ڕەسەنایەتی بەڵگەی دیجیتاڵی لە سیستەمی دادوەری تاوانکاریدا ”ڕوانگەی یاسای تاوانکاری لاتینی و ئەنگلۆساکسۆن“
##semicolon##
https://doi.org/10.21271/zjlp.23.sp.10##semicolon##
بەڵگەی دیجیتاڵی، سیستەمی دادوەری تاوانکاری، تاوانناسی ئەلگۆریتم، دیموکراسی دادپەروەری، سیستەمی دادوەری تاوانکاری عێراقپوختە
ئێستا، سیستەمی دادوەری تاوانکاری لە ئەنجامی پەرەسەندنی ئینتەرنێت و بەکارهێنانی بەربڵاوی سیستەمی زانیاری ڕووبەڕووی کێشەی بەرچاوی ڕێکار و جەوهەری دەبێتەوە. بەو پێیەی بەڵگەی دیجیتاڵی بەڵگەی زانستی تەکنەلۆژییە کە فڕێدانی مەحاڵە و دووبارە دەکرێتەوە، چەندین سوودی هەیە. سەبارەت بە بەهای سەلماندنی بەڵگەکان، دادوەری تاوان دەسەڵاتێکی بەرچاوی هەیە لە کاتی هەڵسەنگاندنی بەڵگە دیجیتاڵییەکان. دەبێت سێ مەرج جێبەجێ بکرێت بۆ ئەوەی بەڵگەی دیجیتاڵی لە دادگادا وەربگیرێت: شەرعیەتی بەڵگەکان، پلەی دڵنیایی دادوەر و باسی بەڵگەکان. چوارچێوەی یاسایی ئێستا توانای دادوەر بۆ وەرگرتنی بەڵگەی دیجیتاڵی دیاری دەکات. سیستەمی لاتینی کە بە سیستەمی بەڵگەی ئازادیش ناودەبرێت و سیستەمی ئەنگلۆساکسۆن کە زۆرجار پێی دەوترێت سیستەمی بەڵگەی سنووردار، دوو سیستەمی یاسایی سەرەتایین. گرنگی لێکۆڵینەوەکە لەوەوە سەرچاوەی گرتووە کە زۆرێک لە تاوانەکان بە سروشتی دیجیتاڵی ناتوانرێت دەستنیشان بکرێن یان بسەلمێنرێن بە بەکارهێنانی یاسا تاوانکارییە تەقلیدییەکان لە سیستەمی تاوانەکانی عێراقدا، هاوکات لێکۆڵینەوە لە بەڵگە دیجیتاڵییەکان دەستیپێکردووە بۆ جێگرەوە و ڕۆڵ بینین لە بەڵگەی تاوان لە ئاستی جیهانیدا بە مەبەستی کۆنترۆڵکردنی تاوانەکان و ڕێگریکردن لە بێ سزایی تاوانباران. بۆیە بە خستنەڕووی چوارچێوەی یاسایی ڕەسەنایەتی بەڵگە دیجیتاڵییەکان لە ڕوانگەیەکی لاتینی و ئەنگلۆساکسۆنەوە، پاشخانی توێژینەوەکە لە هاوتابوونی لەگەڵ پێشکەوتنە یاساییە تاوانکارییە جیهانییەکان لە بواری تەکنۆ-یاساییدا سەرچاوە دەگرێت. تەحەدای توێژینەوەکە بریتییە لە بەکارهێنانی شێوازی وەسفکردن و شیکاری بۆ ڕوونکردنەوەی بەهای سەلماندنی بەڵگەی دیجیتاڵی لە پەیوەندی لەگەڵ بەڵگەی تاوانکاریدا.
سەرچاوەکان
Articles
Bierekoven, C., Bazin, P., & Kozlowski, T. (2014). Electronic Signatures in German, French French and Polish Law Perspective. Digital Evidence and Electronic Signature Law Review, 1(0). https://doi.org/10.14296/deeslr.v1i0.1719
Cheng, C. C. C., Shi, C., Gong, N. Z., & Guan, Y. (2021). LogExtractor: Extracting digital evidence from android log messages via string and taint analysis. Forensic Science International: Digital Investigation, 37, 301193. https://doi.org/10.1016/j.fsidi.2021.301193
Choi, H., & Lee, S. (2023). Forensic analysis of SQL server transaction log in unallocated area of file system. Forensic Science International: Digital Investigation, 46, 301605. https://doi.org/10.1016/j.fsidi.2023.301605
Choi, J. P., & Yang, S. (2021). Investigative journalism and media capture in the digital age. Information Economics and Policy, 57, 100942. https://doi.org/10.1016/j.infoecopol.2021.100942
Dolliver, D. S., Collins, C., & Sams, B. (2017). Hybrid approaches to digital forensic investigations: A comparative analysis in an institutional context. Digital Investigation, 23, 124–137. https://doi.org/10.1016/j.diin.2017.10.005
Domingues, P., Andrade, L. M., & Frade, M. (2021). Microsoft’s Your Phone environment from a digital forensic perspective. Forensic Science International: Digital Investigation, 38, 301177. https://doi.org/10.1016/j.fsidi.2021.301177
Forte, D. (2003). Principles of digital evidence collection. Network Security, 2003(12), 6–7. https://doi.org/10.1016/s1353-4858(03)00006-0
Forte, D. (2004). The importance of text searches in digital forensics. Network Security, 2004(4), 13–15. https://doi.org/10.1016/s1353-4858(04)00067-4
Franco, D. (2023). The Importance of Research in Forensic Sciences and Digital Forensics in Contemporary Society. International Journal of Forensic Sciences, 8(4), 1–2. https://doi.org/10.23880/ijfsc-16000336
Harvey, D. J. (2019). Digital Evidence Admissibility: Some Issues. SSRN Electronic Journal. Published. https://doi.org/10.2139/ssrn.3505611
Holt, T., & Dolliver, D. S. (2021). Exploring digital evidence recognition among front-line law enforcement officers at fatal crash scenes. Forensic Science International: Digital Investigation, 37, 301167. https://doi.org/10.1016/j.fsidi.2021.301167
Horsman, G. (2023). Digital evidence strategies for digital forensic science examinations. Science & Justice, 63(1), 116–126. https://doi.org/10.1016/j.scijus.2022.11.004
Khan, S., Parkinson, S., & Murphy, C. (2023). Context-based irregular activity detection in event logs for forensic investigations: An itemset mining approach. Expert Systems with Applications, 233, 120991. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2023.120991
Makulilo, A. B. (2016). The admissibility of electronic evidence in Tanzania: new rules and case law. Digital Evidence and Electronic Signature Law Review, 13(0). https://doi.org/10.14296/deeslr.v13i0.230202
Morelato, M., Cadola, L., Bérubé, M., Ribaux, O., & Baechler, S. (2023). Forensic intelligence teaching and learning in higher education: An international approach. Forensic Science International, 344, 111575. https://doi.org/10.1016/j.forsciint.2023.111575
Oparnica, G. (2016). Digital evidence and digital forensic education. Digital Evidence and Electronic Signature Law Review, 13(0). https://doi.org/10.14296/deeslr.v13i0.2305
Pedapudi, S. M., & Vadlamani, N. (2023). Digital forensics approach for handling audio and video files. Measurement: Sensors, 29, 100860. https://doi.org/10.1016/j.measen.2023.100860
Prashant Bhadu. (2021). Admissibility And Perplexity Of Digital Evidence: An Overview. Legal Research Development, 5(IV), 10–20. https://doi.org/10.53724/lrd/v5n4.03
Scanlon, M., Breitinger, F., Hargreaves, C., Hilgert, J.-N., & Sheppard, J. (2023). ChatGPT for digital forensic investigation: The good, the bad, and the unknown. Forensic Science International: Digital Investigation, 46, 301609. https://doi.org/10.1016/j.fsidi.2023.301609
Sokol, P., Antoni, Ľ., Krídlo, O., Marková, E., Kováčová, K., & Krajči, S. (2023). Formal concept analysis approach to understand digital evidence relationships. International Journal of Approximate Reasoning, 159, 108940. https://doi.org/10.1016/j.ijar.2023.108940
Sokol, P., Rózenfeldová, L., Lučivjanská, K., & Harašta, J. (2020). IP Addresses in the Context of Digital Evidence in the Criminal and Civil Case Law of the Slovak Republic. Forensic Science International: Digital Investigation, 32, 300918. https://doi.org/10.1016/j.fsidi.2020.300918
Stoykova, R. (2023). The right to a fair trial as a conceptual framework for digital evidence rules in criminal investigations. Computer Law & Security Review, 49, 105801. https://doi.org/10.1016/j.clsr.2023.105801
Tatulych, I. (2020). Electronic evidence as a means of evidence in civil proceedings. Law Review of Kyiv University of Law, 1, 215–219. https://doi.org/10.36695/2219-5521.1.2020.43
Webpages
Rule 1002. Requirement of the Original. (n.d.). Retrieved from https://www.law.cornell.edu/rules/fre/rule_1002
Rule 1003. Admissibility of Duplicates. (n.d.). Retrieved from https://www.law.cornell.edu/rules/fre/rule_1003


