ئیستاتیکاى زمان لە ڕۆماندا بە نموونەى ڕۆمانى "بنووسە خوێن"ى "جەبار جەمال غەریب"

کتێب:

بە زمانى کوردى:

- ئەرستۆ (2019)، هونەرى شیعرى، و: لە عەرەبییەوە ڕەمەزان حەمەدەمین قادر، چاپخانەى چوارچرا، کۆیە.

- ئەسوەد، نەوزاد ئەحمەد (2023)، زانستى جوانى خوێندنەوەیەکى سۆسیۆ- ئیستێتیکى بۆ جوانى و ناشیرینى، چاپخانەى سەردەم، چاپى یەکەم، سلێمانى.

- پیرباڵ، فەرهاد (2005)، شیعرى نوێى کوردى 1898-1958، چاپ و بڵاوکردنەوەى: دەزگاى کوردستان، هەولێر.

- تۆقیق، قەیس کاکل، (2007)، ئاسایشى نەتەوەیی و پلانى زمانى، چاپخانەى دەزگاى ئاراس، چاپى یەکەم، هەولێر.

- حەسەن، د. ئیبراهیم (2012)، رەنگدانەوەى کەلەپوور لە ڕۆمانى کوردیدا (باشوورى کوردستان 1985-1991)، چاپخانەى ڕۆژهەڵات، هەولێر.

- خۆشناو، هێمن عومەر (2010)، شیعرییەتى دەقى چێڕۆکى کوردى لێکۆڵینەوەیەکى شێوازگەرى پڕاکتیکییە، چاپى دووەم، هەولێر، چاپخانەى وەزارەتى ڕۆشنبیرى.

- ڕۆژبەیانى، زاهیر (2011)، کاروبارى گێڕانەوە، چاپخانەى ئاراس، چاپى یەکەم، هەولێر.

- ڕەسوڵ، ڕەسوڵ حەمەد (2013)، جیهانبینى لە ڕۆمانى کوردیدا کرمانجى خواروو ساڵى (2000-2010)، چاپخانەى کەمال، سلێمانى.

- ڕەشید، فۆئاد (2007)، دەقى ئەدەبى ئەدگار. چێژ. بەها، چاپخانەى دەزگاى ئاراس، چاپى یەکەم، هەولێر.

- سدیق، ئارام (2010)، ناونیشان لە چیڕۆکى کوردیدا، چاپخانەى کارۆ، سلێمانى.

- سەڕاج، عەبدوڵڵا (2007)، بەرەو ئاستانەى ڕۆمان و گۆشەنیگاکان، دەزگا و چاپ و پەخشى سەردەم، چاپى یەکەم، سلێمانى.

- غەریب، جەبار جەمال (2012)، بنووسە خوێن، ناوەندى فێربوون بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە، چاپى یەکەم، هەولێر.

- فه‌تاح، محه‌مه‌د مەعروف (2011)، زمانەوانی، چاپخانەی حاجی هاشم، چاپی سێیەم، هەولێر.

- كالەر، جۆناسان (2020)، تیۆری ئەدەبی کورتەناساندنێک، و: سه‌نگه‌ر نازم و هیمداد حوسێن، چاپخانەی فێربوون، چاپی یەکەم، هەولێر.

- مارف، ئەوڕەحمان (2000)، ڕێزمانى کوردى، بەرگى یەکەم، بەشى پێنجەم، چاپخانەى سەردەم، چاپى یەکەم، سلێمانى.

- محەمەد، سمکۆ (2021)، ئیستاتیکا دیالیکتیکى ئەخلاق و زانست، ناوەندى ڕۆشنبیرى مەم و زین، چاپى یەکەم هەولێر.

- محەمەد، میران جەلال (2009)، بنیاتى ڕووداو لە ڕۆمانى کوردى باشوورى کوردستان، چاپخانەى ڕەنج، سلێمانى.

- محەمەد، ئیبراهیم قادر (2024)، ڕۆمانى کوردى لە عێراقدا، چاپخانەى ڕۆشنبیرى، چاپى یەکەم، هەولێر.

- مه‌جید، دیار فایه‌ق (2021)، شه‌پۆڵی هۆش له‌ ڕۆمانی كوردی، چاپخانه‌ی خاك، چاپی یه‌كه‌م، كه‌لار.

- میراودەلى، عومەر (2008)، زمانى دەق، چاپخانەى وەزارەتى ڕۆشنبیرى، چاپى یەکەم، هەولێر.

- ئیبن خه‌لدون، عه‌بدوڵڕه‌حمان (2016)، موقه‌دیمه‌ی ئیبن خه‌لدون، و: سه‌عید به‌شیر، به‌رگی دووه‌م، چاپخانه‌ی گه‌نج، چاپی یه‌كه‌م، سلێمانی.

بە زمانى عەرەبى:

- بن جني، ابى الفتح عثمان (2000)، الخصائص، الجزء الأول، مطبعة دار الکتب المصریة.

- تشیتشرین، أ. ف. (1964)، الأفکار والأسلوب، ت. حیاة شرارة، الطبعة الأولى، دار الشؤون الثقافية العامة، بغداد.

- يوسف، د. امينه (2015)، تقنيات السرد فى النظرية والتطبيق، المؤسسة العربية للدراسات والنشر، الطبعة الثانية، بيروت.

نامە ئەکادیمییەکان:

بە زمانى کوردى:

- ابابکر، خدر رسول (2022)، جه‌نگ و كاریگه‌رییه‌كانی له‌سه‌ر كۆمه‌ڵگە (توێژینه‌وه‌یه‌كی شیكاری ناوه‌ڕۆكه‌، بۆ ڕۆمانه‌كانی ''كه‌وتنی ئاسمانه‌كان'' و ''سه‌رده‌می گریانی به‌ڵقیس'')ی جەبار جەمال غەریب، نامەى ماستەر، کۆلێژى ئاداب، زانکۆى سەلاحەدین، هەولێر.

- سلێمان، ئازاد عەزیز (2022)، سیاسەت و پلانى زمان لە ڕاگەیاندندا کەناڵە ئاسمانییە کوردییەکان لە هەرێمى کوردستان بە نموونە، نامەى دکتۆرا، کۆلێژى پەروەردەى بنەڕەتى، زانکۆى سەلاحەدین، هەولێر.

- قادر، کارزان موحسین (2008)، سیما تازەکانى ڕۆمانى کوردى لەنێوان ساڵانى 1991- 2000، نامەى ماستەر، کۆلێژى زمان، زانکۆى سەلاحەدین، هەولێر.

- کاکە محەمەد، بوشرا قادر (2022)، ئیستاتیکاى گێڕانەوە لە ئەدەبى کوردیدا لێکۆڵینەوەیەکى بونیادگەرییە، تێزى دکتۆرا، کۆلێژى زمان، زانکۆى سلێمانى، سلێمانى.

بە زمانى عەرەبى:

- اشعيل، ابراهيم (2013)، لغة التعريف و تعريف اللغة، رسالة الماجستير، جامعة سيدي محمد بن عبدالله، فاس.

گۆڤار:

بە زمانى کوردى:

- عارف، حەمە کەریم (2019)، بایەخى کاراکتەر لە کارى ڕۆمانەوانیدا، گۆڤارى ئێوارە، ژمارە: 1.

- گەردى، ژوان عەبدولسەلام عەزیز (2023)، تەکنیکى دیالۆگ لە ڕۆمانى (ئاگرى بن کا)ى سەعید ناکامدا، گۆڤارى کۆلێژى زمان، ژمارە: 48، بەغدا.

- مەنتک، محەمەد ئەحمەد حەسەن (2015)، ئیستاتیکاى زمان لە ڕۆمانى (نەتەوەى زێرابەکان)ى جەبار جەمال غەریبدا، گۆڤارى ئەکادیمیاى کوردى، ژمارە: 32، هەولێر.

بە زمانى عەرەبى:

- حمدان، د. عبدالرحيم (2008)، اللغة فى الرواية " تجليات الروح" للكاتب محمد نصار، مجلة الجامعة الأسلامية، سلسلة الدراسات الأنسانية، مجلد السادس عشر، العدد الثاني، غزة.