مێژووی سەرهەڵدان و ڕۆڵی تەکنیکی ئامێری عود
##semicolon##
https://doi.org/10.21271/zjhs.29.SpB.13##semicolon##
مێژوو##common.commaListSeparator## ئامێرى عود##common.commaListSeparator## ڕەنگدانەوە##common.commaListSeparator## پێشکەوتنپوختە
عود ئامێرێکی موزیکى تەقلیدیە و مێژوویەکی دوورودرێژ و ڕەگێکی قووڵ لە کەلتووری عەرەبی و کوردى و ئیسلامیدا هەیە. عود کە لە جەستەیەکی تەختەی جیاواز پێکهاتووە کە چەندین ژێی هەیە کە بە پەنجە یان پەڕ (ڕیشە) دەژەندرێت. مێژووەکەی بۆ هەزاران ساڵ لەمەوبەر دەگەڕێتەوە، زانایان پێیان وایە کە عود لە میزۆپۆتامیاوە سەرچاوەی گرتووە و دواتر بڵاوبووەتەوە بۆ بەشەکانی تری جیهان، لەوانە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقا. گرنگی ئامێری عود زیاتر بوو لە ئامێرێکی موزیکى. بە درێژایی سەردەمەکان ڕۆڵێکی گەورەی لە کەلتووری کۆمەڵایەتی و سیاسیدا گێڕاوە. لە کۆمەڵگا عەرەبییەکان بەگشتى و کوردییەکان بەتایبەتى، عود هێمای هونەر و ناسنامەی کەلتووری بووە. ئێوارەکانی موزیک و خێزان و هاوڕێیانی کۆکردۆتەوە و پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکانی لە ڕێگەی ژەنینی و گۆرانی ووتن بەهێزتر کردووە، ڕەنگدانەوەی میراتێکی دەوڵەمەند لە چیرۆک و هەستەکان بووە. لەڕووی سیاسیشەوە ئامێری عود پەیوەست بووە بە بزووتنەوەی ڕۆشنبیری و جیهانی ڕۆژهەڵاتى. هونەرمەندان و داهێنەران بەکاریان هێناوە بۆ دەربڕینی بیروبۆچوون و هەڵوێستی خۆیان بەرامبەر بە گۆڕانکارییە کۆمەڵایەتی و سیاسییەکان. ئامێری عود هەروەها ئامرازێک بوو بۆ گەیاندنی پەیامی سیاسی و کۆمەڵایەتی لە ڕێگەی گۆرانی و ئاوازەکانەوە کە مانای قووڵیان هەیە. لەڕووی کردارییەوە ئامێری عود بەشێکی گرنگە لە کەلەپووری موزیک، چونکە لە بۆنە جۆراوجۆرەکانی وەک هاوسەرگیری و ئاهەنگەکاندا بەکاردەهێنرێت و هاوسەنگییەک لەنێوان کۆن و مۆدێرن لە جیهانی هونەری هاوچەرخ دروست دەکات. هەروەها ئامرازێکە بۆ ڕاهێنان و فێرکردنی نەوەکانی نوێ لە هونەری موزیکدا، پاراستنی کەلەپووری کلتوری دەوڵەمەند. هەروەها ئامێری عود پردێک لە نێوان ڕابردوو و ئێستادا نیشان دەدات، ڕەنگدانەوەی مێژوویەکی دوورودرێژە لە داهێنان و دەربڕین، و بەردەوامە لە پاراستنی پێگەی خۆی وەک پێکهاتەیەکی سەرەکی هونەر و موزیکى ڕۆژهەڵاتى.
سەرچاوەکان
- الأيوبي، عبد الرحمن، (1985). مدخل إلى دراسة التاريخ. بيروت: دار النهضة العربية.
- توفيق الصباغ، (1950). الدليل الموسيقي في طرب الانخام. غير مذكور مكان الطبع.
- جەنگی جەلال، (2024). "ئامێری عود رەنگدانەوەی باشی هەبووە لەسەر موزیكی كوردی". راپۆرت على رێگای کوردستان. متاح عبر الرابط: https://shorturl.at/lqInk
- حبيب طاهر عباس، (1986). الموسوعة الموسيقية. دار الحرية للطباعة، بغداد.
- حسن، أحمد، (2002). الموسيقى العربية وآلاتها. القاهرة: مكتبة الأسرة.
- حورية عزمي، (1976). سياسات آلة العود، الجزء الأول.
- د.صبحي أنور رشيد، (1975). الآلات الموسيقية في العصور الإسلامية. دار الحرية للطباعة، بغداد.
- د.صبحي أنور رشيد، (1980). الموسيقى في العراق القديم، الطبعة الأولى.
- د.صبحي أنور رشيد، (2000). موجز تاريخ الموسيقى والغناء العربي. دار الشؤون الثقافية العامة، بغداد.
- سالم عبدالكريم، (1994). دراسات لآلة العود، الجزء الأول. بغداد.
- سلمى قصاب حسن، (1998). "الحياة الموسيقية". مجلة فصلية تصدر عن وزارة الثقافة، دمشق.
- الطائي، عبد العزيز، (2010). علم النفس الاجتماعي. الرياض: مكتبة العبيكان.
- علي شوك، (1997). الموسيقى بين الشرق والغرب. منشورات الجمل، كولونيا، ألمانيا.
- ماجد نسير، (1995). مدخل إلى مقام العراقى. دار كونان، لندن.
- مجلة الحياة الموسيقية، (بدون سنة). عدد 54، سوريا.
- محمد فواد محفوظ، (1935). تعليم الموسيقى الشرقية. مطبعة الترقي، دمشق.
- مركز دراسات الوحدة العربية، (2004). موسيقانا العربية: أسئلة الأصالة والتجديد. بيروت.
- مهدي كمون، (بدون سنة). "الكندي وآلة العود". مجلة الحياة الموسيقية، عدد 54، سوريا.
- مهيمن إبراهيم الجزراوي، (2004). خصائص اللحنية والإيقاعية في أغانى المرافقة للمقام العراقى. مطبعة الأنعام.
- نبيل شورة، (2006). قراءات في تاريخ الموسيقى العربية. القاهرة.
- الندوي، عبد الرزاق، (2015). مدخل إلى علم التطور. القاهرة: المركز الثقافي العربي.
- نصير شمة، (2015). "دور العود في تطور مسيرة الموسيقى الشرقية". مجلة الموسيقى العربية. متاح عبر الرابط: https://shorturl.at/OCVvf
- هاشم الرجب، (2017). "الرسالة الشرقية في النصب التلحيفي لصفي الدين الأرموري".
- هنري فارمر، (1987). تاريخ الموسيقى. بيروت.
- علماء الحملة الفرنسیة، (ت.الشایب، زهیر). (١٩٩٣). وصف مصر، اڵالات الموسیقیة المستخدمة عند المصریین المحدثین. دار الشاینب للنشر. القاهرة.
-غەفور، فەرهەنگ. ٢٠٢٥. هەولێر. چاوپێکەوتن.
-gokce engin. Features of Turkish Oud. Aug 31, 2022. https://shorturl.at/RztYX.
-Farsicity. The Persian Oud: History and Significance. Aug 12, 2024. https://shorturl.at/8F1aT
##submission.downloads##
بڵاو کرایەوە
چۆنییەتی بەکارهێنانی سەرچاوە
ژمارە
بەش
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by4.footer##
