The Role of Educational System in Building Kurdistan National Identity in Kurdistan Region of Iraq after 2003
DOI:
https://doi.org/10.21271/zjlp.23.40.14Keywords:
Education, Educational system, Identity, national identity, Kurdistan RegionAbstract
Education is an important issue that plays a vital role in shaping a conscious and confident individual. The political system in any country builds its political socialization philosophy through various means, the most prominent of which is education. The education system is not merely about transferring knowledge and information to students; rather, it actively contributes to shaping individuals’ personalities and acquainting them with values, national identity, and a sense of citizenship. This study aims to explore the relationship between education and national identity, as education is considered the clearest tool for upbringing political ideologies and plays a significant role in constructing national identity. It is also regarded as one of the primary pathways for nation-building through the creation of a shared identity, goals, and values. The components of education — including curricula, the learning environment, teachers, and students — have a strong influence on the formation of national identity. This study aims to answer the question of the relationship between the educational system and national identity. It adopts the descriptive- analytical method to analayze this relationship.
In the Kurdistan Region, the education system plays a key role in building political values and forming national identity by emphasizing the principles of tolerance and coexistence. This is achieved through the inclusion of ethnic and religious diversity in school environments and educational programs. The aim of the education system in the Kurdistan Region is to foster a shared sense of identity and unity based on belonging to Kurdistan. However, this goal has faced several internal and structural challenges that have hindered its ability to establish a strong, unified identity among the various national and religious components — a shortcoming that can, in part, be attributed to the limitations within the educational system itself. The study concludes that the educational system in the Kurdistan Region seeks to build national identity at the theoretical level, but its actual impact appears to be limited or minimal.
References
بە زمانی کوردی
یەکەم: کتێب
• ئەحمەد شەبانی، فەرهەنگی زانستی سیاسی، دانشگاء کردستان، سنە، 2010 .
• ئادەم بێدار، هەمەچەشنی و فرەیی لە هەرێمی کوردستان، بڵاوکردەنەوەی ئینستتیوی تۆلێرانسی بێ سنوور، چاپی یەکەم، هەولێر، 2021 .
• بارزان شێخ جەعفەر شێخ عەلی، پەروەردە و خوێندن لە دیدی سەرۆک بارزانی، لە بڵاوکراوەکانی دەستەی ئینسکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان، 2024 .
• پەرتووکی کارامەیی و بەها کۆمەڵایەتییەکان، پۆلی چوارەمی بنەڕەتی ، وەزارەتی پەروەردە، هەولێر،2020.
• جەبار قادر ئەحمەد، فرە کولتووری و پەیوەندی بە ناسنامەوە: هەرێمی کوردستان بە نموونە، ناوەندی ڕۆشنبیری ڕەهەند، جاپی یەکەم، سلێمانی، 2023 .
• جەمال نەبەز، زمانی یەکگرتووی کوردی، چاپی دووەم، چاپخانەی جەنگەڵ، بڵاوکردنەوەی ناوەندی ڕۆشنبیری جەمال نەبەز، تاران، 2023.
• چنار سەعد عەبدوڵا، پەروەردە و نەتەوایەتی: لێکۆڵینەوەیەکی سۆسۆلۆژی مێژووییە، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، هەولێر- هەرێمی کوردستانی عێڕاق، 2010 .
• ڕاسپاردەکانی کۆنگرەی پەروەردەیی، وەزارەتی پەروەردە، چاپخانەی وەزارەتی پەروەدە، هەولێر، 2007 .
• شهاب شیخ طیب، دەربارەی زمانەوانی، چاپخانەی نارین، هەولێر، 2014 .
• شێرکۆ کرمانج، شناسی عێڕاق ململانێی نەتەوەیی و مەزهەبییەکان، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی، 2017 .
• فەرهاد شاکەلی، زمانی کوردی لە ئاستانەی سەردەمێکی تازەدا، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، چاپی 2، هەولێر، 2011 .
• لیژنەیەک لە وەزارەتی پەروەردە، یاسای پەروەردە و فێرکردن لە هەرێمی کوردستان- عێڕاق، سەرپەرشتی چاپ، وەزارەتی پەروەردە،2023 .
• مەسعوود محەمەد، هەندێ بابەتی زمان و ڕێنووسی کوردی، دەزگای چاپ و بڵاوکردەنەوەی ئاراس، هەولێر، 2011 .
• هەژار موکریانی، فەرهەنگی هەمبانە بۆرینە، چاپی یەکەم، سروش، تاران، 1369 .
دووەم: توێژینەوەی زانستی
• ئازاد عزیز سلێمان، ناسنامە و زمانی فێرکردن لە هەرێمی کوردستاندا، گۆڤاری زانکۆی ڕاپەڕین، 2022.
Doi: 10.26750/Vol(9).No(5).Paper23
• ئۆفرا بەنگیو، وەدەستهێنانەوەی ناسنامەی نەتەوایەتی لە کتێبە دەرسییەکانی قۆناخی سەرەتایی قوتابخانە کوردییەکاندا، وەرگێر: ئیبراهیم ساڵح راد، گۆڤاری تیشک، ژمارە( 57) ، 2020 .
• ئیدریس عەبدوڵڵا مستەفا، واقیعی زمانی کوردی لە نێوان پێوەرەکانی زمانی زیندوو و ئەو هۆکارانەی زمان دەمرێنێت، گۆڤاری ئەکادیمیای کوردی، ژمارەی ( 22) ، هەولێر، ساڵی 2012 .
• تارق جامباز، دەسپێکێک لەبارەی زمانپارێزی سیاسەتی زمانی کوردی لە هەرێمی کوردستان، گۆڤاری ئەکادیمیای کوردی، ژمارەی ( 19)، هەولێر، ساڵی 2011 .
• جاجان جمعة محمد و رشيد حسين احمد، تطور مفهوم الهوية القومية لدى الطفل الكردي، گۆڤاری ئەکادیمیای کوردی، ژمارەی ( 16) ، هەولێر، ساڵی 2010 .
• حسین اسماعیل عەلی، بنەماکانی دانانی پڕۆگرامی خوێندن، Journal of university of Garmian، vol 9(2)، 2022 .
• حميد عبدالله صالح، واقع الاقليات ( المكونات ) القومية و الدينية في اقليم كوردستان العراق، گۆڤاری ئەکادیمیای کوردی، ژمارە ( 59)، هەولێر، 2024،
• ڕاپۆرتی هەڵسەنگاندنی ڕەوشی پەروەردە لە کابینەی هەشتەمی حکومەتی هەرێمی کوردستان، پەروەردە لەبەردەم ئاڵنگاری و گرفتی چارەنەکراودا، ئینستتیوتی پەی بۆ پەروەردە و گەشەپێدان، 2019 .
• سەعید شەمس، ڕەچەڵەکناسی ئاڵای کوردستان، گۆڤاری تیشک، ژمارە(55)، 2020 .
• شێرکۆ کرمانج و ژینۆ ڕۆژبەیان، شوناسی نەتەوەیی، خۆوێناکردن و ویناکردنی ئەوانیتر لە پەرتووکەکانی خوێندنی مێژوو لە قوتابخانەکانی هەرێمی کوردستان، گۆڤاری تیشک، ژمارە 56، 2020 .
• صالح عمر عیسی، د. احمد غم پرور، شیکردنەوەی میکانیزمەکانی دروستبوونی دەوڵەتی کوردستانلە ڕوانگەی تیۆری مەیدانی یەکگرتوو، گۆڤاری یاساوڕامیاری، ژمارە (25)، زانکۆی سەڵاحەدین، هەولێر، کانوونی یەکەمی (2018) .
• هاوکار رسول محمد و ئەمین فەرەج شەریف، تیۆری شوناس لای فرانسیس فۆکۆیاما، گۆڤاری زانکۆ بۆ زانستە مرۆییەکان، زانکۆی سەڵاحەدین-هەولێر، هەولێر، بەرگی (29)، ژمارە (SpA),، 2025. https://doi.org/10.21271/zjhs.29.SpA.10
سێیەم: نامەی ماستەر
• عدنان مجید محمد، شیکرنەوەی یەکەکانی پڕۆگرامی پەروەردەی مەدەنی و پەیوەندی بە پێگەیاندنی سیاسی لە هەرێمی کوردستان _ عێڕاق: قۆناغی بنەڕەتی خوێندن وەک نموونە. نامەی ماستەر، کۆلێژی یاسا و زانستە سیاسیەکان، زانکۆی سەلەحەدین، هەولێر، 2016.
چوارەم: یاساكان
• یاسای ژمارە ( 13) ى ساڵی ( 2022) یاسای پەروەردە و فێرکردن لە هەرێمی کوردستان- عێڕاق .
• یاسای ژمارە ( 14) ساڵی ( 1999) لە یاسای ئاڵای هەرێمی کوردستانی عێڕاق.
• یاسای ژمارە (5) ی لە یاسای پاراستنی مافی پێهاتەکان لە کوردستان- عێڕاق، ڕۆژنامەی وەقیعی کوردستان، ژمارە (188)، هەولێر، 2015.
پێنجەم: چاوپێکەوتنی کەسی
• ئومێد عارف عزیز، مامۆستای زمانی کوردی لە قوتابخانەی ناحکومی، چاوپێکەوتن، 30|7|2025.
• حەسەن سەرتیپ جاف، بەڕیوەبەری گشتی پرۆگرامەکان و چاپەمەنی وەزارەتی پەروەردەی هەرێمی کوردستان ، هەولێر،
چاوپێکەوتن، لە بەرواری 27|5|2025
• عبدالواحد محمد حاجی، سەرۆکی یەکێتی مامۆستایان، جاوپێکەوتن، 22|7|2025.
• شێرکۆ کرمانج، مامۆستای زانکۆی کۆیە، چاوپێکەوتن،9|7|2025.
• نیان عبداللە عزەت، سەرپەرشتیاری پەروەردەیی پسپۆڕی زمانی ئینگلیزی لە پەروەردەی ناوەندی هەولێر، چاوپیکەوتن، 26|7|2025.
بە زمانی عەرەبی
الاول: الکتب
• اميل دوركهايم، التربية والمجتمع،ترجمة علي أسعد وطفة، دار المعد للطباعة والنشر، ط5، دمشق ، 1996.
• أنتوني غدنز، علم الاجتماع( مع مدخلات عربية)، ترجمة د. فايز الصياغ، مؤسسة ترجمان المنظمة العربية للترجمة، الطبعة الرابعة، بيروت، 2005 .
• جابريل ايه. الموند و جي بنجهام باويل، السياسات المقارنة في وقتنا الحاضر، ترجمة: هشام عبدالله، الطبعة الاول، لدار الاهلية للنشر والتوزيع، عمان، 1998.
• جلال الدين سعيد: معجم المصطلحات والشواهد الفلسفية، دار الجنوب ، تونس، 2004 .
• جون ديوي، المدرسة والمجتمع، ترجمة د. أحمد حسن الرحيم، دار مكتبة الحياة، ط 2، بيروت، لبنان ، 1978.
• حلمي علي شريف،داستانی نەورۆز و نەورۆزی کوردستان، دار الحرية للطباعة، بەغدا،1991.
• صادق الأسود، علم الاجتماع السياسي اسسه و ابعاده، وزارة التعليم العالي والبحث العلمي، جامعة بغداد، 1990.
• صمویل ب هنتنجتون، من نحن ( المناظرة الكبرى حول أمريكا )، ترجمة أحمد مختار الجمال ، المركز القومي للترجمة، ، طبع الاولى ، 2009 .
• عبدالله عبدالدائم،التربية عبر التاريخ من العصور القديمة حتى أوائل القرن العشرين، دار اللعم للملايين، بيروت، لبنان، ط الخامس، 1984.
• فاروق عبده فليه و د.احمد عبد الفتاح الزكي، معجم مصطلحات التربية لفظا و اصطلاحا، دار الوفاء لدنيا الطباعة والنشر، الاسكندرية، مصر، 2004 .
• كمل منوفي، اصول النظم السياسة المقارنة، شركة الريهان للطبع والنشر، الكويت، 1987.
• هربرت سبنسر، التربية، ترجمة محمد السباعي،الناشر مؤسسة هنداوي، 2017 .
الثاني: البحوث الجامعية
• أسماء أحمد رمضان الشابودي، أهمية القيم التربوية في عمليات التنشئة الاجتماعية لأطفال ما قبل المدرسة بين الريف و الحضر، المجلة العلمية لكلية رياض الاطفال، جامعة المنصور، المجلد 5، العدد 3، 2019 .
• بن عائشة نبيلة، التنوع الثقافي و المواطنة، مجلة البحوث والدراسات العلمية، العدد (1)، المجلد (15)، الجزائير 2021.
• د.رانيا رمزي حليم و د. ايمان الشحات عبدالتواب، دور مؤسسات التنشئة الاجتماعية في التربية على المواطنة، مجلة كلية الاداب- جامعة بني سويف، العدد 67، 2023 .
• صلاح السيد عبده رمضان، العلاقة بين التربية والسياسة في ضوء التحولات المعاصرة( دراسة تحليلية في أليات التفعيل)، مجلة المعرفة التربوية، العدد5، 2015 .
• محمد منادي ادريسي، سؤال الهوية عند جون لوك: من الجدال اللاهوتي الى النقاش العلمي، مجلة تبين، العدد 34، 2020 .
• مرابط بد الحكيم، التعليم والتنشئة السياسية في العالمين والغربي، مجلة الابحاث القانونية والسياسية، العدد الثاني، 2020.
الثالث: اطروحة دكتورا
• عماد احمد مولود، سياسات ادراة التنوع " استجابة الدولة للهويات : دراسة مقارنة، أطروحة دكتورا، كلية العلوم السياسة في جامعة صلاح الدين، اربیل، 2019.
بەزمانی ئینگلیزی
• Fazilah Idr, …, the role of education in shaping youths national identity, article in procedia- social and behavioral sciences, (59)2012 .
• LEE BYUNG- JIN, Education and National Identity, policy Futures in Education, Volume,1, number2, 2003 .
• Lödén, H. Citizenship education, national identity and political trust: The case of Sweden. Nordidactica: Journal of Humanities and Social Science Education, 2014(2) .
سایتی ئەلیکترۆنی
• ڕێبوار سیوەیلی، شوناسی نەتەوەی کورد، ڕۆژی سەردانیکردن (20|4|2025) شوناسی نەتەوەیی كورد
• چواس حەسەن، چوارچێوەی یاسایی مافی پێکهاتەکان لە هەرێمی کوردستان، سەنتەری توێژینەوەی ڕوداو،2021 .
ڕۆژی سەردانیکردن ( 10|5|2025)
https://rudawrc.net/sorani/article/chwarchewey-yasayi-mafi-pekhatekan-le-heremi-kwrdstan-eraq
• سەباح یاسین، پەروەردە، سایتی ئاوێنە، ڕۆژی سەردان 24/11/2024 https://www.awene.com/article?no=12454&auther=1529
• موسوعة التفسير الموضوعي : https://modoee.com/books/text/309_20190626085042.html
• Ear, Celine, Educetion for National Identity: A quantitive research on the effect of education on feelings of national identity among the Japanese,Universiteit Leiden, The Netherland.
https://studenttheses.universiteitleiden.nl/access/item%3A3620520/view
