The Political Background and Orientation of the Founders of the Kurdish Democratic Party – 1946 A Historical-Political Study

Authors

  • Fouad Hassan Hussein Department of History, College of Arts, University of Salahaddin-Erbil, Kurdistan Region, Iraq
  • Shwan Mohamedamin Taha Department of History, College of Arts, University of Salahaddin-Erbil, Kurdistan Region, Iraq

DOI:

https://doi.org/10.21271/zjhs.29.SpC.12

Keywords:

Southern Kurdistan, Freedom Committee, recruitment and party.

Abstract

This study explores the historical background and political orientation of the founding members of the Kurdistan Democratic Party - Iraq, established in 1946, a subject of considerable scholarly significance given the party’s enduring presence and influence in the political landscape of Kurdistan and the wider region. The primary objective of this research is to enhance understanding of the internal dynamics that have shaped the party’s development, particularly those that contributed to its political revitalization. Employing a descriptive analytical methodology, the researcher examines the socio- political conditions surrounding the party’s formation and, within this framework, analyses the personal and ideological trajectories of its founders. The findings suggest that the party was established by members of the Kurdish elite in southern Kurdistan, most of whom were drawn from urban intellectual milieus and prominent, well-established families.

References

كوردی

په‌رتووك:

- تاڵه‌بانی، جه‌لال (2023)، كوردایه‌تی بزووتنه‌وه‌ی ڕزگاریی نه‌ته‌وایه‌تیی گه‌لی كوردستانه‌، چاپی چواره‌م، مه‌كته‌بی گه‌شه‌پێدانی بیر و هۆشیاری، سلێمانی.

- حه‌مه‌دئه‌مین، ئه‌حمه‌د (2016)، وه‌هاب ئاغای ڕواندزی توێژینه‌وه‌یه‌كی مێژووییه‌ له‌ ژیان و ڕۆڵی سیاسی و نیشتمانی، چاپی یه‌كه‌م، چاپخانه‌ی هێڤی، هه‌ولێر.

- حه‌وێزی، به‌كر عه‌بدولكه‌ریم (2001)، گه‌شتێك به‌ كۆماری مه‌هاباددا، چاپی دووه‌م، ده‌زگای چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی ئاراس، هه‌ولێر.

- ده‌باغ، فه‌یسه‌ڵ (1997)، حزبی هیوا و شۆڕشی (1943 ـ 1945)ی بارزان، چاپی یه‌كه‌م، ده‌زگای ڕاگه‌یاندنی گوڵان، هه‌ولێر.

- زیره‌ك كه‌مال، زیره‌ك (2025)، مسته‌فا خۆشناو شه‌هیدێك پڕ به‌ باڵای كوردستان 1912 ـ 1947، چاپی یه‌كه‌م، هه‌ولێر.

- شه‌مزینی، عه‌زیز (2006)، جوڵانه‌وه‌ی رزگاریی نیشتمانیی كوردستان، وه‌رگێڕانی فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد، چاپی چواره‌م، سه‌نته‌ری لێكۆڵینه‌وه‌ی ستراتیجیی كوردستان، سلێمانی.

- صابر، عبدالخالد (2008)، شه‌جه‌ره‌ی بنه‌ماڵه‌ دێرینه‌كانی سلێمان له‌ نێوان ساڵانی 1784 ـ 1914، چاپی یه‌كه‌م، چاپخانه‌ی شڤان، سلێمانی.

- عبدالله، علی‌ (1968)، مێژووی پارتی دیموكراتی كوردستان ـ عێراق تا به‌ستنی كۆنگره‌ی سێیه‌می، چاپی یه‌كه‌م، چاپخانه‌ی خه‌بات بی شوێنی چاپ.

- مسعود بارزانی، مسعود (2020)، بارزانی و بزووتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی كورد 1931 ـ 1958، چاپی یه‌كه‌م، به‌رگی یه‌كه‌م، ده‌زگای چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی ڕۆژهه‌ڵات، هه‌ولێر.

- ملا صاحب، محمد بهاءالدین (1971)، پێشه‌وا قازی محمد و كۆماری مه‌هاباد، چاپی یه‌كه‌م، چاپخانه‌ی ڕاپه‌ڕین، سلێمانی.

- میرانی، چالاك (2005)، ڕواندز ... قه‌ڵای خه‌بات و كوردایه‌تی، چاپی یه‌كه‌م، چاپخانه‌ی دیلان، سلێمانی.

- ئاماده‌كردنی كه‌ریمی، عه‌لی (2008)، نیشتمان بڵاوكراوه‌ی بیری كۆمه‌ڵه‌ی ژ.ك، چاپی یه‌كه‌م، بنكه‌ی ژین، سلێمانی.

گۆڤار:

- ئاگرین، عه‌بدوڵا (2008)، كۆمه‌ڵی برایه‌تی ئه‌ڵقه‌یه‌كی بزربووی گرنگی بزوتنه‌وه‌ی كوردایه‌تییه‌، گۆڤاری K21، ژماره‌ 2 و 3، هه‌ولێر.

- عه‌بدوڵا، هه‌مزه‌ (2008)، كه‌سایه‌تی مه‌لا مسته‌فا، ده‌ستنووسی دووه‌م، گۆڤاری K21، ژماره‌ 2 و3، هه‌ولێر.

ڕۆژنامه‌ :

- ده‌باغ، فه‌یسه‌ڵ (1999)، بارزانی نه‌مر خاوه‌ن بیرۆكه‌ی دامه‌زراندنی پارتی دیموكراتی كورد بوو، نه‌ك هه‌مزه‌ عه‌بدولڵا، ڕۆژنامه‌ی برایه‌تی، ژماره‌ 2901، هه‌ولێر.

- ده‌باغ، فه‌یسه‌ڵ (1994)، له‌ سی و یه‌كه‌مین ساڵڕۆژی كۆچی دوایی كردنی دا، ڕۆژنامه‌ی برایه‌تی، پارتی دیموكراتی كوردستان ـ یه‌كگرتوو، ژماره‌ 1955، هه‌ولێر.

چاوپێكه‌وتن :

- دیمانه‌یه‌ك‌ له‌گه‌ڵ جار حه‌مید، واسیلیا محه‌مه‌د (4ی تشرینی یه‌كه‌می 2016)، له‌لایه‌ن فوئاد ڕه‌وه‌ند، دهۆك.

- دیمانه‌یه‌ك له‌گه‌ڵ جندیانی، ئازاد (16ی شوباتی 2019)، له‌لایه‌ن فوئاد ڕه‌وه‌ند، هه‌ولێر.

- دیمانه‌یه‌ك له‌گه‌ڵ كه‌تانی، شیرین عه‌لی (5ی تشرینی یه‌كه‌می 2018)، له‌لایه‌ن فوئاد ڕه‌وه‌ند، هه‌ولێر.

- دیمانه‌یه‌ك له‌گه‌ڵ كه‌تانی، موحسێن ساڵح (7ی تشرینی یه‌كه‌می 2016)، له‌لایه‌ن فوئاد ڕه‌وه‌ند، ئامێدی.

- دیمانه‌یه‌ك له‌گه‌ڵ هه‌مزه‌ عه‌بدولڵا ئاماده‌كردنی : ساڵح، سدیق و یوسف، عه‌بدولڕه‌قیب (6ی تشرینی یه‌كه‌می 1998)، (له‌ ئه‌رشیفخانه‌ی پ.د. ئه‌حمه‌د حه‌مه‌دئه‌مین وه‌رگیراوه‌‌).

عه‌ره‌بی

- الجمور، أحمد صابر (2023)، النشاط السیاسي الكردي في بغداد 1921 ـ 1958، الطبعة الاولی، دار قنادیل للنشر والتوزیع، بغداد.

- جویده‌، ودیع (2013)، الحركة القومیة الكردیة نشأتها وتطورها، الطبعة الاولی، دار أراس للطباعة والنشر، اربیل.

- الحربي، علاء جاسم محمد (2002)، العلاقات العراقیة ـ البریطانیة 1945 ـ 1958، الطبعة الاولی، بیت الحكمة، بغداد.

- حمدي، ولید (1992)، الكرد و الكردستان في الوثائق البریطانیة دراسة تاریخیة وثائقی، الطبعة الاولی، مطابع سجد العرب، بدون مكان الطبع.

- الدوسكي، هوزان سلیمان (2005)، جمهوریة كوردستان دراسة تاریخیة ـ سیاسیة، الطبعة الاولی، مطبعة وزارة التربیة، اربیل.

- سعدالله‌، صلاح الدین محمد (1959)، كردستان والحركة الوطنیة الكردیة، الطبعة الاولی، مطبعة الاهالي، بغداد.

- السویدي، توفیق (2011)، مذكراتي نصف قرن من تاریخ العراق والقضیة العربیة، الطبعة الاولی، الذاكرة للنشر والتوزیع، عمان.

- القیسي، سیف عدنان (2022)، الحزب الشیوعي العراقي والقضیة الكردیة دراسة في أرشیف الوثائق السریة والعلنیة للحزب (1935 ـ 1975)، الطبعة الاولی، دار سطور للنشر والتوزیع، بغداد.

- الحیدري، صالح (2004)، مختارات من مذكرات صالح الحیدري، الطبعة الاولی، السلیمانیة.

گۆڤار

- حمد، دلیر احمد (2014)، حمزه‌ عبدالله‌ ... دوره‌ في تأسیس الحزب الدیمقراطي الكوردي ـ العراق وتطوره‌ (1946 ـ 1953)، مجلة K21، العدد 21، مطبعة روژهه‌لات، اربیل.

فارسی

په‌رتووك :

- احسانی، علی اصغر (1378 ش)، خاطرات ما از قیام افسران خراسان، چاپ اول، نشر علم، تهران.

- پسیان، نجفقلی (1328 ش)، از مهاباد خونین... تا ... كرانه‌های ارس، چاپ اول، شركت سهامی چاپ، تهران.

- روزولت، آرچیبالد (1393 ش)، شوق اموختن، چاپ سوم، ترجمه‌ صهبا سعیدی، انتشارات اطلاعات، تهران.

- سلطانی، محمد علی (1383 ش)، اوضاع سیاسی اجتماعی تاریخی ایل بارزان، چاپ اول، سازمان اسناد و كتابخانه‌ ملی جمهوری اسلامی ایران، تهران.

- كوچرا، كریس (1377 ش)، جنبش ملی كرد، چاپ دوم، ترجمه‌ ابراهیم یونسی، مؤسسة انتشارات نگاه، تهران.

- گوهری، حامید (2013)، جمهوری كردستان 22/1/1946 ـ 17/12/1946، چاپ اول، ترجمه‌ حسن ماورانی، چاپخانه‌ شهاب، اربیل.

Published

2025-12-15

How to Cite

Fouad Hassan Hussein, & Shwan Mohamedamin Taha. (2025). The Political Background and Orientation of the Founders of the Kurdish Democratic Party – 1946 A Historical-Political Study. Zanco Journal of Human Sciences, 29(SpC), 233–243. https://doi.org/10.21271/zjhs.29.SpC.12

Issue

Section

Extracted from PhD dissertation/MA thesis