ڕۆڵی سیستەمی پەروەردە لە دروستکردنی شوناسی نیشتمانی کوردستانی لە هەرێمی کوردستان - عێڕاق لە دوای ٢٠٠٣

بە زمانی کوردی

یەکەم: کتێب

• ئەحمەد شەبانی، فەرهەنگی زانستی سیاسی، دانشگاء کردستان، سنە، 2010 .

• ئادەم بێدار، هەمەچەشنی و فرەیی لە هەرێمی کوردستان، بڵاوکردەنەوەی ئینستتیوی تۆلێرانسی بێ سنوور، چاپی یەکەم، هەولێر، 2021 .

• بارزان شێخ جەعفەر شێخ عەلی، پەروەردە و خوێندن لە دیدی سەرۆک بارزانی، لە بڵاوکراوەکانی دەستەی ئینسکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان، 2024 .

• پەرتووکی کارامەیی و بەها کۆمەڵایەتییەکان، پۆلی چوارەمی بنەڕەتی ، وەزارەتی پەروەردە، هەولێر،2020.

• جەبار قادر ئەحمەد، فرە کولتووری و پەیوەندی بە ناسنامەوە: هەرێمی کوردستان بە نموونە، ناوەندی ڕۆشنبیری ڕەهەند، جاپی یەکەم، سلێمانی، 2023 .

• جەمال نەبەز، زمانی یەکگرتووی کوردی، چاپی دووەم، چاپخانەی جەنگەڵ، بڵاوکردنەوەی ناوەندی ڕۆشنبیری جەمال نەبەز، تاران، 2023.

• چنار سەعد عەبدوڵا، پەروەردە و نەتەوایەتی: لێکۆڵینەوەیەکی سۆسۆلۆژی مێژووییە، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، هەولێر- هەرێمی کوردستانی عێڕاق، 2010 .

• ڕاسپاردەکانی کۆنگرەی پەروەردەیی، وەزارەتی پەروەردە، چاپخانەی وەزارەتی پەروەدە، هەولێر، 2007 .

• شهاب شیخ طیب، دەربارەی زمانەوانی، چاپخانەی نارین، هەولێر، 2014 .

• شێرکۆ کرمانج، شناسی عێڕاق ململانێی نەتەوەیی و مەزهەبییەکان، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی، 2017 .

• فەرهاد شاکەلی، زمانی کوردی لە ئاستانەی سەردەمێکی تازەدا، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، چاپی 2، هەولێر، 2011 .

• لیژنەیەک لە وەزارەتی پەروەردە، یاسای پەروەردە و فێرکردن لە هەرێمی کوردستان- عێڕاق، سەرپەرشتی چاپ، وەزارەتی پەروەردە،2023 .

• مەسعوود محەمەد، هەندێ بابەتی زمان و ڕێنووسی کوردی، دەزگای چاپ و بڵاوکردەنەوەی ئاراس، هەولێر، 2011 .

• هەژار موکریانی، فەرهەنگی هەمبانە بۆرینە، چاپی یەکەم، سروش، تاران، 1369 .

دووەم: توێژینەوەی زانستی

• ئازاد عزیز سلێمان، ناسنامە و زمانی فێرکردن لە هەرێمی کوردستاندا، گۆڤاری زانکۆی ڕاپەڕین، 2022.

Doi: 10.26750/Vol(9).No(5).Paper23

• ئۆفرا بەنگیو، وەدەستهێنانەوەی ناسنامەی نەتەوایەتی لە کتێبە دەرسییەکانی قۆناخی سەرەتایی قوتابخانە کوردییەکاندا، وەرگێر: ئیبراهیم ساڵح راد، گۆڤاری تیشک، ژمارە( 57) ، 2020 .

• ئیدریس عەبدوڵڵا مستەفا، واقیعی زمانی کوردی لە نێوان پێوەرەکانی زمانی زیندوو و ئەو هۆکارانەی زمان دەمرێنێت، گۆڤاری ئەکادیمیای کوردی، ژمارەی ( 22) ، هەولێر، ساڵی 2012 .

• تارق جامباز، دەسپێکێک لەبارەی زمانپارێزی سیاسەتی زمانی کوردی لە هەرێمی کوردستان، گۆڤاری ئەکادیمیای کوردی، ژمارەی ( 19)، هەولێر، ساڵی 2011 .

• جاجان جمعة محمد و رشيد حسين احمد، تطور مفهوم الهوية القومية لدى الطفل الكردي، گۆڤاری ئەکادیمیای کوردی، ژمارەی ( 16) ، هەولێر، ساڵی 2010 .

• حسین اسماعیل عەلی، بنەماکانی دانانی پڕۆگرامی خوێندن، Journal of university of Garmian، vol 9(2)، 2022 .

• حميد عبدالله صالح، واقع الاقليات ( المكونات ) القومية و الدينية في اقليم كوردستان العراق، گۆڤاری ئەکادیمیای کوردی، ژمارە ( 59)، هەولێر، 2024،

• ڕاپۆرتی هەڵسەنگاندنی ڕەوشی پەروەردە لە کابینەی هەشتەمی حکومەتی هەرێمی کوردستان، پەروەردە لەبەردەم ئاڵنگاری و گرفتی چارەنەکراودا، ئینستتیوتی پەی بۆ پەروەردە و گەشەپێدان، 2019 .

• سەعید شەمس، ڕەچەڵەکناسی ئاڵای کوردستان، گۆڤاری تیشک، ژمارە(55)، 2020 .

• شێرکۆ کرمانج و ژینۆ ڕۆژبەیان، شوناسی نەتەوەیی، خۆوێناکردن و ویناکردنی ئەوانیتر لە پەرتووکەکانی خوێندنی مێژوو لە قوتابخانەکانی هەرێمی کوردستان، گۆڤاری تیشک، ژمارە 56، 2020 .

• صالح عمر عیسی، د. احمد غم پرور، شیکردنەوەی میکانیزمەکانی دروستبوونی دەوڵەتی کوردستانلە ڕوانگەی تیۆری مەیدانی یەکگرتوو، گۆڤاری یاساوڕامیاری، ژمارە (25)، زانکۆی سەڵاحەدین، هەولێر، کانوونی یەکەمی (2018) .

• هاوکار رسول محمد و ئەمین فەرەج شەریف، تیۆری شوناس لای فرانسیس فۆکۆیاما، گۆڤاری زانکۆ بۆ زانستە مرۆییەکان، زانکۆی سەڵاحەدین-هەولێر، هەولێر، بەرگی (29)، ژمارە (SpA),، 2025. https://doi.org/10.21271/zjhs.29.SpA.10

سێیەم: نامەی ماستەر

• عدنان مجید محمد، شیکرنەوەی یەکەکانی پڕۆگرامی پەروەردەی مەدەنی و پەیوەندی بە پێگەیاندنی سیاسی لە هەرێمی کوردستان _ عێڕاق: قۆناغی بنەڕەتی خوێندن وەک نموونە. نامەی ماستەر، کۆلێژی یاسا و زانستە سیاسیەکان، زانکۆی سەلەحەدین، هەولێر، 2016.

چوارەم: یاساكان

• یاسای ژمارە ( 13) ى ساڵی ( 2022) یاسای پەروەردە و فێرکردن لە هەرێمی کوردستان- عێڕاق .

• یاسای ژمارە ( 14) ساڵی ( 1999) لە یاسای ئاڵای هەرێمی کوردستانی عێڕاق.

• یاسای ژمارە (5) ی لە یاسای پاراستنی مافی پێهاتەکان لە کوردستان- عێڕاق، ڕۆژنامەی وەقیعی کوردستان، ژمارە (188)، هەولێر، 2015.

پێنجەم: چاوپێکەوتنی کەسی

• ئومێد عارف عزیز، مامۆستای زمانی کوردی لە قوتابخانەی ناحکومی، چاوپێکەوتن، 30|7|2025.

• حەسەن سەرتیپ جاف، بەڕیوەبەری گشتی پرۆگرامەکان و چاپەمەنی وەزارەتی پەروەردەی هەرێمی کوردستان ، هەولێر،

چاوپێکەوتن، لە بەرواری 27|5|2025

• عبدالواحد محمد حاجی، سەرۆکی یەکێتی مامۆستایان، جاوپێکەوتن، 22|7|2025.

• شێرکۆ کرمانج، مامۆستای زانکۆی کۆیە، چاوپێکەوتن،9|7|2025.

• نیان عبداللە عزەت، سەرپەرشتیاری پەروەردەیی پسپۆڕی زمانی ئینگلیزی لە پەروەردەی ناوەندی هەولێر، چاوپیکەوتن، 26|7|2025.

بە زمانی عەرەبی

الاول: الکتب

• اميل دوركهايم، التربية والمجتمع،ترجمة علي أسعد وطفة، دار المعد للطباعة والنشر، ط5، دمشق ، 1996.

• أنتوني غدنز، علم الاجتماع( مع مدخلات عربية)، ترجمة د. فايز الصياغ، مؤسسة ترجمان المنظمة العربية للترجمة، الطبعة الرابعة، بيروت، 2005 .

• جابريل ايه. الموند و جي بنجهام باويل، السياسات المقارنة في وقتنا الحاضر، ترجمة: هشام عبدالله، الطبعة الاول، لدار الاهلية للنشر والتوزيع، عمان، 1998.

• جلال الدين سعيد: معجم المصطلحات والشواهد الفلسفية، دار الجنوب ، تونس، 2004 .

• جون ديوي، المدرسة والمجتمع، ترجمة د. أحمد حسن الرحيم، دار مكتبة الحياة، ط 2، بيروت، لبنان ، 1978.

• حلمي علي شريف،داستانی نەورۆز و نەورۆزی کوردستان، دار الحرية للطباعة، بەغدا،1991.

• صادق الأسود، علم الاجتماع السياسي اسسه و ابعاده، وزارة التعليم العالي والبحث العلمي، جامعة بغداد، 1990.

• صمویل ب هنتنجتون، من نحن ( المناظرة الكبرى حول أمريكا )، ترجمة أحمد مختار الجمال ، المركز القومي للترجمة، ، طبع الاولى ، 2009 .

• عبدالله عبدالدائم،التربية عبر التاريخ من العصور القديمة حتى أوائل القرن العشرين، دار اللعم للملايين، بيروت، لبنان، ط الخامس، 1984.

• فاروق عبده فليه و د.احمد عبد الفتاح الزكي، معجم مصطلحات التربية لفظا و اصطلاحا، دار الوفاء لدنيا الطباعة والنشر، الاسكندرية، مصر، 2004 .

• كمل منوفي، اصول النظم السياسة المقارنة، شركة الريهان للطبع والنشر، الكويت، 1987.

• هربرت سبنسر، التربية، ترجمة محمد السباعي،الناشر مؤسسة هنداوي، 2017 .

الثاني: البحوث الجامعية

• أسماء أحمد رمضان الشابودي، أهمية القيم التربوية في عمليات التنشئة الاجتماعية لأطفال ما قبل المدرسة بين الريف و الحضر، المجلة العلمية لكلية رياض الاطفال، جامعة المنصور، المجلد 5، العدد 3، 2019 .

• بن عائشة نبيلة، التنوع الثقافي و المواطنة، مجلة البحوث والدراسات العلمية، العدد (1)، المجلد (15)، الجزائير 2021.

• د.رانيا رمزي حليم و د. ايمان الشحات عبدالتواب، دور مؤسسات التنشئة الاجتماعية في التربية على المواطنة، مجلة كلية الاداب- جامعة بني سويف، العدد 67، 2023 .

• صلاح السيد عبده رمضان، العلاقة بين التربية والسياسة في ضوء التحولات المعاصرة( دراسة تحليلية في أليات التفعيل)، مجلة المعرفة التربوية، العدد5، 2015 .

• محمد منادي ادريسي، سؤال الهوية عند جون لوك: من الجدال اللاهوتي الى النقاش العلمي، مجلة تبين، العدد 34، 2020 .

• مرابط بد الحكيم، التعليم والتنشئة السياسية في العالمين والغربي، مجلة الابحاث القانونية والسياسية، العدد الثاني، 2020.

الثالث: اطروحة دكتورا

• عماد احمد مولود، سياسات ادراة التنوع " استجابة الدولة للهويات : دراسة مقارنة، أطروحة دكتورا، كلية العلوم السياسة في جامعة صلاح الدين، اربیل، 2019.

بەزمانی ئینگلیزی

• Fazilah Idr, …, the role of education in shaping youths national identity, article in procedia- social and behavioral sciences, (59)2012 .

• LEE BYUNG- JIN, Education and National Identity, policy Futures in Education, Volume,1, number2, 2003 .

• Lödén, H. Citizenship education, national identity and political trust: The case of Sweden. Nordidactica: Journal of Humanities and Social Science Education, 2014(2) .

سایتی ئەلیکترۆنی

• ڕێبوار سیوەیلی، شوناسی نەتەوەی کورد، ڕۆژی سەردانیکردن (20|4|2025) شوناسی نەتەوەیی كورد

• چواس حەسەن، چوارچێوەی یاسایی مافی پێکهاتەکان لە هەرێمی کوردستان، سەنتەری توێژینەوەی ڕوداو،2021 .

ڕۆژی سەردانیکردن ( 10|5|2025)

https://rudawrc.net/sorani/article/chwarchewey-yasayi-mafi-pekhatekan-le-heremi-kwrdstan-eraq

• سەباح یاسین، پەروەردە، سایتی ئاوێنە، ڕۆژی سەردان 24/11/2024 https://www.awene.com/article?no=12454&auther=1529

• موسوعة التفسير الموضوعي : https://modoee.com/books/text/309_20190626085042.html

• Ear, Celine, Educetion for National Identity: A quantitive research on the effect of education on feelings of national identity among the Japanese,Universiteit Leiden, The Netherland.

https://studenttheses.universiteitleiden.nl/access/item%3A3620520/view