The Jews in liwa Erbil 1921-1952
DOI:
https://doi.org/10.21271/zjhs.24.4.9الكلمات المفتاحية:
Kurds, Erbil, business, villages.الملخص
The history of the Jews in the region of Kurdistan begins after the Assyrians' campaigns against the Jews country. The Jews settled in the villages and cities of Kurdistan. They had a dominant role in the economic activity. Also, the Jews adapted to the Kurdish society because of their interests in which no one differentiated between a Jew and a Kurd.
It can be noticed that some of the Orientalists believe that the Jews in the areas of Erbil faced oppression. But the Jews could work freely in diverse businesses and they improved their life conditions in the areas of Erbil rather than other part of the world. The Jews attempted to be close to the Kurds and the authoritarian members by offering them money and gifts to protect their personal interests.
Though the Jews, who lived in Kurdistan did not feel strange in Kurdistan because they concerned Kurdistan as their ancestral land. But the encouragement of the Zionist organizations, their policy of deportation and the expulsion by the Iraqi government forced the Jews to migrate to Palestine until 1951.
المراجع
سهرچاوه عهرهبييهكان:
• ابو حاكمة، هيشام محمد ، مملكة اسرائيل، الطبعة اولى، دار الاسراء والتوزيع عمان، الاردن، 2004.
• ابو شادى، صفاء ، الاعياد والموسم فى الديانة اليهودية، الطبة الاولى، دارالوفاء لدنيا الطباعة والنشر، مصر، 2005.
• البارزانى، عزيز حسن ، الحركة القومية الكردية فى كوردستان العراق، الطبعة الاولى، دهوك، 2002.
• البراك، فاضل ، المدارس اليهودية والايرانية فى العراق، بغداد، 1984.
• براور، اريك ، يهود كردستان، ت:شاخوان كركوكى و عبدالرزاق بوتانى الطبعة الثانية، ئاراس، 2009.
• البرقاوى، احمد رفيق، العلاقات السياسية بين العراق و بريطانيا 1922-1932، بغداد، 1980.
• بى ره ش : بارزان و حركة الوعى القومى الكردى 1826-1914، ب.م ، 1980
• الجاوشلى، هادى رشيد ، تراث اربيل، التاريخى، اربيل، 1985.
• حبيب . كاظم ، اليهود والمواطنة العراقية أو محنة يهود العراق بين الاسر الجائر والتهجير القسرى، السليمانية، 2006.
• حسن، صادق ، النشاط الصهيونى فى العراق(1914-1952، منشورات وزارة الثقافية والاعلام، دار الرشيد، 1980، بغداد.
• الحلاق، حسن على، دور اليهود و القوى الدولية في خلع السلطان عبدالحميد الثانى عن العرش(1908-1909)، الدار الجامعية، بيروت، بدون سنة.
• الدروبي، إبراهيم عبد الغني ، البغداديون أخبارهم ومجالسهم،- مطبعة الرابطة - بغداد 1958.
• ديڤز، جون. هـ، السلام المراوغ، ت: محمد فتحى، الهيئة المصرية، العامة، 1970.
• رسول، اسماعيل شكر ، اربيل دراسة تاريخية فى دورها لفكر السياسى(1939-1958)، مطبعة بيناى، اربيل، 2005.
• الزنگنة، صلاح الدين مجيد على ، صفحات من تاريخ اليهود فى العراق و كوردستان، الطبعة الثانية، كركوك، 2010.
• السقاف، أبكار ، اسرائيل وعقيدة الارض الموعودة، القاهرة، عالم الكتب، 1967.
• السودانى، صادق حسن، النشاط الصهيوني فى العراق 1914-1952، دار الحرية للطباعة، بغداد، 1980.
• سوسه، احمد ، ملامح من تاريخ القديم ليهود العراق، مركز الدراسات الفلسطينية، طبعة الاولى، بغداد، 1987..
• صباح عبدالرحمن، النشاط الاقتصادي ليهود العراق(1917-1952)، الطبعة الاولى، بغداد، 2002.
• الصمادي، اسماعيل ناصر ، التاريخ التاريخي مابين السبي البابلي اسرائيل الصهيونية، الطبعة الاولى، دار علاءالدين، سوريا، 2005.
• الفتلاوي، سهيل حسين ، جذور الحركة الصهيونية، دار وائل للنشر، الاردن، 2002.
• كورية، يعقوب يوسف ، يهود العراق، تاريخهم، احوالهم، هجرتهم، لبنان، 1998.
• مرعى. فرست، دراسات فى تاريخ اليهودية والمسحية فى كوردستان، ئاراس، 2008.
• المشهدانى، سعد سلمان ، النشاط الصهيونى فى العراق و دوره فى تهجير يهود العراق الى فلسطين، دار الشؤون الثقافية، بغداد، 1992.
• مكاريوس، شاهين ، تاريخ الاسرائيليين، مطبعة المقتطف، 1984.
• نكديمون، شلومو ، الموساد فى العراق ودول الجوار انهيار الامال الاسرائيلية والكردية، ت بدر عقيلى، دارالجيل، 1977.
• هى. دبليو. ار. سنتان فى كردستان 1918-1920، (حاكم اربيل السياسى ايام الاحتلال البريطانى 1918-1920)، ت: فؤاد جميل، بغداد:دار الجاحظ ، 1973. ((لهكوردى و عهرهبيهكه سوودهم وهرگرتووه)).
سهرچاوه كوردييهكان
• باوهر، ئهحمهد ، جوولهكهكانى كوردستان، چاپخانهى رۆشنبيرى، ههولێر، 2000.
• -----تێگهيشتنى ڕاستى و شوێنى له رۆژنامه نووسى كورديدا، بهغداد، 1978.
• بێرى، ئوراشۆرتش، جووهكانى كوردستان، و: گۆران صباح، چاپخانهى ئاراس، ههولێر، 2013.
• تریب، چارلز ، چەند لاپەرەیەك لە مێژووی عیراق، و. مەحەمەد حوسێن ئەحمەد، عەبدولقادر كەلهمور، چاپی سێیەم، چاپخانەی رۆژهەڵات، هەولێر – 2012.
• حاجى، مغديد ، له(ئوربيللۆم و ئهربهئيلۆ)هوه بۆ ههولێر، چاپى يهكهم، چاپخانهى حاجى هاشم، ههولێر، 2009.
• حهوێزى، تاهير ئهحمهد، مێژووى كۆيه، بهرگى دووهم، بهشى يهكهم، بغداد، 1984.
• رەشاش، حەمید ، ژیانى کوردەوارى ، چاپخانەى حاجى هاشم ، هەولێر ، 2011.
• سمايل، عهباس سلێمان ، مێژووى دهشتى ههولێر، بهرگى دووهم، چاپخانهى مناره، ههولێر، 2018.
• صالح ، سدیق، رۆژنامەوانى نهێنى پارتى دیموکراتى کوردستان- عێراق 1946- 1958 لە بلاوکراوەکانى بنکەى ژین، سلێمانى، 2011.
• عبدالقادر، نههرۆ محمد، ههولێر لهنێوان ساڵانى 1918-1926، چاپخانهى موكريان، ههولێر، 2013.
• عوسمان، بهختيار حمهدهمين ، جووهكانى كوردستان، چاپى يهكهم، چاپخانهى شههاب، ههولێر، 2011.
• عوسمان، دانا ، جولهكهعقيدهو شهريعهت و مێژوويان، چاپى سێيهم، ناوهندى ئارا، 2011.
• قادر، مهدى محمد ، ههولێر لهنێوان ساڵانى1926-1939 چاپخانهى حاجى هاشم، ههولێر، 2013.
• كوريه، يهعقوب يوسف، جولهكهكانى عێراق، و: شهرمين عبدوڵڵا رهواندزى، چاپخانهى رۆشنبيرى ههولێر، 2013.
• گۆرانى، عهلى سهيدۆ ، له(عمان)هوه بۆ ئامێدى گهشتێك به كوردستانى باشوودا، و: تالب بهرزنجى، سلێمانى، 2000.
• مالرب، ميشل ، مرۆڤ و ئاينهكان، و: عيمران هاوارى، چاپخانهى گهنج-سلێمانى، 2009.
• مهحمود، بهختيار سعيد ، ليواى سلێمانى(1921-1958) چاپى يهكهم، سلێمانى، 2013.
• مهزههر، كهمال ، چهند لاپهرهيهك لهمێژووى گهلى كورد، بهرگى دووهم، چاپخانهى وهزارهتى پهروهرده، ههولێر، 2001.
• ميران، رشاد، رهوشى ئاينى و نهتهوهيى له كوردستاندا، چاپى دووهم، ههولێر، 2000.
• ههى. دبليو.ئار، دووساڵ له كوردستان، چاپى يهكهم، ههولێر 2010.
• زاكين، مۆرديخاى، جوولهكهكانى كوردستان مێژووى ژيان و پهيوهندييان لهگهڵ ئاغا كوردهكاندا، و: سيروان حسێن بيهيى، چاپى يهكهم ، ههولێر، 2015.
سهرچاوه ئينگليزى و رووسيهكان:
• Сергей минасян израильско-курдские отношения в контексте политических процессов на ближнем и среднем востоке, «21-й век», № 2 (6), 2007г.
• Еврейская энциклопедия, Тип. Акц. Общ. Брокгауз-Ефрон, СПб., 1906—1913, Всего томов 16 ,Энциклопедии и словари.
• М. Н. Цетлин, средневековый путешественник вениамин тудельский, страны и народы востока(география, этнография, история), выпуск iii, издательство москва, «наука»1964.
• H.H. Ben-Sasson The Standard Jewish Encyclopedia: Tribes, Lost Ten & Babylon Chart: A History of the Jewish People.
• Ariel sabar, my father's paradise: a son’s search for his jewish past in kurdish iraq. Illustrated.
سايتهكان
• https://eleven.co.il/diaspora/ethno-linguistic-groups/12263/ Электронная еврейская
• энциклопедия создана в 2005–2006 гг. на базе Краткой еврейской энциклопедии в 11 томах, изданной в Иерусалиме в 1976–2005 гг.
• Александр Гринберг, Еврейский Курдистан, https://jewish.ru/ru/events/world/180569/
• https://www.marefa.org/مؤتمر_سان_ريمو#/media/File:Zionist_Rejoicings._British
گۆڤارهكان:
• ئيريش براوهر و رافايل پاتال، مێژووى جووهكانى كوردستان، و:زهردهشت موكريانى، سهنتهرى برايهتى، گۆڤار، ژ17.
• پيربال، فهرهاد ، دانيال قهصاب دامهزرينهرى هونهرى رهسم له كوردستانى عێراقدا، گۆڤارى ههولێر، ژماره1، زستانى ساڵى 1998.
• خهزنهدار، مارف ، ههولێرى جارى جاران و چهند يادگارێك، گۆڤاری ههولێر ژماره زستانى(9) ساڵی 2001.
• دواوهيى، بهختيار محمد ، پێكهوهژيانى كورده جولهكه و كورده گوندى(خهتێ) بووكه ڕازاوهكه كوردستان، كۆڤارى ئيسرائيل- كورد، ژماره11، ئهپريل 2010.
• ------- ، جووهكانى گوندى مهلهكان، گۆڤارى ئيسرائيل -كورد، ژماره 17، ئۆكتۆبهرى ساڵى 2010.
• ------- ، جولهكهكانى گوندى توتمه لهچاوى مێژوو ون نابن، گۆڤارى ئيسرائيل -كورد، ژماره 9 ئهپريل ساڵى 2010.
• دينۆ دانيال، سهرۆكى شارهوانى رهمهتگان جڤى بارزانى ، گۆڤارى ئيسرائيل -كورد، ژماره 8 ژنيوهرى ساڵى 2010.
• راپۆرت دياكۆ، ئاوهڕدانهوهيهكى مێژووى بۆ نيشتهجێبوونى جووهكان لهدهڤهرى پشدهر، ئيسرائيل- كورد، ژماره 14، 2010.
• بيرهوهرى جوويهكى 80ساڵه، گۆڤارى ئيسرائيل كورد، ژماره 17، ئۆكتۆبهرى ساڵى 2010.
• شهپۆلهكانى هاتنى جووهكان بۆ كوردستان، گۆڤارى ئيسرائيل -كورد، ژماره 22 ئهوگوستوس ساڵى 2011.
• راپۆرتى مهيدانى گۆڤارى ئيسرائيل -كورد، ژماره(16)
• گۆڤارى ئيسرائيل -كورد، ژماره( 4،12)
• جهلال، بۆتان، تهمهنى قهيسهرى ههولێر، ژماره 7، ساڵى 2002.
• مهخموری، پیرداود ، گهشتێك بهناو ههولێردا، گۆڤاری ههولێر ژماره(7) ساڵی 2000.
. غنيم، احمد، مجلة قضايا اسرائيلية، وعد بلفور.. بين عصبة الأمم وصك الانتداب. https://www.madarcenter.org/
• بن كوهين، النزوح الجماعي لليهود عن العراق، 1948، 1951مجلة الدراسات الفلسطينية، المجلد 9، العدد 36 (خريف 1998، www.palestine‐studies.org
• د.الحسين بودميع | اليهودية ديانة قومية أم تبشيرية؟، مجلة البيان في دائرة الضو العدد : 3442016. https://www.albayan.co.uk/mobile/MGZarticle2.aspx?ID=4849
• М. Н. Цетлин, СРЕДНЕВЕКОВЫЙ ПУТЕШЕСТВЕННИК ВЕНИАМИН ТУДЕЛЬСКИЙ, СТРАНЫ И НАРОДЫ ВОСТОКА(ГЕОГРАФИЯ, ЭТНОГРАФИЯ, ИСТОРИЯ), ВЫПУСК III, ИЗДАТЕЛЬСТВО Москва, «НАУКА»1964.
• The role of the Jews in the history of Iraq, Israel-kurd, magazine, first No. jun2009.www:Israelkurd.com
• بهڵگه نامه: سجل جماعة المعلمين المدرسة اربيل الاولى الابتدائية.
• بهڵگهنامه https://www.marefa.org
• ئەنیسکلۆپیدیاى هەولێر ، برگى (1، 4 5، 6) چاپخانەى گرين گالۆرى- لوبنان ، چاپى يهكهم ، 2009.
(چاوپێكهوتنهكان) و ئهو كهسهيهتيانهى سوودم لێوهرگرتووه بۆ توێژينهكه:
• احمد محمد، 1952. دانيشتووى ههولێر، گهڕهكى كوردستان.
• برهان عوسمان شێراوهيى، 1952. گوندى شێراوه.
• حاجى رسول، تهمهن 80ساڵ قهزاى دهشتى ههولێر.
• حاجى سلێمان بايز، نزيكهى 70 ساڵ. بنهسڵاوه.
• حاجى قادر ،1950. خهڵكى ناوچهى خۆشناوهتى.
• حمهدامين رشيد، ابراهيم، 1938.حهرير .
• خاتوو رابيعه پيرداود،1950 خورخور.
• سلێمان سمايل، تهمهن 76ساڵ. دهشتى ههولێر.
• مام جهلال، تهمهن 76ساڵ ئۆمهرگومهت، ئێستا دانيشتووى بنهسڵاوهيه.
• مام احمد تهمهن 75 ساڵ، شهقڵاوه.
• محمد على مستهفا، بنهسڵاوه.
• ئامينهخان تهمهن 80 ساڵ، جديدهى لهكان.
• ئيسماعيل محمد، 1950، خورخوڕ.
• عهيشێ سۆفى حهمهدهمين، گوندى كهورى، ئێستا لهههولێر دادهنيشێت.
• عباس ابراهيم سلێمان، 1932. گوندى كهورى.
• بههيه جميل داود، 1943.گوندى كهورى.
• رهوشهن احمد مهلاخدر، 1981 كۆچى كردووه، تهمهنى نزيكهى 100ساڵ بووه لهنهوهكانى زانياريهكانم وهرگرتووه
• مام حاجى سهعيد رۆستايى، رۆستێ، 1910لهدايك بوون، لهنهوهكانى زانياريهكانيم وهرگرتووه.
• هيوا.احمد محمد صالح داپيرانى جوونه ماوهيهك له ئيسرائيل ژياوه دواتر هاتۆتهوه كوردستان ئێستا لهههولێر دهژيت.
التنزيلات
منشور
كيفية الاقتباس
إصدار
القسم
الرخصة
الحقوق الفكرية (c) 2024 Nahro Ismaeel Muhammad , Sherwan Abdullrahman Muhammad

هذا العمل مرخص بموجب Creative Commons Attribution 4.0 International License.

