا دەدات، وشەكان لەڕووی داڕشتن و دەربرینەوە جوان و ڕازاوە دەكات.
شاعــیر شیعرەكانی لەئــاستێكی بــەرزی هــونەریدان و پـــڕن لە هــونەرەكــانــی جوانكاری ڕەوانــبـیـــژی، بــە تــایــبــەتــی (هـــونــەرەكــانـــی جـــوانــكــاری)، كە لەناو تێكستەكانی شاعیردا بوونیان هەیەو بەرچاو دەكەون.
ئەم لێكۆڵینەوەیە پێكهاتووە لە دوو بەش، لە بەشی یەكەمدا چەمك و پیناسەی جــوانكــاری لە هـــەردوو لایەنی وشــەیـــی و زاراوەیــیــەوە باسكراوە، لە بەشی دووەمدا باسی هونەرەكــانی جــوانكــاری واتایی كراوە، كە لە شیعرەكانی پیرەمێرددا بوونیان هەیـە، لە هونەرەكانی جوانكاری واتایی ( دژیەك، بەرامبەری، جێگۆڕكێ، تێلنیشان، كۆكردنەوە، لێككردنەوە، دابەش كردن، كۆكردنەوە لەگەڵ دابەشكردن، پێچەو پەخشە، جوانی بایس، گردكردنەوە، پەند بێژی، كۆپەند، داماڵین) پاشان بەچەند خاڵێک ئەنجامەکان کۆ کراوەتەوەو بە لیستێکی جوداش ئەو سەرچاوانەی سوودیان لێ وەرگیراوە کۆتایی بەم باسە هێنراوە .
سەرچاوەکان
قورئانی پیرۆز.
فەرموودەی پێغەمبەر(د.خ).
یــەكەم/ كتێب بە زمانی كوردی
أ-كتێبەكان
- أمین، برهان محمد، (2001)تەفسیری ئاسان بۆ تێگەیشتنی قورئان، چاپی دووەم، لە بڵاوكراوەكانی كتێبخانەی رۆشنبیری لە سلێمانی – هەولێر .
- دزەیی، پ.د. عبدالواحد مشیر، (2015)، پڕاگماتیك و ڕەوانبیژی، چاپی یەكەم، چاپخانەی ئاوێر، هەولێر .
- سەجادی، عەلائەدین، (1971)، مێژووی ئەدەبی كوردی، چاپی دووەم، چاپخانەی مەعارف، بەغدا .
- سەجادی، عەلائەدین، (1978)، خۆشخوانی، چاپخانەی مەعارف، بەغدا .
- عەبدوڵڵا، د. ئیدریس، (2011)، لایەنە ڕەوانبێژییەكان لە شیعری كلاسیكی كوردیدا بە نموونەی حەمدی وحاجی قادری كۆیی، چاپخانەی حاجی هاشم، هەولێر.
- عەبدوڵڵا، د. ئیدریس، (2012)، جوانكاری شیعری كلاسیكی كوردی، چاپی یەكەم، چاپخانەی هێڤی، هەولێر.
- عەبدوڵڵا، د. ئیدریس، (2018)، هونەرەكانی ڕەوانبێژی كوردی بەنموونەی وتارەكانی مامۆستا سەید ئەحمەد، چاپخانەی ڕۆژهەڵات، هەولێر
- گەردی، عەزیز، (1975)، ڕەوانبێژی لە ئەدەبی كوردیدا، بەرگی دووەم(جوانكاری)، چاپخانەی شارەوانی هەولێر .
- گەردی، د. ژوان عبدالسلام عەزیز، (2022)، شێوازناسی ئەدەب، چاپی یەكەم ، چاپخانەی ئاوێر، هەولێر .
- مدرس، مەلا عبدالكریم، (1991)، بەدیع و عەروزی نامی، چاپخانەی(دار الجاحظ)، بەغدا .
- محەمەدئەمین، زەكیە ڕەشید،(2011)، كۆمەڵێك پەندوئیدیۆمی كوردی، چاپخانەی لەریا، سلێمانی .
ب- دیوانەكان:
- هاوار، محەمەد ڕەسول، (2007)، دیوانی پیرەمێردی نەمر، چاپی یەكەم، چاپخانەی شڤان، سلێمانی .
- هۆشیار، فایق وئەوانی تر، (2010)، سەرجەم دیوانی پیرەمێرد،بەرگی(1،2،3)، چاپخانەی شڤان، سلێمانی.
- هۆشیار، فایق وئەوانی تر، (2007)، سەرجەم پەندەكانی پیرەمێرد، چاپخانەی شڤان، سلێمانی .
د – فەرهەنگ:
- هەژار، عبدالرحمن شەرەف كەندی، (1991)، هەنبانە بۆرینە، فرهنگ كردی-فارسی، چاپی یەكەم ، سروش، تهران.
ج- نامەی ئەكادیمی
-عبدالرحمان، عەبدولسلام سالار، (2000)، هونەری ڕەوانبیژی لە شیعری نالیدا، نامەی ماستەر، زانكۆی سلێمانی .
دووەم/ بە زمانی عەرەبی:
-الهاشمی، السید أحمد، (2019)، جواهر البلاغە في المعاني والبیان والبدیع، صدرت هذە النسخە عن مؤســســة هنداوی .
- التفتازاني، سعدالدین مسعود بن عمر(1425ه – 2004م)، المطول شرح تلخیص المفتاح، صحة و علق: أحمد عزو عنایة، الطبعة الأولی ، دارأحیاء التراث العربي،بیروت- لبنان.
- زایــد، د. عبدالرزاق أبو زید، (1976)، كتاب ســر الفصاحة لإبن سنان الخفاجی، مكـــتب الإنجــلوا المصــریة، القاهــرة .
- عــتیق، د. عـــمر، (2016)، معجم مصطـــلحات علم البلاغة، الطبعة الاولی، دار أسامە للنشر والتوزیع، الاردن – عمان .
- عتـــیــق، د. عبدالعزیز، (1405هـ -1985م)، في البلاغە العربیة(عــلم البدیع)، دار النهضة العربیة للطباعة والنشر .
- عباس، د.فضل حسن، (1424ھ – 2004م)، البلاغة فنونها وأفنانها، (علم البیان والبدیع)، الطبعة التاسعة، دار الفرقان للنشر والتوزیع، عمان – الاردن - السكاكی، أبی یعقوب یوسف بن محمد بن علی، (2011)، مفتاح العلوم، حقق وقدم: د. عبدالحمید هنداوی، الطبعة الثانیة، دار الكتب العلمیة ، بیروت ، لبنان .
- فــیود، د.بسیونی عبدالفتاح، (1429ھ -2008م)، علم البدیع (دراسة تأریخیة وفنیة لأصول البلاغة والمسائل البدیع)، الطبعة الثانیة، مؤسـسة المختارللنشر والتوزیع، القاهرة .
- المصری، أبي الفضل جمال الدین محمد بن مكرم ابن منظور الافــریقی، (2004)، لسسان العرب، الجزء الثانی، الطبعة الثالثة، دارصــاد، بیروت
- القزوینی، جلال الدین محمد بن عبدالرحمن،(1424ھ- 2004م)، الإیضاع فی علوم البلاغة، المكتبة العصریة للطباعة والنشر، دار النموذجیة، صیدا، بیروت . - حـــسین، د.عبدالقادر، (2008)، فـــن البدیع ، دار غریب للطباعة والنشر والتوزیع، قاهرة-مصر .
ســێیەم/ كتێب بە زمانی فارسی :
- محمدی، د.محمد حسین، (1390)، بلاغت، (معانی، بیان ،بدیع)، چاپ دوم، انتشارات، زوار، تهران .
- هــمایی، جلال الدین، (1386)، فنون بلاغت و صناعات ادبی، چاپ بیست و ششم، مؤسسة نشرهما، تهران.
- نـــژاد، د. كامل أحمد، (1382)، فنون أدبی (عروض، قافیە، بیان، بدیع)، چاپ چهارەم، أنتشارات پایا، تهران .
##submission.downloads##
بڵاو کرایەوە
چۆنییەتی بەکارهێنانی سەرچاوە
ژمارە
بەش
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by4.footer##
